Υπάρχουν πίνακες που χάνονται. Υπάρχουν και πίνακες που, ακόμη κι όταν βρίσκονται, ο ίδιος ο δημιουργός τους αρνείται να τους αναγνωρίσει.
Το Man in a Black Scarf, ένα πρώιμο πορτρέτο του Λούσιαν Φρόιντ, ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Για χρόνια είχε όλα τα στοιχεία ενός έργου του Βρετανού ζωγράφου, εκτός από το πιο κρίσιμο: την αποδοχή του ίδιου του Φρόιντ.
Ο καλλιτέχνης, που πέθανε το 2011, είχε αρνηθεί επανειλημμένα ότι το έργο ήταν δικό του. Τώρα, ο πίνακας θα παρουσιαστεί δημόσια για πρώτη φορά στο Λονδίνο, μετά την εμφάνιση νέων αρχειακών στοιχείων που επιβεβαιώνουν ότι τον ζωγράφισε το 1939, όταν ήταν ακόμη μαθητής στην East Anglian School of Painting and Drawing, στο Hadleigh του Σάφολκ.
Το πρόσωπο του πίνακα πιστεύεται ότι είναι ο John Jameson, φίλος του νεαρού τότε Φρόιντ και μέλος της οικογένειας του γνωστού ιρλανδικού ουίσκι. Η ιστορία του έργου έγινε ευρύτερα γνωστή το 2016, όταν παρουσιάστηκε στην εκπομπή Fake or Fortune? του BBC και ο ιστορικός τέχνης Philip Mould κατέληξε ότι ήταν πολύ πιθανό να πρόκειται για αυθεντικό Φρόιντ.
Το πρόβλημα ήταν ότι ο ίδιος ο Φρόιντ είχε πει το αντίθετο.
Το 1985, ο οίκος Christie’s είχε αρχικά αναγνωρίσει το έργο ως πίνακα του Φρόιντ, αλλά πήρε πίσω την εκτίμηση όταν ο ζωγράφος δήλωσε ότι δεν το είχε ζωγραφίσει. Για δεκαετίες, αυτή η άρνηση ήταν αρκετή για να κρατήσει το έργο σε μια παράξενη εκκρεμότητα: πολύ πιθανό για να αγνοηθεί, πολύ αμφισβητούμενο για να γίνει επίσημα δεκτό.
Πίσω από την άρνηση φαίνεται πως υπήρχε και μια παλιά προσωπική έχθρα. Το έργο ανήκε αρχικά στους Denis Wirth-Miller και Richard Chopping, οι οποίοι είχαν γνωρίσει τον Φρόιντ στα χρόνια της σχολής. Ο designer και συγγραφέας Jon Lys Turner, που κληρονόμησε τον πίνακα, υποστηρίζει ότι ο Wirth-Miller κρατούσε από εκείνη την περίοδο μια λίστα με τίτλο «13 λόγοι για να μισείς τον Λούσιαν».
Ο Wirth-Miller φέρεται μάλιστα να είπε στον Turner ότι μπορούσε να πάρει τον πίνακα με έναν όρο: να τον αυθεντικοποιήσει και να τον πουλήσει, «για να εξοργίσει τον Λούσιαν».
Ακολούθησαν 19 χρόνια προσπαθειών. Οι ειδικοί έβλεπαν ενδείξεις, αλλά λίγοι ήταν διατεθειμένοι να αντικρούσουν ανοιχτά τον ίδιο τον Φρόιντ. Η ανατροπή ήρθε όταν εντοπίστηκαν αρχεία της σχολής στα αρχεία της Tate Britain. Οι μαθητές κατέγραφαν κάθε μέρα τι δούλευαν, και οι σημειώσεις έδειξαν ότι ο Φρόιντ ζωγράφιζε τον John Jameson το 1939.
Έτσι, ένας πίνακας που είχε μείνει για δεκαετίες παγιδευμένος ανάμεσα στη φήμη, την αγορά τέχνης και μια παλιά εκδίκηση, επιστρέφει πλέον ως έργο του Λούσιαν Φρόιντ.
Το Man in a Black Scarf θα παρουσιαστεί στην έκθεση Benton End: A Paradise of Pollen and Paint στο Garden Museum του Λονδίνου. Η έκθεση παίρνει τον τίτλο της από το Benton End, το αγροτόσπιτο στο Σάφολκ όπου οι Cedric Morris και Arthur Lett-Haines είχαν ιδρύσει την East Anglian School of Painting and Drawing.
Η έκθεση δεν φωτίζει μόνο την περιπέτεια ενός χαμένου πορτρέτου, αλλά και μια λιγότερο γνωστή επιρροή στον νεαρό Φρόιντ: τον Cedric Morris. Έναν χρόνο μετά το Man in a Black Scarf, ο Φρόιντ ζωγράφισε τον Morris σε έργο που σήμερα βρίσκεται στο National Museum of Wales. Οι συγγένειες ανάμεσα στα δύο έργα δείχνουν πόσο σημαντική ήταν η παρουσία του Morris στα πρώτα βήματα του ζωγράφου.
Το Man in a Black Scarf δεν έχει ακόμη αποτιμηθεί επίσημα. Το 2016 είχε εκτιμηθεί ότι θα μπορούσε να αξίζει πάνω από 300.000 λίρες. Η αγορά του Φρόιντ, βέβαια, κινείται σε πολύ μεγαλύτερα ποσά: το Benefits Supervisor Resting πουλήθηκε το 2015 έναντι 56 εκατ. δολαρίων, ενώ το ρεκόρ του σε δημοπρασία φτάνει τα 86 εκατ. δολάρια.
Η έκθεση Benton End: A Paradise of Pollen and Paint θα παρουσιαστεί στο Garden Museum του Λονδίνου από τις 2 Ιουνίου έως τις 20 Σεπτεμβρίου.
με στοιχεία από Guardian
