Τριάντα παραγωγές, 340 καλλιτέχνες, 13.000 θεατές. Αυτά τα καλά νέα μας έρχονται από τα «Ανοιχτά Πανιά», από τα Χανιά της Κρήτης, το φεστιβάλ που συμπλήρωσε δύο χρόνια λειτουργίας και αποτελεί ήδη ένα επιτυχημένο παράδειγμα περιφερειακού πολιτιστικού θεσμού.
Η συνέντευξη Τύπου στην Αθήνα, στην οποία πήραν μέρος ο δήμαρχος Χανίων Παναγιώτης Σημανδηράκης, ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού και πρόεδρος της ΚΕΠΠΕΔΗΧ-ΚΑΜ Γιάννης Γιαννακάκης, η καλλιτεχνική διευθύντρια του φεστιβάλ Μυρτώ Λάβδα και ο ειδικός σύμβουλος του περιφερειάρχη Κρήτης, Δημήτρης Μιχελογιάννης, καλλιτέχνες και μέλη της επιτροπής αξιολόγησης, είχε διπλό σκοπό: να παρουσιάσει για πρώτη φορά έναν απολογισμό της διετούς δράσης του αλλά και να εξαγγείλει την πρόσκληση που απευθύνεται σε ανεξάρτητους καλλιτέχνες και καλλιτεχνικές ομάδες, που δραστηριοποιούνται σε ποικίλα πεδία τεχνών και επιθυμούν να σχεδιάσουν νέες, πρωτότυπες δημιουργίες που συνδέονται με τα Χανιά και την Κρήτη και θα παρουσιαστούν στα Χανιά, από τον Ιούλιο έως και τον Δεκέμβριο 2023.
Φέτος το φεστιβάλ ανοίγει και ειδικά για τους μήνες του Ιουλίου και του Αυγούστου εγκαινιάζει μία νέα θεματική, με τον τίτλο «Φυγόκεντρος», που απευθύνεται στην ενδοχώρα των Χανίων, στις τοπικές κοινότητες που βρίσκονται στις υπόλοιπες έξι δημοτικές ενότητες του δήμου Χανίων.
Επικεντρωμένο στις σύγχρονες καλλιτεχνικές πρακτικές, το φεστιβάλ εγκαινιάστηκε το καλοκαίρι του 2021 από τον δήμο Χανίων, σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Κρήτης, υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού και με τη συνεργασία μεγάλων τοπικών φορέων. Μουσική, θέατρο, εικαστικά, χορός, φωτογραφία, κινηματογράφος, λογοτεχνία και νέα μέσα κυριαρχούν στο πρόγραμμα του φεστιβάλ, με τις δράσεις να απλώνονται σε όλο το εύρος της πόλης των Χανίων και πάντα με τη συνοδεία παράλληλων εκπαιδευτικών και άλλων υποστηρικτικών δράσεων.
Τα Χανιά μπορούν να υπερηφανεύονται για τα «Ανοιχτά Πανιά», το Φεστιβάλ Κινηματογράφου, το νεότατο και πολύ επιτυχημένο Φεστιβάλ Βιβλίου, το Φεστιβάλ Μουσικής Δωματίου, το ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, την Πινακοθήκη Χανίων, ανάμεσα σε άλλα. Μπορούν να υπερηφανεύονται που υπάρχει ένας δήμος που έχει επιλέξει να κατευθύνει πόρους προς τον πολιτισμό, ενισχύοντας την πόλη που αποτελεί ένα πολιτισμικό σύμπλεγμα από το Αρχαιολογικό Μουσείο μέχρι τα Νεώρια και διαφοροποιείται από την πεπατημένη, με εκδηλώσεις μέσα σε χώρους γνωστούς και άγνωστους, μέσα από την ώσμωση των καλλιτεχνών και δίνοντας στη σύγχρονη δημιουργία μέσα από τα «Ανοιχτά Πανιά», στα οποία διοχετεύεται το 25% του πολιτιστικού προϋπολογισμού της πόλης. Αυτό σημαίνει πολλά. Ανοιχτή πρόσκληση με πανελλήνια συμμετοχή καλλιτεχνών, παραγωγή νέων έργων σε συνάφεια με εκπαιδευτικά προγράμματα και κοινότητες των Χανίων, ανεξάρτητη από τον δήμο ομάδα αξιολόγησης των έργων, και όλα αυτά σε ένα περιβάλλον που γνωρίζουμε ότι είναι πιο εύκολο να υπερασπίζεται υλικές παρά άυλες υποδομές.
Ο δήμαρχος Χανίων, Παναγιώτης Σημανδηράκης, άνοιξε την εκδήλωση δηλώνοντας τη συνειδητή απόφαση του δήμου να επενδύσει στον πολιτισμό και να προάγει τη δημιουργία πρωτότυπου πολιτιστικού προϊόντος: «Στον δήμο Χανίων δημιουργήσαμε μία εντελώς ανεξάρτητη ομάδα για να αξιολογήσει με αποστασιοποίηση τις προτάσεις, ώστε να υπάρχει αντικειμενικότητα και να μην μπορεί να αμφισβητηθεί η όποια απόφαση. Η χρηματοδότηση του συγκεκριμένου εγχειρήματος προσεγγίζει το ¼ του συνολικού προϋπολογισμού του δήμου για τον πολιτισμό. Αυτή ήταν μια συνειδητή επιλογή, γιατί είναι μια επένδυση που τα Χανιά έχουν ανάγκη, να υπάρχει το αντίβαρο του πολιτισμού που διατηρεί και την πολυπολιτισμική ταυτότητα που η πόλη έχει κατακτήσει ανά τους αιώνες. Στόχος είναι τα "Ανοιχτά Πανιά" να γίνουν μια ανάγκη όχι μόνο της καλλιτεχνικής κοινότητας, αλλά κυρίως της τοπικής κοινωνίας. Η προσπάθεια είναι μία: τα "Ανοιχτά Πανιά" τελικά να γίνουν "Ανοιχτά Χανιά"».
Από τη μεριά της Περιφέρειας Κρήτης, ο ειδικός σύμβουλος Πολιτισμού, Δημήτρης Μιχελογιάννης, σημείωσε: «Τα "Ανοιχτά Πανιά" εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πολιτιστικό οικοσύστημα που έχει αναπτυχτεί στην περιοχή. Η ιδιαιτερότητά του είναι ότι απευθύνεται στη ζωντανή κοινότητα των καλλιτεχνών. Υπάρχει μια σύμπραξη ανθρώπων από πολύ διαφορετικές σκοπιές και με ένα αποτύπωμα στην τοπική κοινωνία, αλλά και με σημαντική διάδραση και εκτός Χανίων».
Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Γιάννης Γιαννακάκης: «Θέλαμε να δημιουργήσουμε ένα φεστιβάλ το οποίο να μη βασίζεται σε μετακλήσεις ξένων παραγωγών, αλλά από τα Χανιά να ξεκινάει κάτι καινούργιο, που να είναι πολύ υψηλού επιπέδου. Και είμαστε πολύ περήφανοι γι’ αυτό. Τα "Ανοιχτά Πανιά" θέλουμε να είναι μια φιλόξενη γωνιά, μια ανοιχτή αγκαλιά πολιτισμού, όπου οι καλλιτέχνες να μπορούν να παρουσιάσουν το έργο τους χωρίς περιορισμούς. Τα Χανιά έχουν μεγάλη παράδοση στον πολιτισμό, από εδώ μπορούν να ξεκινήσουν έργα που θα ταξιδέψουν παντού».
Η καλλιτεχνική διευθύντρια, Μυρτώ Λάβδα, παρουσίασε τη στόχευση για το φετινό φεστιβαλ, που στηρίζει για ακόμη μία χρονιά τη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία και τις πρωτότυπες δράσεις σε ποικίλα πεδία των τεχνών: «Φέτος το φεστιβάλ ανοίγει και ειδικά για τους μήνες του Ιουλίου και του Αυγούστου εγκαινιάζει μία νέα θεματική, με τον τίτλο “Φυγόκεντρος”, που απευθύνεται στην ενδοχώρα των Χανίων, στις τοπικές κοινότητες που βρίσκονται στις υπόλοιπες έξι δημοτικές ενότητες του δήμου Χανίων. Προσκαλούμε τους καλλιτέχνες να καταθέσουν ιδέες και προτάσεις για τις συγκεκριμένες περιοχές, να δημιουργήσουν πρωτότυπα καλλιτεχνικά έργα, που θα μπορέσουν να παραμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στα ίδια τα χωριά και να αποτελέσουν ένα σημείο ενεργοποίησης της κοινότητας».
Με τα «Ανοιχτά Πανιά», πολίτες και επισκέπτες γνωρίζουν τα Χανιά μέσα από το πρίσμα της τέχνης. Δεν είναι τυχαία η επιλογή της μεγάλης διάρκειας του φεστιβάλ (περίπου 6 μήνες, από το καλοκαίρι έως και τις αρχές του χειμώνα), καθώς δίνεται η ευκαιρία όχι μόνο στους επισκέπτες (που κυρίως καταφθάνουν το καλοκαίρι), αλλά κυρίως στην τοπική κοινωνία, να βιώσουν ουσιαστικά την τέχνη στην πόλη και να βρουν πολλές αφορμές να αλληλεπιδράσουν με όσα συμβαίνουν στο πλαίσιο των εκδηλώσεων. Έτσι, τα Χανιά αποκτούν περίοπτη θέση στον χάρτη της πολιτιστικής παραγωγής και δραστηριότητας. Το φεστιβάλ «Ανοιχτά Πανιά» οργανώνεται πάνω σε πέντε βασικούς άξονες:
Ο πρώτος αφορά στην πρωτότυπη καλλιτεχνική δημιουργία, κάτι που σημαίνει πως το πρόγραμμα περιλαμβάνει πρωτότυπα καλλιτεχνικά έργα, από όλες τις μορφές τέχνης, που δημιουργούνται αποκλειστικά για το φεστιβάλ «Ανοιχτά Πανιά». Όλες οι παραγωγές αφορούν τη σύγχρονη τέχνη και πολλές φορές αποτελούν και διατομεακές καλλιτεχνικές συνέργειες.
Δεύτερος άξονας είναι η ίδια η πόλη των Χανίων, που αποτελεί αναφορά και αφετηρία για την καλλιτεχνική δημιουργία. Οι δημιουργοί καλούνται να κάνουν τη δική τους επιτόπια καλλιτεχνική έρευνα στα Χανιά, να ζυμωθούν με την πόλη και να εμπνευστούν από τη ζωή, την παράδοση και την ιστορία της. Οι παραγωγές παρουσιάζονται πάντα για πρώτη φορά στα Χανιά, κάποιες από αυτές έχουν ταξιδέψει εντός και εκτός Κρήτης, ενώ επιδίωξη του φεστιβάλ είναι οι περιοδείες των πρωτότυπων έργων να αναπτυχθούν στις μελλοντικές διοργανώσεις.
Τρίτος άξονας είναι η εμπλοκή με τις τοπικές κοινότητες, οι οποίες όχι μόνο αποτελούν κλειδί για την καλλιτεχνική έρευνα, αλλά απολαμβάνουν και μία σειρά από παράλληλες δράσεις, όπως εργαστήρια, ξεναγήσεις και ανοιχτές συζητήσεις.
Τέταρτος άξονας είναι τα εκπαιδευτικά προγράμματα, που στοχεύουν στην εκπαίδευση του κοινού και την επαφή του με τη σύγχρονη τέχνη. Όλες τα καλλιτεχνικά έργα συνοδεύονται απαραιτήτως από εκπαιδευτικά εργαστήρια και άλλες παράλληλες δράσεις, όπως ξεναγήσεις και ανοιχτές συζητήσεις, που απευθύνονται σε ποικίλες ομάδες πολιτών και διαφορετικές ηλικίες.
Πέμπτος άξονας είναι η αναζωογόνηση των χώρων, με διάχυση των δράσεων σε πολλούς τόπους της πόλης, οι οποίοι και επανασυστήνονται στο κοινό μέσω της τέχνης. Με αφορμή τα «Ανοιχτά Πανιά», ενεργοποιήθηκαν πολλές κρυμμένες γωνιές των Χανίων, που πήραν νέα πνοή μέσω των πρωτότυπων πολιτιστικών δράσεων. Ενδεικτικά, οι δράσεις αυτές απλώθηκαν από το θέατρο Μίκης Θεοδωράκης ως τη συναγωγή Ετζ Χαγίμ, από τον προμαχώνα Σαν Σαλβατόρε μέχρι τον Άγιο Ρόκκο στη Σπλάντζια, από τη συνοικία της Νέας Χώρας και των Ταμπακαριών ως τους τάφους των Βενιζέλων, τη Λίμνη της Αγυιάς, το Παλαιό Αρχαιολογικό Μουσείο, το Φρούριο Κουλές της Αρχαίας Απτέρας, την πύλη Sabbionara κ.ά.
Οι εκδηλώσεις είναι όλες με ελεύθερη είσοδο για το κοινό. Οι δράσεις φιλοξενήθηκαν σε περισσότερα από 50 σημεία των Χανίων, ενώ κάποιες από αυτές ταξίδεψαν και σε 3 περιοχές εκτός νομού και 2 σημεία εκτός Κρήτης.
Η απήχηση του φεστιβάλ στο κοινό είναι επίσης ενδεικτική της επιτυχίας του. Το 2021 τις παραγωγές επισκέφτηκαν πάνω από 6.000 άτομα, ενώ το 2022 οι επισκέπτες ήταν πάνω από 7.000, από τα Χανιά, την Κρήτη, αλλά και όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό. Συνολικά οι επισκέπτες αγγίζουν σχεδόν τους 12.000, ενώ πάνω από 1.300 άτομα συμμετείχαν ενεργά στις παράλληλες δράσεις. Έτσι, το κοινό του φεστιβάλ «Ανοιχτά Πανιά» εκτιμάται σε πάνω από 13.300 άτομα (υπάρχουν παραγωγές χωρίς μετρήσιμο αριθμό θεατών), γεγονός που αποτελεί τεράστια επιτυχία για έναν νεοσύστατο περιφερειακό θεσμό και φανερώνει το ενδιαφέρον των πολιτών για την καλλιτεχνική δημιουργία και την επαφή με την τέχνη.
Φέτος, τα «Ανοιχτά Πανιά» εδραιώνουν την παρουσία τους, μετά από δύο επιτυχημένες διοργανώσεις το 2021 και 2022, με απόλυτα θετικό απολογισμό.
Η φετινή πρόσκληση απευθύνεται σε ανεξάρτητους καλλιτέχνες και καλλιτεχνικές ομάδες, που δραστηριοποιούνται σε ποικίλα πεδία τεχνών και επιθυμούν να σχεδιάσουν νέες, πρωτότυπες δημιουργίες που συνδέονται με τα Χανιά και την Κρήτη και θα παρουσιαστούν στα Χανιά, από τον Ιούλιο έως και τον Δεκέμβριο 2023.
Καθώς η διάδραση με την κοινωνία και διαφορετικές κοινωνικές ομάδες αποτελεί βασικό ζητούμενο του φεστιβάλ «Ανοιχτά Πανιά, οι δράσεις που θα προταθούν πρέπει απαραιτήτως να ενσωματώνουν και τον σχεδιασμό παράλληλων δράσεων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Αναλυτικές πληροφορίες για τους άξονες και τις προϋποθέσεις συμμετοχής, τη χρηματοδότηση, την αξιολόγηση των προτάσεων και άλλα, βρίσκονται στον σύνδεσμο εδώ.
Η περίοδος υποβολής καλλιτεχνικών προτάσεων έχει ξεκινήσει. Οι προτάσεις θα κατατίθενται ηλεκτρονικά εδώ έως και τις 24 Μαρτίου 2023, στις 20:00.
Το φεστιβάλ «Ανοιχτά Πανιά» είναι μία πρωτοβουλία του δήμου Χανίων, σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Κρήτης, υπό την αιγίδα του υπουργείου Πολιτισμού. Συνεργαζομενοι φορείς είναι η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χανίων, το ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, το Πνευματικό Κέντρο Χανίων, το Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο, η Ι.Μ. Κυδωνίας και Αποκορώνου, το Μουσείο Τυπογραφίας, το Παράρτημα Προστασίας Παιδιών και Νέων Χανίων, η συναγωγή Ετζ Χαγίμ και το Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων.
