Το αυστραλιανό Stella Prize έγραψε ιστορία φέτος, βραβεύοντας για πρώτη φορά ένα queer graphic novel. Το Cannon της Lee Lai κέρδισε το λογοτεχνικό βραβείο των 60.000 δολαρίων Αυστραλίας, ενώ η Lee Lai, trans και non-binary δημιουργός, έγινε το πρώτο non-binary πρόσωπο που τιμάται με τον θεσμό, ο οποίος αφορά γυναίκες και non-binary συγγραφείς.
Η διπλή πρωτιά έχει σημασία, αλλά το ίδιο το βιβλίο είναι αυτό που κάνει την είδηση πιο ενδιαφέρουσα. Το Cannon δεν είναι σημαντικό μόνο επειδή ανοίγει χώρο σε μια φόρμα που συχνά υποτιμάται από τη λογοτεχνική σκηνή. Είναι ένα βιβλίο για τη φροντίδα, τη σιωπή, την καταπίεση και τη στιγμή που ένας άνθρωπος που έχει μάθει να αντέχει τους πάντες αρχίζει να μην αντέχει άλλο.
Η ηρωίδα του, η Cannon, που η οικογένειά της τη λέει Lucy, είναι μια queer Κινέζα γυναίκα που ζει στο Μόντρεαλ. Βρίσκεται, όπως γράφει το βιβλίο, στην «uncool» πλευρά των είκοσί της. Τη μέρα φροντίζει τον ηλικιωμένο παππού της, έναν άλλοτε αυταρχικό άνδρα που τώρα έχει γίνει αδύναμος, χωρίς ουσιαστική βοήθεια από τη συναισθηματικά απόμακρη μητέρα της. Το βράδυ δουλεύει στην κουζίνα ενός εστιατορίου υψηλής γαστρονομίας, προσπαθώντας να κρατήσει υπό έλεγχο το χάος.
Γύρω της, όλοι ζητούν κάτι. Η οικογένεια, η δουλειά, οι φίλοι, η καλύτερή της φίλη Trish, η οποία τη χρησιμοποιεί ως ακροάτρια για τα δικά της προβλήματα, ενώ ταυτόχρονα αντλεί κρυφά υλικό από τη ζωή της για τη συγγραφική της καριέρα. Έτσι, το Cannon γίνεται και μια ιστορία για το ποιος έχει δικαίωμα να αφηγείται τον πόνο ποιου.
Στη κριτική του Guardian Australia, το βιβλίο περιγράφεται ως ένα στοχαστικό graphic novel με τρόμο και χιούμορ. Η Lai ανοίγει την ιστορία με μια σχεδόν αποκαλυπτική εικόνα: καρακάξες μέσα σε ένα σκοτεινό, άδειο εστιατόριο, αναποδογυρισμένες καρέκλες, σπασμένα πιάτα και μια γυναίκα που μοιάζει να μην πιστεύει αυτό που μόλις έκανε. Από εκεί, η αφήγηση γυρίζει πίσω για να δείξει πώς έφτασε η Cannon σε αυτό το σημείο.
Το βιβλίο είναι κυρίως ασπρόμαυρο, με εκρήξεις κόκκινου που εμφανίζονται σε σκηνές αυστραλιανών ταινιών τρόμου, τις οποίες η Cannon βλέπει με την Trish. Αυτές οι κόκκινες εικόνες λειτουργούν σαν πύλες προς τον θυμό που η ηρωίδα δεν μπορεί να εκφράσει. Εκεί όπου η ίδια μένει σιωπηλή, οι εικόνες ουρλιάζουν για λογαριασμό της.
Οι κριτές του Stella Prize χαρακτήρισαν το Cannon μια σκληρή εξέταση του βάρους που κουβαλούν όσοι έχουν μάθει να είναι πάντα «οι υπεύθυνοι». Τόνισαν επίσης ότι η δουλειά της Lai υπενθυμίζει πως τα καλύτερα graphic novels μπορούν να κάνουν πράγματα που η πρόζα από μόνη της δεν μπορεί.
Η Lee Lai είχε ήδη προταθεί για το Stella Prize το 2023 με το ντεμπούτο της, Stone Fruit, το οποίο είχε κερδίσει σημαντικά βραβεία στα LGBTQ comics και στα graphic novels. Με το Cannon, όμως, περνά σε άλλη κλίμακα αναγνώρισης: ένα βιβλίο φτιαγμένο από βλέμματα, παύσεις, σιωπές, άβολα κενά και μικρές εσωτερικές εκρήξεις αναγνωρίζεται πλέον ως ένα από τα σημαντικά λογοτεχνικά έργα της χρονιάς.
Μιλώντας στον Guardian Australia, η Lai είπε ότι το χρηματικό έπαθλο σημαίνει κυρίως χρόνο. Για την κοινότητα των δημιουργών graphic novels, που συχνά δουλεύει με πολύ λίγους πόρους, τα 60.000 δολάρια δεν είναι απλώς τιμητική διάκριση. Είναι η δυνατότητα να συνεχιστεί η δουλειά.
Η ίδια ελπίζει ότι η νίκη του Cannon θα κάνει περισσότερους αναγνώστες να στραφούν στα comics. Και ίσως αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον σημείο της ιστορίας: ένα βραβείο που συχνά λειτουργεί ως σφραγίδα λογοτεχνικού κύρους αναγνωρίζει ένα έργο που επιμένει ότι η λογοτεχνία δεν είναι μόνο λέξεις.
Είναι ρυθμός, βλέμμα, χώρος στη σελίδα, σώμα, σιωπή και το χρώμα που εμφανίζεται ακριβώς τη στιγμή που κάτι μέσα σου δεν χωράει πια.
με στοιχεία από Guardian
