24ΩΡΗ ΑΠΕΡΓΙΑ

Γιατί οι Ευρωπαίοι έτρωγαν «αιγυπτιακές μούμιες» τα χρόνια της Αναγέννησης;

Γιατί οι άνθρωποι άρχισαν να τρώνε αιγυπτιακές μούμιες; Facebook Twitter
Φωτ.: Wikipedia
0

Γιατί οι άνθρωποι ξεκίνησαν να τρώνε πτώματα και ακόμα και «μούμιες» και γιατί αυτή η συνήθεια κατέληξε να γίνει κανιβαλιστική μανία στην Ευρώπη ακόμα και στα χρόνια της Αναγέννησης; 

Γιατί οι άνθρωποι θεωρούσαν ότι ο κανιβαλισμός ήταν καλός για την υγεία τους; Η απάντηση προσφέρει μια ματιά στα πιο ζοφερά χρόνια της ευρωπαϊκής ιστορίας, σε μια εποχή που οι Ευρωπαίοι είχαν εμμονή με τις αιγυπτιακές μούμιες, σύμφωνα με το IFL Science. 

Πολλοί θεωρούσαν πως τα θαμμένα ανθρώπινα λείψανα μπορούσαν να θεραπεύσουν οτιδήποτε, από βουβωνική πανώλη έως πονοκέφαλο. Στη συνέχεια, με τις μακάβριες εμπνεύσεις που είχαν οι άνθρωποι της Βικτωριανής εποχής, για τη διασκέδαση μετά το δείπνο, «οι μούμιες των αρχαίων Αιγυπτίων αποτέλεσαν αντικείμενο γοητείας και θεάματος από τον Μεσαίωνα έως τον 19ο αιώνα,» όπως αναφέρει ο Marcus Harmes, Καθηγητής στο Pathways Education, του Πανεπιστημίου του Southern Queensland.

Γιατί οι άνθρωποι άρχισαν να τρώνε αιγυπτιακές μούμιες; Facebook Twitter
Φωτ.: Ένα βάζο που χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση σκόνης μούμιας/ Wikipedia

«Μουμιομανία»
Η πεποίθηση ότι οι μούμιες μπορούσαν να θεραπεύσουν όλες τις ασθένειες, οδήγησαν τους ανθρώπους για χρόνια να καταναλώνουν κάτι που είχε απαίσια γεύση. Η σκόνη από την αλεσμένη σάρκα και τα οστά καταναλωνόταν για αιώνες, από πλούσιους και φτωχούς.

Ήταν διαθέσιμη στα τότε φαρμακεία και δημιουργούνταν από λείψανα που είχαν μεταφερθεί ακόμα και από αιγυπτιακούς τάφους στην Ευρώπη.

Ο τρόπος που έκαναν την ταρίχευση ήταν πολύπλοκος. Άνοιγαν το νεκρό σε ορισμένα σημεία και του αφαιρούσαν για λίγο τα σπλάχνα και τον εγκέφαλο, τα οποία και τοποθετούσαν για λίγο στην αλμύρα. Έπλεναν στη συνέχεια, εσωτερικά κι εξωτερικά το πτώμα με αρώματα και αντισηπτικές ουσίες. 

Γιατί οι άνθρωποι άρχισαν να τρώνε αιγυπτιακές μούμιες; Facebook Twitter
Φωτ.: Ένας Αιγύπτιος πωλητής μούμιων του δρόμου το 1875. Felix Bonfils/ Wikimedia

Μετά επανατοποθετούσαν τα σπλάχνα, άλειφαν το πτώμα με περισσότερες αντισηπτικές ουσίες, το τύλιγαν με επιδέσμους και το τοποθετούσαν στις σαρκοφάγους ή τα νεκροταφεία.
 
Μέχρι τον 12ο αιώνα, οι φαρμακοποιοί χρησιμοποιούσαν την σκόνη από μούμιες για τις φημολογούμενες «φαρμακευτικές» τους ιδιότητες. Αυτή παρέμεινε συνταγογραφούμενο φάρμακο για τα επόμενα 500 χρόνια.

Σε έναν κόσμο χωρίς αντιβιοτικά, οι γιατροί συνταγογραφούσαν κρανία, οστά και σάρκες για να θεραπεύσουν ασθένειες από πονοκεφάλους έως μείωση ενός οιδήματος ή θεραπεία κατά της πανώλης.

Ωστόσο, δεν είχαν πειστεί όλοι για τις «ευεργετικές τους ιδιότητες». Ο Guy de la Fontaine, γιατρός της βασιλικής οικογένειας, είχε αμφισβητήσει τις ιδιότητες της αλεσμένης μούμιας. Είδε μάλιστα, fake μούμιες που στην πραγματικότητα ήταν νεκροί αγρότες στην Αλεξάνδρεια το 1564.

Κατάλαβε ότι οι άνθρωποι μπορούσαν να πέσουν θύματα εξαπάτησης αλλά οι δήθεν μούμιες αποτύπωναν ένα σημαντικό στοιχείο: υπήρχε συνεχής ζήτηση για νεκρή σάρκα, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί στην ιατρική και η προσφορά πραγματικών αιγυπτιακών μουμιών δεν μπορούσε να καλύψει αυτή τη ζήτηση.

Οι φαρμακοποιοί και οι βοτανολόγοι της εποχής συνέχιζαν να παρασκευάζουν αγωγές από αλεσμένα μουμιοποιημένα οστά και τον 18ο αιώνα.

Γιατί οι άνθρωποι άρχισαν να τρώνε αιγυπτιακές μούμιες; Facebook Twitter
Φωτ.: Εξέταση μούμιας, από τον Paul Dominique Philippoteaux το 1891/ WikimediaWikipedia

Μούμια, το γιατρικό
Άλλοι γιατροί θεωρούσαν πως το φρέσκο κρέας και το αίμα είχαν μία ζωτικότητα που οι νεκροί δεν διέθεταν.

Ο βασιλιάς της Αγγλίας Κάρολος Β' έπαιρνε φάρμακα φτιαγμένα από ανθρώπινα κρανία μετά από επιληπτική κρίση και, μέχρι το 1909, οι γιατροί χρησιμοποιούσαν συνήθως σκόνη από θρυμματισμένα ανθρώπινα κρανία για τη αντιμετώπιση νευρολογικών παθήσεων.

Για τις βασιλικές οικογένειες και την ελίτ της εποχής, η κατανάλωση μούμιας έμοιαζε ως το αυτοκρατορικό, σωστό φάρμακο. Ιδίως όταν οι γιατροί ισχυριζόταν ότι μία μούμια προερχόταν από έναν φαραώ. 

Ένας βασιλιάς έτρωγε έναν βασιλιά.

Δείπνο, ποτά και θέαμα
Ως τον 19ο αιώνα, οι περισσότεροι είχαν σταματήσει να καταναλώνουν μούμιες για την θεραπεία ασθενειών. Αλλά οι Βικτωριανοί ευγενείς συνήθιζαν να ξετυλίγουν τα αιγυπτιακά πτώματα απλά για διασκέδαση στα ιδιωτικά τους πάρτι.

Η πρώτη αποστολή του Ναπολέοντα στην Αίγυπτο το 1798, κέντρισε την περιέργεια των Ευρωπαίων και επέτρεψε σε ταξιδιώτες του 19ου αιώνα να φέρουν ολόκληρες μούμιες πίσω στην Ευρώπη, τις οποίες είχαν αγοράσει από παζάρια σε δρόμους της Αιγυπτου.

Το 1834 ο χειρουργός Thomas Pettigrew ξετύλιξε μια μούμια στο Βασιλικό Κολέγιο των Χειρουργών. Στην εποχή του, οι αυτοψίες και οι επεμβάσεις γίνονταν δημόσια και αυτη η αποκάλυψη ήταν απλώς ένα ακόμη ιατρικό γεγονός. 

Γιατί οι άνθρωποι άρχισαν να τρώνε αιγυπτιακές μούμιες; Facebook Twitter
Φωτ.:Ο Χάουαρντ Κάρτερ ανοίγει το εσωτερικό του τάφου του/ New York Times/ Wikimedia

Σύντομα, τα πράγματα άλλαξαν. Οι μούμιες δεν ήταν πλέον «φαρμακευτικές» αλλά αντικείμεναδιασκέδασης. Ένας οικοδεσπότης δείπνου που μπορούσε να ευχαριστήσει τους προσκεκλημένους ξετυλίγοντας μια μούμια, ήταν αρκετά πλούσιος ώστε να έχει μια πραγματική μούμια -

Το ενδιαφέρον του να βλέπει κανείς αφυδατωμένες σάρκες και οστά καθώς ξετυλίγονται οι επίδεσμοι της μούμιας, ωθούσε κόσμο σε ιδιωτικά πάρτι και θέατρα. Σε τέτοιες εκδηλώσεις σερβιριζόταν αλκοόλ.

Η κατάρα της μούμιας
Τα πάρτι αυτά όπου ξετύλιγαν τους επιδέσμους μιας μούμιας τελείωσαν με την έλευση του 20ου αιώνα. Ο μακάβριος αυτός ενθουσιασμός έμοιαζε πια κακόγουστος, καταστροφή των αρχαιολογικών λειψάνων.

Τότε, η ανακάλυψη του τάφου του Τουταγχαμών προκάλεσε μια τρέλα που διαμόρφωσε ένα σχέδιο art deco στα πάντα, από τα μοτίβα στις πόρτες του κτιρίου Chrysler μέχρι το σχήμα των ρολογιών που σχεδίασε ο Cartier. 

Ο ξαφνικός θάνατος το 1923 του Λόρδου Carnarvon, χορηγού της αποστολής του Τουταγχαμών, ήταν από φυσικά αίτια. Ωστόσο σύντομα αποδόθηκε σε μια νέα δεισιδαιμονία - «την κατάρα της μούμιας».

Γιατί οι άνθρωποι άρχισαν να τρώνε αιγυπτιακές μούμιες; Facebook Twitter
Φωτ.: AP/Αρχείο

Σύγχρονες μούμιες
Το 2016, ο Αιγυπτιολόγος John J. Johnston ξετύλιξε για πρώτη φορά από το 1908, δημόσιως, μία μούμια.

Εν μέρει, τέχνη, εν μέρει μόδα αλλά και μέρος ενός σόου, ο Johnston δημιούργησε μια καθηλωτική αναπαράσταση του πώς ήταν να είσαι παρών σε ένα τέτοιο βικτωριανό γεγονός.

Ήταν όσο πιο κακόγουστο μπορούσε να είναι. Με το κομμάτι των Bangles,  Walk Like an Egyptian, στα ηχεία μέχρι το σκέτο τζιν που έπιναν οι καλεσμένοι.

Η μούμια ήταν απλώς ένας ηθοποιός τυλιγμένος με επιδέσμους, αλλά το γεγονός ήταν ένα μεθυστικό μείγμα. 

Γιατί οι άνθρωποι άρχισαν να τρώνε αιγυπτιακές μούμιες; Facebook Twitter
Φωτ.: Wikipedia

Σήμερα, η μαύρη αγορά του λαθρεμπορίου αρχαιοτήτων – συμπεριλαμβανομένων των μουμιών – αξίζει περίπου 3 δισεκατομμύρια δολάρια.

Κανείς σοβαρός αρχαιολόγος δεν θα ξετύλιγε μία μούμια και κανείς γιατρός δεν θα συνέστηνε σε κάποιον να φάει μούμια. 

Αλλά η σαγήνη που αποπνέουν παραμένει ακόμα και σήμερα, ισχυρή. 

Με πληροφορίες του theconversation

Πολιτισμός
0

24ΩΡΗ ΑΠΕΡΓΙΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Το θεατρικό έργο του Μ. Μαλανδράκη, κήποι- καταφύγια στο ΕΜΣΤ, το Άβατον του Αγίου Όρους και ένα έργο με έμπνευση τον Αϊνστάιν

Πολιτισμός / Το θεατρικό έργο του Μ. Μαλανδράκη, κήποι- καταφύγια στο ΕΜΣΤ, το Άβατον του Αγίου Όρους και ένα έργο με έμπνευση τον Αϊνστάιν

Το θεατρικό έργο του Μ. Μαλανδράκη «Όνειρα γλυκά», μια σπονδυλωτή βραδιά αφιερωμένη στους κήπους-καταφύγια, το Άγιο όρος στο ντοκιμαντέρ της Ειρήνης Καραγιαννοπούλου και της Sandrine Cheyrol και ένα έργο βασισμένο στο βιβλίο του Alan Lightman «Τα Όνειρα του Αϊνστάιν».
NEWSROOM
Επιστροφή στον Πλανήτη Αράκις, queer ερωτικά τρίγωνα και Αμερικανίδες στα Μπολσόι από αύριο στις αίθουσες

Πολιτισμός / Επιστροφή στον Πλανήτη Αράκις, queer ερωτικά τρίγωνα και Αμερικανίδες στα Μπολσόι από αύριο στις αίθουσες

Το θεαματικό «Dune: Μέρος Δεύτερο», το πολυσυζητημένο «Passages» του Άιρα Σακς, η ήρεμη δύναμη του «Πάγου που Καίει» και η καλογυρισμένη «Πρίμα Μπαλαρίνα» ξεχωρίζουν από το κινηματογραφικό πρόγραμμα αυτής της εβδομάδας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ
Αναπαραστάσεις της αρρενωπότητας, τα τραγούδια της Σαββίνας και της Φένιας και μια θλιβερή ιστορία αγάπης

Πολιτισμός / Αναπαραστάσεις της αρρενωπότητας, τα τραγούδια της Σαβίνας και ο τρόπος που ερωτεύονταν κάποτε οι Αθηναίοι

Νέες παραστάσεις και μουσικές για τον Μάρτιο: Η Σαβίνα Γιαννάτου τραγουδά Χατζιδάκι, στο Από Μηχανής Θέατρο ανεβαίνει μια ψευδώς ρομαντική ιστορία αγάπης, μία ξεχωριστή ξενάγηση στην Εθνική Πινακοθήκη μας μεταφέρει σε μια Αθήνα όπου ακουγόντουσαν καντάδες.
NEWSROOM
Υπέφερε ο Ελ Γκρέκο από αστιγματισμό; Ένα ντιμπέιτ χωρίς λύση

Πολιτισμός / Υπέφερε ο Ελ Γκρέκο από αστιγματισμό;

Το 1914 προέκυψε μια θεωρία ότι ο λόγος για την χαρακτηριστική επιμηκυμένη προοπτική του δεν ήταν μια στυλιστική επιλογή, αλλά η πραγματικότητα του καλλιτέχνη που ζούσε με μια πάθηση των ματιών. Και από τότε μέχρι σήμερα υπάρχει ένα ντιμπέιτ μεταξύ των ειδικών.
NEWSROOM
Ο Κηφισός, το φαγητό της Λαϊνά, ο Πορτοκάλογλου και

Πολιτισμός / Το «Φαγητό» της Λαϊνά, μια έκθεση για τον Κηφισό, Πορτοκάλογλου στο Μέγαρο και ένας «Άτλας» της μοναξιάς

Ένας ανοιχτός διάλογος για το τι ορίζουμε ως φαγητό, ένα πρότζεκτ για τον πολύπαθο Κηφισό ποταμό, μια εορταστική συναυλία του Νίκου Πορτοκάλογλου και ένας άτλας που ερευνά τις ψυχές τριών πλασμάτων.
NEWSROOM