Κάτω από τα πλήθη των τουριστών που περιμένουν καθημερινά έξω από την Παναγία των Παρισίων, αρχαιολόγοι φέρνουν στο φως στρώματα ιστορίας που φτάνουν μέχρι τη ρωμαϊκή εποχή, αποκαλύπτοντας πώς εξελίχθηκε η πόλη εδώ και σχεδόν δύο χιλιετίες.
Η ανασκαφή πραγματοποιείται στην πλατεία μπροστά από τον καθεδρικό ναό, η οποία μετατράπηκε προσωρινά σε εργοτάξιο μετά την απόφαση του δήμου του Παρισιού να αναδιαμορφώσει τον χώρο με περισσότερα δέντρα και σκίαση, έπειτα από την αποκατάσταση της Νοτρ Νταμ μετά τη μεγάλη πυρκαγιά του 2019.
Όμως σε μια πόλη με τόσο βαθιά ιστορία, κάθε παρέμβαση στο έδαφος προηγείται από αρχαιολογική έρευνα ώστε να προστατευθούν πιθανές αρχαιότητες.
Έτσι, λίγα μόλις μέτρα από τις ουρές των επισκεπτών, μια ομάδα αρχαιολόγων σκάβει σε βάθος περίπου τεσσάρων μέτρων κάτω από την επιφάνεια, αναζητώντας ίχνη από τις διαφορετικές εποχές του Παρισιού.
Η πόλη που κρύβεται κάτω από το Παρίσι
Ανάμεσα στα ευρήματα που έχουν ήδη εντοπιστεί περιλαμβάνονται νόμισμα του 4ου αιώνα με τη μορφή του Ρωμαίου αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, μεσαιωνικά κεραμικά, παλιά υπόγεια κατοικιών και αντικείμενα καθημερινής χρήσης που διατηρήθηκαν για αιώνες κάτω από το έδαφος.
Η επικεφαλής της ανασκαφής Καμίγ Κολόνα εξηγεί ότι η περιοχή μπροστά από τη Νοτρ Νταμ ήταν γεμάτη μεσαιωνικά σπίτια όταν άρχισε η κατασκευή του ναού το 1163.
«Κατεβαίνοντας βαθύτερα, φτάνουμε στα κελάρια τους και άρα και στις ιστορικές περιόδους που αντιπροσωπεύουν», σημειώνει.
Κάτω από τα μεσαιωνικά στρώματα, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν ίχνη από τη μεροβίγγεια και καρολίγγεια περίοδο, ενώ ακόμη βαθύτερα αποκαλύπτεται πυκνοκατοικημένη ρωμαϊκή συνοικία του 4ου και 5ου αιώνα.
«Εδώ μπορείς να δεις όλες τις ιστορικές στρώσεις του Παρισιού», λέει η 22χρονη φοιτήτρια αρχαιολογίας Γιασμίν Μπεναλί, παρακολουθώντας τις εργασίες πίσω από τα προστατευτικά κιγκλιδώματα.
Τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα βρέθηκαν σε υπόγειους λάκκους κάτω από τα μεσαιωνικά σπίτια, οι οποίοι χρησιμοποιούνταν τόσο για λύματα όσο και για την απόρριψη αντικειμένων καθημερινής χρήσης.
Νομίσματα, κεραμικά και άγνωστα σύμβολα
Μέσα σε αυτούς οι αρχαιολόγοι βρήκαν σχεδόν άθικτες κανάτες, κύπελλα και άλλα κεραμικά αντικείμενα, διατηρημένα επί αιώνες ανάμεσα σε σπασμένα σκεύη και οστά ζώων. Σύμφωνα με την αρχαιολόγο Βαλεντίν Μπρελού, είναι σπάνιο να εντοπίζονται ολόκληρα κεραμικά σε τόσο καλή κατάσταση.
«Τα μαλακά στρώματα απορριμμάτων τα προστάτευσαν και έτσι σώθηκαν σχεδόν ανέπαφα», εξηγεί.
Ορισμένα από τα αντικείμενα, ωστόσο, δημιούργησαν νέο μυστήριο για τους ειδικούς. Κατά τη διάρκεια του καθαρισμού, οι συντηρητές εντόπισαν αχνές κοκκινωπές επιγραφές στο εσωτερικό μεσαιωνικών κεραμικών, οι οποίες επαναλαμβάνονται σε διαφορετικά θραύσματα χωρίς μέχρι στιγμής να έχει αποκρυπτογραφηθεί το νόημά τους.
Η Μπρελού χαρακτήρισε τα συγκεκριμένα ευρήματα «τα πιο εντυπωσιακά» που έχει επεξεργαστεί ποτέ από την περιοχή της Παναγίας των Παρισίων.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και τα ρωμαϊκά νομίσματα που βρέθηκαν στην ανασκαφή. Ένα από αυτά, το οποίο αρχικά εμφανιζόταν σαν μαυρισμένος μεταλλικός δίσκος, αποκάλυψε μετά από ακτινογραφία το πρόσωπο του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, ο οποίος κυβέρνησε στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ.
Οι αρχαιολόγοι εξηγούν ότι τέτοια αντικείμενα βοηθούν στην ακριβή χρονολόγηση των διαφορετικών στρωμάτων του εδάφους και επιτρέπουν την ανασύνθεση της ιστορίας της πόλης ανά εποχή.
Τα ίχνη της ρωμαϊκής Λουτέτιας
Κατά τη ρωμαϊκή εποχή η πόλη ήταν γνωστή ως Λουτέτια και το διοικητικό της κέντρο βρισκόταν στην αριστερή όχθη του Σηκουάνα. Όμως με την παρακμή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας οι κάτοικοι μετακινήθηκαν σταδιακά προς το νησί Ιλ ντε λα Σιτέ, όπου αργότερα χτίστηκε η Παναγία των Παρισίων.
Οι αρχαιολόγοι θεωρούν ότι τα ρωμαϊκά ευρήματα έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς πρόκειται για μία από τις λιγότερο κατανοητές περιόδους στην ιστορία του Παρισιού.
Η ομάδα της Καμίγ Κολόνα βρήκε ακόμη στοιχεία που δείχνουν πώς οι κάτοικοι της εποχής επαναχρησιμοποιούσαν υλικά από παλαιότερα κτίρια. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα ήταν ρωμαϊκό πέτρινο κατώφλι, το οποίο οι κάτοικοι της εποχής είχαν ξηλώσει από παλαιότερο κτίριο και χρησιμοποιήσει ανάποδα για την επίστρωση δρόμου.
Η ιστορία του Παρισιού σε διαδοχικά στρώματα γης
Όλα τα αντικείμενα που ανασύρονται από την ανασκαφή μεταφέρονται στη συνέχεια στο αρχαιολογικό κέντρο του Παρισιού, όπου καταγράφονται, καθαρίζονται και συντηρούνται.
Οι αρχαιολόγοι επισημαίνουν ότι τέτοιες έρευνες πραγματοποιούνται συνήθως μόνο όταν πρόκειται να ξεκινήσουν μεγάλα κατασκευαστικά έργα, κάτι που καθιστά τη συγκεκριμένη ανασκαφή ιδιαίτερα σημαντική για τη μελέτη της ιστορίας της πόλης.
Η ανάπλαση της πλατείας μπροστά από την Παναγία των Παρισίων αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το 2028 και προβλέπει τη φύτευση περίπου 160 δέντρων και τη δημιουργία σημείων σκίασης και δροσιάς για τους επισκέπτες, στο πλαίσιο της προσπάθειας του Παρισιού να προσαρμοστεί στα ολοένα θερμότερα καλοκαίρια.
Μέχρι τότε, η αρχαιολογική ομάδα ελπίζει να συνεχίσει ακόμη βαθύτερα τις ανασκαφές, αναζητώντας ίχνη από τους Γαλάτες που κατοικούσαν στην περιοχή πριν από τη ρωμαϊκή εποχή.
«Ελπίζουμε ότι θα μπορέσουμε να φτάσουμε ακόμη πιο πίσω στον χρόνο απ’ όσο έχουμε καταφέρει ποτέ μέχρι σήμερα», δήλωσε η Λισί Άλτενμπουργκ από την αρχαιολογική υπηρεσία του Παρισιού.
Με πληροφορίες από Los Angeles Times
