Η Ωραία Ελένη δεν υπήρξε ποτέ μόνο μια «όμορφη γυναίκα» της μυθολογίας. Είναι η μορφή πάνω στην οποία φορτώθηκαν, για αιώνες, φαντασιώσεις για την ομορφιά, την επιθυμία, την προδοσία και τον πόλεμο.
Για τη Λουπίτα Νιόνγκο, όμως, το θέμα δεν είναι ποτέ μόνο το πρόσωπο. «Δεν μπορείς να παίξεις την ομορφιά», λέει η βραβευμένη με Όσκαρ ηθοποιός, απαντώντας εμμέσως και στις αντιδράσεις που προκάλεσε η επιλογή της για την «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν.
Στη νέα, πολυαναμενόμενη ταινία του Νόλαν, η Νιόνγκο υποδύεται την Ωραία Ελένη, αλλά και την Κλυταιμνήστρα, σε έναν διπλό ρόλο που ήδη έχει γίνει μέρος μιας μεγαλύτερης συζήτησης γύρω από το ποιος έχει δικαίωμα να κατοικεί τους μεγάλους μύθους του δυτικού κόσμου.
Σε νέο προφίλ του Elle, η ηθοποιός μίλησε για τη συμμετοχή της στην ταινία, την εμπειρία της με τον Νόλαν και τις ρατσιστικές αντιδράσεις που προκάλεσε η παρουσία της στον ρόλο της Ελένης, μιας από τις πιο φορτισμένες μορφές της ελληνικής μυθολογίας.
Η «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν θα κυκλοφορήσει στις 17 Ιουλίου και έχει ήδη προκαλέσει τεράστια προσμονή. Στο καστ συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι Ματ Ντέιμον, Αν Χάθαγουεϊ, Ζεντάγια, Σαρλίζ Θερόν, Τομ Χόλαντ, Ρόμπερτ Πάτινσον και Μία Γκοθ.
Η Νιόνγκο είπε ότι όταν οι εκπρόσωποί της την ενημέρωσαν πως ο Νόλαν ήθελε να τη δει για έναν ρόλο, πήγε στη συνάντηση χωρίς να γνωρίζει πολλά. Διάβασε το σενάριο σε μία ανάγνωση και, όπως είπε, είχε ήδη αποφασίσει να πει «ναι» πριν ακόμη μάθει ποιον ρόλο θα αναλάβει.
Η ίδια παραδέχθηκε ότι δεν γνώριζε καλά την «Οδύσσεια» πριν από την ταινία. Έτσι ξεκίνησε ένα γρήγορο προσωπικό μάθημα ελληνικής μυθολογίας: διάβασε την «Οδύσσεια» και άκουσε την «Ιλιάδα» σε audiobook, με αφηγήτρια την Όντρα ΜακΝτόναλντ, την οποία χαρακτήρισε ως το καλύτερο audiobook που έχει ακούσει ποτέ.
Για τον ρόλο της Ωραίας Ελένης, η Νιόνγκο είπε ότι ένιωσε βαθιά τιμή. Απέρριψε, όμως, την ιδέα ότι η Ελένη εξαντλείται στην περίφημη ομορφιά της. «Δεν μπορείς να παίξεις την ομορφιά», είπε. «Θέλω να ξέρω ποιος είναι ένας χαρακτήρας. Τι υπάρχει πέρα από την ομορφιά; Τι υπάρχει πέρα από την εμφάνιση;».
Μετά την ανακοίνωση της επιλογής της, η Νιόνγκο δέχθηκε επιθέσεις από ακροδεξιούς σχολιαστές και πρόσωπα της αμερικανικής δημόσιας σφαίρας, ανάμεσά τους και ο Ίλον Μασκ. Ο ίδιος κατηγόρησε τον Νόλαν ότι έκανε επιλογή «DEI», δηλαδή με όρους ποικιλομορφίας, ισότητας και συμπερίληψης, για να ενισχύσει τις πιθανότητες της ταινίας στα βραβεία.
Η απάντηση της Νιόνγκο ήταν ψύχραιμη. «Αυτή είναι μια μυθολογική ιστορία», είπε στο Elle, προσθέτοντας ότι στηρίζει την πρόθεση του Νόλαν και την εκδοχή της ιστορίας που εκείνος θέλει να αφηγηθεί. «Το καστ μας αντιπροσωπεύει τον κόσμο. Δεν περνάω τον χρόνο μου σκεπτόμενη μια υπεράσπιση. Η κριτική θα υπάρχει είτε ασχοληθώ μαζί της είτε όχι».
Η ηθοποιός πρόσθεσε ότι η «Οδύσσεια» είναι ένα τόσο μεγάλο έργο ώστε «διασχίζει κόσμους». Γι’ αυτό, είπε, το καστ είναι αυτό που είναι: «Βρισκόμαστε μέσα στο επικό αφήγημα της εποχής μας».
Ο Νόλαν, από την πλευρά του, είπε στο Elle ότι η Νιόνγκο ήταν εξαρχής η επιλογή του για την Ελένη. Για τον σκηνοθέτη, ο ρόλος απαιτούσε όχι μόνο ομορφιά, αλλά δύναμη, αυτοκυριαρχία και βάθος. Όπως σημείωσε, η Νιόνγκο έχει την ικανότητα να κάνει την ένταση και τη συναισθηματική πολυπλοκότητα ενός χαρακτήρα να μοιάζουν αβίαστες.
Η αντιπαράθεση γύρω από την επιλογή της πήρε γρήγορα διαστάσεις culture war στις ΗΠΑ. Ο Τζίμι Κίμελ ειρωνεύτηκε τον Μασκ για τα σχόλιά του, ο Άλεκ Μπάλντουιν υπερασπίστηκε δημόσια τη Νιόνγκο, ενώ η Γούπι Γκόλντμπεργκ είπε στο The View ότι όποιον ενοχλεί η επιλογή δεν είναι υποχρεωμένος να δει την ταινία.
Στο ίδιο προφίλ, η Νιόνγκο μίλησε και για την πορεία της μετά το Όσκαρ που κέρδισε για το «12 Χρόνια Σκλάβος». Όπως είπε, μετά τη βράβευσή της, οι περισσότεροι ρόλοι που της προτάθηκαν ήταν ξανά ρόλοι σκλάβων γυναικών — κάτι που χαρακτήρισε απογοητευτικό, αλλά όχι απρόσμενο. Για την ίδια, αυτό δεν δείχνει μόνο το φυλετικό πρόβλημα του Χόλιγουντ, αλλά και τη βαθύτερη έλλειψη φαντασίας μιας βιομηχανίας όπου το εμπόριο συχνά προηγείται της τέχνης.
Το προφίλ κλείνει με μια φράση που μοιάζει να απαντά και σε όλον τον θόρυβο γύρω από την «Οδύσσεια»: «Πήγαινε εκεί όπου σε αγαπούν». Η Νιόνγκο είπε ότι δεν μπορεί να ξοδεύει τον χρόνο της σκεπτόμενη όλους όσοι ακόμη δεν την αγαπούν. Θα βρει, όπως είπε, τους ανθρώπους που πιστεύουν σε εκείνη και θα συνεχίσει.
Η «Οδύσσεια» του Νόλαν δεν έχει ακόμη κυκλοφορήσει, αλλά έχει ήδη ανοίξει μια συζήτηση μεγαλύτερη από το ίδιο το φιλμ. Ποιος μπορεί να παίξει την Ελένη; Ποιος μπορεί να κατοικήσει τον Όμηρο; Και τι σημαίνει, σήμερα, να ξαναδιαβάζεις έναν αρχαίο μύθο σαν κάτι ζωντανό — όχι σαν κλειστό μουσείο, αλλά σαν αφήγηση που συνεχίζει να αλλάζει χέρια, σώματα και πρόσωπα.
