Η βραβευμένη με Χρυσό λέοντα στην Βενετία, αλλά και από τους κριτικούς ταινία Poor Things του Γιώργου Λάνθιμου, ζει μέρες δόξας πολύ πριν από την πρεμιέρα της (και στις ΗΠΑ). Κάποια Μέσα, ωστόσο, είδαν την ταινία περισσότερο ως άσκηση πουριτανισμού και λιγότερο ως καλλιτεχνική δημιουργία: αιτία το γενναιόδωρο γυμνό και οι (πάρα) πολλές σκηνές σεξ με πρωταγωνίστρια την Έμα Στόουν, οι οποίες και έχουν δημιουργήσει έντονες συζητήσεις και «κορώνες» κριτικής.
Για παράδειγμα, ο κριτικός των LA Times Τζάστιν Τσανγκ έγραψε χαρακτηριστικά ότι «πρόκειται για μία από τις πιο ξεκάθαρα σεξουαλικά ταινίες που κυκλοφόρησαν ποτέ από τη Disney».
Βασισμένη στο βικτοριανής ατμόσφαιρας, φρανκενσταϊνικό μυθιστόρημα του Alasdair Gray του 1992, διασκευασμένη από το σκηνοθέτη Γιώργο Λάνθιμο και τον συν-σεναριογράφο Τόνι ΜακΝαμάρα, η ταινία ακολουθεί την Μπέλα Μπάξτερ (Στόουν), μια νεαρή γυναίκα που επαναφέρει στη ζωή ο παράφρων επιστήμονας Δρ Γκόντγουιν Μπάξτερ (Γουίλεμ Νταφόε).
Στην πρώτη μας συνάντηση με το χαρακτήρα της Bella της Stone - η οποία έχει αναζωογονηθεί με τον εγκέφαλο ενός βρέφους από τον απομονωμένο και τραχύ Baxter (τον οποίο αποκαλεί «Θεό») - μιλάει και περπατάει με τον σπασμωδικό ρυθμό ενός νηπίου ενώ μαθαίνει να λέει 15 νέες λέξεις τη μέρα. Καθώς η ταινία εξελίσσεται, η Μπέλα ανακαλύπτει το σεξ, το οποίο προσεγγίζει -όπως το φαγητό, τον χορό και τη μουσική- με μια αχαλίνωτη υπερβολή και παντελή έλλειψη επίγνωσης ή ενδιαφέροντος των κοινωνικών ηθών του 19ου αιώνα.
Για μια mainstream ταινία και μια κορυφαία υποψηφιότητα για Όσκαρ, έστω και από τον εκκεντρικό Λάνθιμο (σκηνοθέτη των ταινιών Κυνόδοντας, The Favourite, ο Αστακός), το Poor Things είναι αξιοσημείωτο ως προς τη γενναιόδωρη συμπερίληψη της ενθουσιώδους (και γυναικείας) σεξουαλικότητας, μέσα στο σύγχρονο σύστημα του Χόλιγουντ που όσον αφορά το σεξ έχει κατηγορηθεί για αυξανόμενη λογοκρισία.
Ο πρωταγωνιστής της ταινίας Mark Ruffalo είπε στο BBC: «Νομίζω ότι έχει γίνει λίγο πολύ... σεμνότυφο, σαν να βρισκόμαστε σε μια νέα βικτοριανή εποχή, κατά μία έννοια». Στην ταινία υποδύεται τον κακομαθημένο δεσμοφύλακα Duncan Wedderburn, ο οποίος παρασύρει την Bella σε μια μεγάλη περιήγηση, όπου επιδίδονται σε μια σειρά από έντονες και ξεκαρδιστικές σκηνές σεξ.
Η ίδια η Στόουν είπε στους New York Times: «Η Μπέλα δεν ντρέπεται για το σώμα της, τη σεξουαλικότητά της και το ποια είναι, και είμαι πολύ περήφανη γι' αυτή την πτυχή της ταινίας», ενώ όπως εξήγησε ο Γιώργος Λάνθιμος κατά την πρεμιέρα της ταινίας στη Βενετία όπου κέρδισε και τον Χρυσό Λέοντα: «Είναι ένα πολύ εγγενές μέρος του ίδιου του μυθιστορήματος, η ελευθερία της για τα πάντα, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικότητας».
Απηχώντας τη θεματολογία και τις γοτθικές συμβάσεις του Φρανκενστάιν της Mary Shelley, το σκωτσέζικο μετα-μυθιστόρημα του Gray ασκεί μια έντονη κοινωνική κριτική που ναι μεν σατιρίζει τη βικτοριανή σεμνοτυφία απέναντι στο σεξ, αλλά ταυτόχρονα ενισχύει τη γοητεία που ασκεί στο σύγχρονο αναγνώστη.
Η εκδοχή του Λάνθιμου διαδραματίζεται σε ένα ρετρό-φουτουριστικό steampunk σύμπαν, με αλλόκοτα κοστούμια εμπνευσμένα από τη βικτοριανή εποχή που υπογράφει η Holly Waddington και ένα φανταστικό σχεδιασμό παραγωγής ενώ είναι γυρισμένη από τον DP Robbie Ryan από αλλόκοτες γωνίες, χρησιμοποιώντας φακό fish-eye.
Όσο θεατρικά απομακρυσμένο και αν είναι από την πραγματικότητα, το ταξίδι της Bella στην ταινία - σεξουαλικό και κοινωνικό – της αποκαλύπτει μια σειρά από ατομικές και συστημικές μορφές καταπίεσης και αδικίας, που μπορεί να αντανακλούν πιο σύγχρονες ανησυχίες.
Ο Ramy Youssef, ο οποίος υποδύεται τον Max McCandless, έναν φοιτητή ιατρικής που ερωτεύεται την Bella, λέει ότι η ταινία μπορεί να διαβαστεί σα μια σύγχρονη σάτιρα. Όπως είπε στο BBC: «Νομίζω ότι στην Αμερική όλοι είναι κάπως σεμνότυφοι. Αυτή η χώρα αναμετριέται εδώ και πολύ καιρό με τη σεξουαλικότητα, με τα δικαιώματα των γυναικών, με την αυτονομία κι έρχεται μια ταινία που δεν μιλάει πραγματικά γι' αυτό, αλλά με το να μην μιλάει γι' αυτό, μιλάει ουσιαστικά γι' αυτό». Κι ο Mark Ruffalo προσθέτει: «Νομίζω ότι αυτό είναι το αξιοσημείωτο σε αυτή την ταινία, ότι... αποτινάσσει αυτή την πολιτισμική καταπίεση με πολλούς τρόπους».
Ο Willem Dafoe υποστηρίζει ότι η χιουμοριστική προσέγγιση της ταινίας μπορεί να παίξει ρόλο καθώς είναι σαν να τοποθετεί απέναντι από τους θεατές έναν καθρέπτη φέρνοντας τους αντιμέτωπους με τις περιοριστικές απόψεις των ίδιων: «Νομίζω ότι μια ταινία σαν κι αυτή, που μας κάνει να γελάμε με τις εξαρτήσεις μας, με το πόσο σφιχτοί μπορούμε να είμαστε, πόσο αυτοκαταπιεσμένοι... Νομίζω ότι οι άνθρωποι λαχταρούν προσωπική απελευθέρωση και αυτό βοηθάει. Αυτό βοηθάει τον κόσμο».
Ωστόσο, δεν είναι όλοι σύμφωνοι με την υπερσεξουαλικοποιημένη ερμηνεία του μυθιστορήματος από τον Λάνθιμο. Σε μια κατά τα άλλα θετική κριτική, ο Nicholas Barber του BBC Culture εξέφρασε τη λύπη του για τη μειωμένη αναφορά στις κοινωνικές διαστάσεις του έργου του Gray υπέρ μιας πιο μεθυστικής προσέγγισης. Έγραψε χαρακτηριστικά: «Έχουν μείνει κάποια ίχνη των απόψεων του Γκρέι για τον φεμινισμό και τον σοσιαλισμό, είναι ακόμα ορατά, αλλά είναι μάλλον δύσκολο να τα εντοπίσεις ανάμεσα στις ατελείωτες σκηνές σεξ και το σχεδιασμό παραγωγής που καίει τον αμφιβληστροειδή».
Η Ann Hornaday έγραψε στην Washington Post ότι η ταινία εισέρχεται σε «διφορούμενο έδαφος» με τις ερωτικές σκηνές της Emma Stone: «Όσο απόλυτα αφοσιωμένη και αν είναι η Στόουν σε αυτό, υπάρχουν στιγμές που οι θεατές μπορεί να αναρωτηθούν για ποιανού όφελος ξεγυμνώνεται με τόση γενναιότητα. Καθώς οι πραγματικές ιδέες αρχίζουν να ξεπερνούν το ηδονιστικό ένστικτο της Μπέλα, η ιδέα ότι βρίσκει την εξουσία μέσα από την υπερσεξουαλικοποίηση ομολογουμένως μοιάζει απελευθερωτική, αλλά και αναμφισβήτητα ικανοποιητική για τους άντρες που βλέπουν μέσα από το φακό».
Παρομοίως, ο Adam Nayman στο The Ringer επαινεί τη Στόουν, αλλά επικρίνει την «Προσεκτικά καλαίσθητη (σε αντίθεση με τη στοχαστική) χρήση του γυμνού από τον Λάνθιμο για να εμπλέξει τον θεατή (αλλά ποτέ τον ίδιο) σε αυτό που είναι ουσιαστικά ένα ηδονοβλεπτικό, φετιχιστικό σενάριο. Επειδή η Στόουν είναι τόσο καλή... Το Poor Things αποφεύγει επιδέξια κάθε κατηγορία εκμετάλλευσης, αλλά από την άλλη η εξαχρείωση του μοιάζει ρουτίνα. Ποτέ δεν ταπεινωνόμαστε, απλώς διασκεδάζουμε».
Όπως κι αν εκληφθούν οι σκηνές σεξ στο Poor Things, η απόλυτη γενναιότητα και τόλμη της ερμηνείας της Στόουν είναι αναμφισβήτητες- αυτή τη στιγμή είναι το μεγάλο φαβορί για να πάρει το Όσκαρ καλύτερης ηθοποιού τον ερχόμενο Μάρτιο, σύμφωνα με την ιστοσελίδα προβλέψεων Gold Derby. Όπως δηλώνει στο Little White Lies, η κριτικός Hannah Strong «Πρόκειται για ένα tour de force» ενώ ο Peter Bradshaw στον Guardian: «[Η Stone] το πάει στο επόμενο επίπεδο καριέρας».
Πάντως, η ίδια η πρωταγωνίστρια δήλωσε στους New York Times για την ανεπανάληπτη Μπέλα Μπάξτερ: «Θεέ μου, είναι ο σπουδαιότερος χαρακτήρας που πιθανότατα θα παίξω ποτέ» και λόγω όλων των παραγόντων που έκαναν το Poor Things θρύλο πολύ πριν βγει στους κινηματογράφους, έχει δίκιο.
ΠΗΓΗ: BBC.com
