Πριν από την ευρεία χρήση των ξυπνητηριών, οι άνθρωποι είχαν αναπτύξει φανταστικούς και πρωτότυπους τρόπους για να ξυπνούν εγκαίρως.
Από κεριά που κάθε ώρα έριχναν καρφίτσες σε μεταλλικά δοχεία μέχρι τους «knocker uppers» της βιομηχανικής Βρετανίας, η ιστορία είναι γεμάτη έξυπνες λύσεις για να μην χάνεται ποτέ η αίσθηση του χρόνου και να ξυπνά κανείς στην ώρα του.
Κατά τη διάρκεια της βιομηχανικής επανάστασης στη Βρετανία, τα εργοστάσια χρειάζονταν αυστηρή τήρηση των ωρών εργασίας. Ακόμα και πέντε λεπτά καθυστέρησης μπορούσαν να μπλοκάρουν μια ολόκληρη γραμμή παραγωγής, προκαλώντας απώλειες στους εργοδότες.
Τα πρώιμα ξυπνητήρια υπήρχαν, αλλά ήταν πολύ ακριβά για τον μέσο εργάτη. Οι εργοστασιάρχες δοκίμασαν σφυρίχτρες και καμπάνες, όμως συχνά αποδείχθηκαν αναξιόπιστες. Έτσι εμφανίστηκε ένα ολόκληρο επάγγελμα αφιερωμένο στο ξύπνημα των ανθρώπων: οι knocker uppers.
Αυτοί οι άνθρωποι «ξυπνητήρια» περιδιάβαιναν δρόμους και γειτονιές, χτυπώντας παράθυρα ή ρίχνοντας μπιζέλια, μέχρι να βεβαιωθούν ότι είχαν ξυπνήσει, όπως εξηγεί η Arunima Datta, καθηγήτρια ιστορίας στο πανεπιστήμιο του Τέξας.
Η δουλειά τους έσβησε σταδιακά τη δεκαετία του 1920, καθώς τα ξυπνητήρια έγιναν προσιτά και ευρέως διαδεδομένα, και οι ώρες ύπνου και ξυπνήματος άρχισαν να οργανώνονται γύρω από τον σύγχρονο ρυθμό εργασίας και το τεχνητό φως.
Φυσικά και τεχνητά σήματα ξυπνήματος
Πριν από τα ξυπνητήρια, οι άνθρωποι βασίζονταν σε φυσικά σημάδια και καθημερινές συνήθειες.
Το φως της ημέρας ήταν βασικός δείκτης, καθώς η ζωή στις προ-βιομηχανικές κοινωνίες ακολουθούσε τον κύκλο ανατολής και δύσης του ηλίου, διαμορφώνοντας φυσικά τους κιρκάδιους ρυθμούς.
Η καθημερινή ζωή ρυθμιζόταν επίσης από ζώα, όπως το κοκόρι που σηματοδοτούσε την αυγή, αλλά και από καμπάνες εκκλησιών που χτυπούσαν κάθε ώρα.
Σε μερικά σπίτια μάλιστα, υπήρχαν ακόμη εσωτερικές καμπάνες για να ξυπνούν τα μέλη της οικογένειας.
Οι αρχαίοι Κινέζοι χρησιμοποιούσαν ρολόγια κεριού, όπου καρφίτσες έπεφταν σε μεταλλικούς δίσκους κάθε ώρα, ενώ τα ρολόγια με θυμίαμα είχαν μικρές μεταλλικές σφαίρες που έπεφταν σε δίσκους, λειτουργώντας σαν γκονγκ.
Στην αρχαία Ελλάδα επίσης, οι κλεψύδρες μπορούσαν να λειτουργήσουν ως πρώιμα ξυπνητήρια, με ήχους που προκαλούνταν από τη ροή του νερού.
Με πληροφορίες από BBC
