Δέκα χρόνια αφότου οι πρώτες βόμβες έπεσαν στη Βαγδάτη, στο πλαίσιο της επιχείρησης «Σοκ και Δέος» που αποφάσισε ο Τζορτζ Μπους με αφορμή τα άφαντα πυρηνικά του Σαντάμ, το περιοδικό Spiegel μεταφέρει σε ρεπορτάζ του ανταποκριτή του, τι ακριβώς έχουν αφήσει πίσω τους οι βόμβες και η ανατροπή του καθεστώτος. Στο ρεπορτάζ αναφέρεται η ιστορία του Μαλέκ Χουσείν, που ήταν μόλις 13 χρονών στην αρχή του πολέμου. Όταν έσκασαν οι αμερικανικές βόμβες στο έδαφος, ο ίδιος λέει ότι δεν καταλάβαινε τι συνέβαινε, απλά ούρλιαξε. Μαζί με τους γείτονες κρύφτηκαν στο υπόγειο του σπιτιού όπου έμειναν για δύο εβδομάδες για να σωθούν από τους βομβαρδισμούς. Ο πατέρας του μόλις σταματούσαν οι βόμβες, έβγαινε κρυφά έξω, η μητέρα τους, τους τραγουδούσε παιδικά τραγούδια για να τους ηρεμήσει.
Δέκα χρόνια αργότερα, ο Malek κάθεται σε ένα μικρό εστιατόριο κεμπάπ σε μια από τις καλύτερες γειτονιές της Βαγδάτης. Σηκώνει το πουκάμισο του και δείχνει ουλές από σφαίρες. Ήταν το καλοκαίρι του 2005 όταν η ζωή του άλλαξε ριζικά. Τον σταμάτησε η πολιτοφυλακή μαζί με ένα συνάδελφο του και οι οπλισμένοι άνδρες άνοιξαν πυρ. Ο Μαλέκ χτυπήθηκε από επτά σφαίρες. Επέζησε, αλλά όπως λέει «δεν είχα κοιμηθεί για μήνες, δεν με άφηναν οι εφιάλτες». Στην περιοχή του, όπου σουνίτες και σιίτες ζούσαν ειρηνικά μαζί για δεκαετίες, ξέσπασε αιματηρός εμφύλιος πόλεμος. Στο όργιο της βίας μεταξύ παραστρατιωτικών ομάδων γειτονιάς, που έλεγχαν τρομοκρατικές ομάδες και απλοί πολίτες, ο νεαρός άνδρας έχασε μέσα σε δυο χρόνια πέντε συγγενείς. «Το να ορκίζεσςαι εκδίκηση για τους νεκρούς ήταν πια μέρος της καθημερινής ζωής», λέει ο Μαλέκ.
Μετά την εισβολή των ΗΠΑ, δεν επέστρεψε ποτέ στο σχολείο ενώ ο πατέρας του έχασε τη δουλειά του επειδή ήταν στο κόμμα του Σαντάμ.
Πολλοί ήταν οι νέοι που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν σπουδές και σχολεία λόγω της εισβολής. Σήμερα στέκονται ως ανειδίκευτοι εργάτες πίσω από πάγκους με φρούτα ή δουλεύουν σαν ψήστες σε κεμπαπτζίδικα. Άλλοι πάλι δεν έχουν ούτε αυτή την «πολυτέλεια» και ψάχνουν για ένα κομμάτι ψωμί στα σκουπίδια. Ο Μάλεκ νιώθει τυχερός, γιατί με τα 25.000 δηνάρια που αμείβεται την ημέρα, περίπου 16 ευρώ, μπορεί απλώς να επιβιώσει.
Η κατάσταση της ιρακινής νεολαίας είναι μια από τις μεγάλες άγνωστες τραγωδίες της χώρας. «Στο Ιράκ, υπάρχει μια χαμένη γενιά μετά τον πόλεμο», λέει ο ακτιβιστής Hanaa Edwa. "Εκτός από τα τραύματα του πολέμου το 2003, οι περισσότεροι έχουν εγκαταλείψει το σχολείο και ποτέ δεν επέστρεψαν." Δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για την ανεργία, αλλά οι ειδικοί υπολογίζουν ότι περίπου το 40 τοις εκατό των Ιρακινών κάτω των 25 ετών, δεν έχει δουλειά. Το ποσοστό του αναλφαβητισμού έχει αυξηθεί σε περίπου 20 τοις εκατό.
"Είναι ντροπή για τη χώρα μας», λέει ο Hanaa Edwa. "Από τον πόλεμο, η κυβέρνηση δεν έχει φροντίσει τη γενιά του πολέμου, επικεντρώνεται μόνο στις δυνάμεις ασφαλείας, και τον περιορισμό της τρομοκρατίας. Αυτοί οι νέοι άνθρωποι σήμερα δεν έχουν σημείο αναφοράς." Ως εκ τούτου, δεν είναι έκπληξη το γεγονός ότι πολλοί Ιρακινοί πάνε στο εξωτερικό.
Ο ίδιος λέει ότι θα μπορούσαν οι νέοι να πηγαίνουν σε νυχτερινά σχολεία για να μπορέσουν να σπουδάσουν, αλλά τονίζει ότι δεν περιμένει πολλά από την παρούσα κυβέρνηση. «Οι τωρινοί ηγέτες πλουτίζουν μόνο τον εαυτό τους, αντί να επενδύουν στην εκπαίδευση των Ιρακινών."
Στον ανταποκριτή του Spiegel μιλά και η Ρένα που αποκαλεί τον εαυτό της «σύμβουλο κρίσης». Κάθε μέρα πηγαίνει σε νοσοκομεία, επισκέπτεται τα ορφανά του πολέμου ή τριγυρίζει στα καφενεία της πρωτεύουσας. Προσπαθεί να πείσει τους νέους για το δικαίωμα τους στη «δεύτερη ευκαιρία», μέσω του σχολείου. «Το έκανα εγώ, μπορείτε κι εσείς», τους λέει.
Η ίδια έζησε τη φρικιαστική εμπειρία του πολέμου στις 19 Απριλίου 2007, ενώ βρισκόταν σε λεωφορείο κοντά στη σχολή της, στο Πανεπιστήμιο της Βαγδάτης. Οι δύο φίλοι της γελούσαν μαζί της με κάποιο αστείο, όταν ένας βομβιστής αυτοκτονίας ανατίναξε τα εκρηκτικά του. Οι φίλοι της πέθαναν, η ίδια χτυπήθηκε και λιποθύμησε. Υποβλήθηκε σε 19 επεμβάσεις για να αφαιρεθούν τα θραύσματα από το σώμα της. Ακόμη και τώρα κάποια τα κουβαλά μέσα της. «Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι όλοι έχουμε βιώσει φοβερά πράγματα», λέει η Ρένα. "Τότε δεν θα ήμαστε μόνοι με τους φόβους μας." Η προσπάθεια της να πείσει νεαρούς ιρακινούς να επιστρέψουν στο σχολείο, δεν έχει μεγάλη επιτυχία. Μόλις το 10% αποφασίζουν να ξεκινήσουν τη βασική εκπαίδευση στο πρότζεκτ της οργάνωσης για την οποία εργάζεται. Οι περισσότεροι θα είχαν εγκαταλείψει αλλά η Ρένα συνεχίζει την προσπάθεια: «Η παραίτηση δεν αποτελεί επιλογή για μένα", λέει στον δημοσιογράφο του περιοδικου.
