Η πρώτη μεγάλη έκθεση που ανακοίνωσε το ΕΜΣΤ είναι η αναδρομική του σπουδαίου κεραμίστα Πάνου Βαλσαμάκη.
Σε αυτό το πλαίσιο το μουσείο απευθύνει έκκληση στους/στις κατόχους έργων του να επικοινωνήσουν με το Μουσείο, προκειμένου να πραγματοποιηθεί μια όσο το δυνατόν πληρέστερη καταγραφή και μελέτη του έργου του.
Με επιμελήτρια την καλλιτεχνική διευθύντρια του ΕΜΣΤ Κατερίνα Γρέγου και συνεπιμελήτρια την Άννα Μυκονιάτη το Μουσείο φιλοδοξεί να μας επανασυστήσει τον «ανανεωτή της κεραμικής τέχνης» στην Ελλάδα με μια έκθεση μουσειακής κλίμακας με όλο το εύρος του πυκνού έργου του που ακόμα ίχνη του βλέπουμε ενσωματωμένα σε κτίρια της Αθήνας, όπως υπέρθυρα, θύρες, προσόψεις ή άλλα αρχιτεκτονικά στοιχεία.
Ο πολυβραβευμένος εικαστικός και κεραμίστας που ανάμεσα σε άλλες εξέθεσε το 1972 στο μουσείο Victoria-Albert Museum, στο Λονδίνο, σε ατομικές εκθέσεις όπως αυτή στην Εθνική Πινακοθήκη το 1982 και σε πολλές ομαδικές που θεμελίωσε την έντεχνη κεραμική γεννήθηκε στο Αϊβαλί το 1900 από εύπορη οικογένεια.
Μετά την Μικρασιατική καταστροφή φτάνει στη Λέσβο και από εκεί στη Μασσαλία, όπου σπούδασε ζωγραφική στη Σχολή Καλών Τεχνών και κεραμική στη Σχολή του Saint-Jean-du-Desert από το 1923 ως το 1930. Εκεί ανακάλυψε την κεραμική. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του θα έλθει στην Αθήνα και θα αναλάβει από το 1929 έως και το 1942 την καλλιτεχνική διεύθυνση του Εργοστασίου Κεραμεικός.
Στη συνέχεια θα βρεθεί στην Ανώνυμο Κεραμευτική Εταιρεία Λαυρίου (ΑΚΕΛ), και πάλι ως καλλιτεχνικός διευθυντής, όπου θα παραμείνει έως και τα τέλη της δεκαετίας του ’50, οπότε μετέβη σε δικό του εργαστήριο στο Μαρούσι, όπου θα συνεχίσει να εργάζεται ανελλιπώς μαζί με τον γιο του Αλέκο και τη νύφη του Αφροδίτη έως το τέλος της ζωής του το 1986.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 70 οι παλιότερες επιδράσεις του από τη λαϊκή τέχνη μεταπλάθονται ριζικά, ενώ οι όλο και πιο σχηματοποιημένες φιγούρες, που απηχούν την επίδραση της αρχαίας ελληνικής τέχνης, ιδιαίτερα της γεωμετρικής εποχής, αποκτούν κυρίαρχη θέση. Οι μορφές έχουν τώρα μεγαλύτερη εκφραστικότητα, εσωτερικότητα και μνημειακό χαρακτήρα. Το ανανεωμένο γενικά ρεπερτόριο των δύο τελευταίων δεκαετιών περιλαμβάνει παραστάσεις με κάποιο ιστορικό, μυθολογικό ή συμβολικό περιεχόμενο και μεμονωμένες μορφές, εμπνευσμένες από την αρχαία πλαστική και αγγειογραφία αλλά μεταπλασμένες με μια σύγχρονη, αφαιρετική αντίληψη.
Τέλος, από το 1975 και έπειτα δίνει μεγάλη έμφαση στην καταγραφή των αναμνήσεων του, καρπός της οποίας ήταν η έκδοση μιας ποιητικής συλλογής, με τίτλο «Πικρή Πολιτεία» και δύο αυτοβιογραφικών βιβλίων με τίτλους «Πολιτεία δίχως κάστρα» και «Πολιτεία δίχως φως».
Το έργο του Πάνου Βαλσαμάκη, σπάνιο τόσο για το μέσο όσο και για την μανιέρα του, διακρίνεται για την έντονη σχηματοποίηση και την πλούσια, σχεδόν λαμπερή, χρωματική του παλέτα. Παρά το γεγονός πως εκμεταλλεύεται κάθε εκδοχή της καμπύλης, του κύκλου, και των γεωμετρικών σχημάτων με αφαιρετική διάθεση στην απόδοση των θεμάτων του, με την ίδια ίσως λογική της ανατολικής βυζαντινής αγιογραφίας, τα έργα του, παρ' όλα αυτά, σφύζουν από ζωή και πλαστικότητα. Η παραστατικότητα περιορίζεται στο ουσιώδες, χωρίς περιττές λεπτομέρειες, δίνοντας έμφαση στο χρώμα. Στατικό εκ πρώτης όψεως μα με έντονο εσωτερικό παλμό και ζωή το έργο του Πάνου Βαλσαμάκη μπορεί με βεβαιότητα να θεωρηθεί διαχρονικό. Η θεματολογία του είναι εμπνευσμένη πότε από τις χαμένες πατρίδες και άλλοτε από τη φύση και τον σύγχρονο κόσμο.
