Μια νέα γενετική μελέτη ρίχνει φως σε ένα ερώτημα που αφορά σχεδόν όλους: γιατί ορισμένοι άνθρωποι είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στον πόνο.
Σύμφωνα με ερευνητές από ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, η απάντηση μπορεί να βρίσκεται χιλιάδες χρόνια πίσω - στη γενετική κληρονομιά που άφησαν οι Νεάντερταλ στους σύγχρονους ανθρώπους.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Communications Biology, εντοπίζει συγκεκριμένες παραλλαγές ενός γονιδίου που σχετίζονται με αυξημένη ευαισθησία στον πόνο. Οι παραλλαγές αυτές φαίνεται να προέρχονται από διασταυρώσεις ανάμεσα σε Νεάντερταλ και πρώιμους σύγχρονους ανθρώπους, δεκάδες χιλιάδες χρόνια πριν.
Ποιο γονίδιο βρίσκεται στο επίκεντρο της έρευνας για τον πόνο
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται το γονίδιο SCN9A, το οποίο παίζει κρίσιμο ρόλο στη μετάδοση σημάτων πόνου στο νευρικό σύστημα. Το γονίδιο αυτό είναι υπεύθυνο για τη δημιουργία διαύλων νατρίου που επιτρέπουν στα νευρικά κύτταρα να «ενημερώνουν» τον εγκέφαλο όταν υπάρχει βλάβη στους ιστούς.
Οι επιστήμονες εξέτασαν τρεις συγκεκριμένες παραλλαγές του γονιδίου και διαπίστωσαν ότι άτομα που φέρουν και τις τρεις παρουσιάζουν σημαντικά χαμηλότερο κατώφλι πόνου - ιδιαίτερα σε ερεθίσματα όπως το τρύπημα του δέρματος. Αντίθετα, δεν παρατηρήθηκε αυξημένη ευαισθησία στον πόνο που προκαλείται από θερμότητα ή πίεση.
Όπως εξηγούν οι ερευνητές, αυτό υποδηλώνει ότι τα αισθητήρια νεύρα αυτών των ανθρώπων είναι πιο «ευαίσθητα» σε συγκεκριμένα μηχανικά ερεθίσματα, λειτουργώντας ως ένα πιο έντονο σύστημα προειδοποίησης για τραυματισμούς.
Η σημασία του γονιδίου στον πόνο
Η σημασία του γονιδίου SCN9A στον πόνο δεν είναι άγνωστη. Ήδη από το 2020, ερευνητές είχαν χαρακτηρίσει τον συγκεκριμένο μηχανισμό «κρίσιμο» για την κατανόηση των νευρωνικών οδών του πόνου, υποστηρίζοντας ότι οι Νεάντερταλ πιθανότατα ένιωθαν τον πόνο πιο έντονα από τους σύγχρονους ανθρώπους.
Η νέα μελέτη πηγαίνει το ζήτημα ένα βήμα παραπέρα, δείχνοντας ότι αυτές οι παραλλαγές επιβιώνουν μέχρι σήμερα στο ανθρώπινο DNA. Μάλιστα, εντοπίζονται συχνότερα σε πληθυσμούς με υψηλότερα ποσοστά ιθαγενικής αμερικανικής καταγωγής, ενώ είναι σπάνιες στην Ευρώπη. Οι επιστήμονες αποδίδουν αυτή τη γεωγραφική κατανομή σε «πληθυσμιακά στενώματα» που σημειώθηκαν κατά την πρώιμη εγκατάσταση ανθρώπινων ομάδων στην αμερικανική ήπειρο.
Το μεγάλο ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι εάν αυτή η αυξημένη ευαισθησία στον πόνο παρείχε κάποιο εξελικτικό πλεονέκτημα. Οι ερευνητές δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο ένα χαμηλότερο κατώφλι πόνου να βοηθούσε στην έγκαιρη αποφυγή τραυματισμών σε σκληρά περιβάλλοντα - ή αν πρόκειται απλώς για ένα εξελικτικό «αποτύπωμα» που διατηρήθηκε χωρίς σαφή όφελος.
Όπως σημειώνουν οι ίδιοι, η μελέτη αποτελεί ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της ανθρώπινης εξέλιξης, δείχνοντας πως χαρακτηριστικά που θεωρούμε αδυναμίες σήμερα ίσως αποτελούν απλώς την κληρονομιά ενός πολύ παλιού παρελθόντος που συνεχίζει να ζει μέσα στο DNA μας.
Με πληροφορίες από Communications Biology
