Ο Τούρκος νομπελίστας συγγραφέας Ορχάν Παμούκ μίλησε για τη δύναμη του βιβλίου, τη δική του πορεία ως συγγραφέας αλλά και για όσα οι κοινωνίες προτιμούν να αφήνουν κρυμμένα.
Μιλώντας με τον δημοσιογράφο Παύλο Τσίμα, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων με κεντρικό θέμα «Κόσμοι σε σύγκρουση», ο Ορχάν Παμούκ, αναφέρθηκε σε ευαίσθητα ιστορικά και πολιτικά ζητήματα της Τουρκίας.
Οι δηλώσεις του Ορχάν Παμούκ για πολιτική και ελευθερία λόγου
Ο Παμούκ, σχολιάζοντας μια φράση από το βιβλίο του «Η καινούρια ζωή» -«Μια μέρα διάβασα ένα βιβλίο και όλη μου η ζωή άλλαξε»- τόνισε ότι τα βιβλία αποκτούν αυτήν τη δύναμη όταν οι άνθρωποι νιώθουν ανικανοποίητοι από τη ζωή, τη χώρα ή την ταυτότητά τους και αναζητούν ριζική αλλαγή.
Αναφέρθηκε και στη δική του εξέλιξη ως συγγραφέας, η οποία αλλάζει μαζί με τον κόσμο. Άλλωστε η ελαστικότητα του μυθιστορήματος, όπως δήλωσε χαρακτηριστικά, αντέχει τις αλλαγές, τόσο του συγγραφέα, όσο και της εποχής.
Στη συνέχεια η συζήτηση επικεντρώθηκε στις συγκρούσεις. Ο Παύλος Τσίμας έθεσε την έννοια της σύγκρουσης με όρους επικαιρότητας: Γάζα, Ουκρανία, Ιράν, δημοκρατία έναντι απολυταρχίας. Ο Παμούκ αρνείται να την περιορίσει σε τόσο αυστηρά πλαίσια, καθώς η σύγκρουση υπάρχει παντού, στην οικογένεια, στην κοινωνία, μεταξύ συγγραφέα και αναγνώστη, ακόμη και μέσα στην πιο ήσυχη καθημερινότητα.
Η συζήτηση κατέληξε στην πολιτική και στα ζητήματα της ελληνοτουρκικής ιστορίας, ειδικότερα την ανταλλαγή πληθυσμών, τις μειονότητες και την καταπίεση.
Ο Ορχάν Παμούκ αναγνωρίζει ότι τέτοια τραύματα δεν κλείνουν με τη σιωπή, αλλά αντίθετα είναι αναγκαία η μνήμη και η λογοτεχνία, με τις οποίες καθίσταται αδύνατο να «κρυφτούν» εγκλήματα του παρελθόντος.
Όπως επισημαίνει, δημοκρατία χωρίς ελευθερία λόγου δεν υπάρχει, σχολιάζοντας με ιδιαίτερα αιχμηρό τρόπο την πολιτική κατάσταση στην Τουρκία. Χαρακτήρισε την πατρίδα του ως «εκλογική δημοκρατία», ένα σύστημα όπου οι κάλπες υπάρχουν, αλλά η δημοκρατική ουσία στραγγαλίζεται όταν πολιτικοί αντίπαλοι, όπως ο Εκρέμ Ιμάμογλου, οδηγούνται στη φυλακή.
Αναφερόμενος στην έλλειψη ελευθερίας του λόγου και στους διωκόμενους δημοσιογράφους, αναγνώρισε ότι στην Τουρκία συχνά οι πραγματικά γενναίοι είναι εκείνοι που λένε την αλήθεια γνωρίζοντας το τίμημα.
Ο Παμούκ θεωρεί μαχητές όσους βρίσκονται στη φυλακή. «Μερικές φορές κάνω πολιτικά σχόλια παρά τη θέλησή μου, απλώς για λόγους αξιοπρέπειας. Και επίσης δεν θέλω να χάσω τον σεβασμό των αναγνωστών μου, να νομίζουν ότι δειλιάζω και αποφεύγω την πολιτική», δηλώνει χαρακτηριστικά.
