Η Σουηδία ετοιμάζεται να ενοικιάσει κελιά σε φυλακές της Εσθονίας, προκειμένου να αντιμετωπίσει τη ραγδαία αύξηση του πληθυσμού των κρατουμένων, σηματοδοτώντας μια ιστορική στροφή από τις πολιτικές αποκατάστασης σε ένα μοντέλο μαζικών φυλακίσεων αμερικανικού τύπου.
Η ανάθεση θέσεων σε ξένες φυλακές είναι μία από τις πολιτικές που προωθεί η κεντροδεξιά κυβέρνηση στη Σουηδία, σε μια προσπάθεια να περιορίσει την αυξανόμενη βία των συμμοριών και να αντιμετωπίσει την κρίση υπερπληθυσμού στις φυλακές της χώρας.
Την περασμένη εβδομάδα, το υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε ότι έδωσε εντολή στην Kriminalvården, την εθνική υπηρεσία φυλακών και επιτήρησης, να προβεί στις απαραίτητες προετοιμασίες για την εφαρμογή της συμφωνίας με την Εσθονία. Σύμφωνα με το διμερές σύμφωνο που υπεγράφη τον Ιούνιο ανάμεσα στη Στοκχόλμη και το Ταλίν, η Βαλτική χώρα αναμένεται να παραχωρήσει έως και 600 κελιά σε σουηδικούς κρατούμενους.
Σουηδία: Η εκτίναξη των αριθμών στις φυλακές
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Kriminalvården, ο πληθυσμός των φυλακών της Σουηδίας, που ανέρχεται φέτος σε 7.800 κρατούμενους, θα μπορούσε, στο πιο ακραίο σενάριο, να ξεπεράσει τους 41.000 έως το 2034. Η αύξηση αποδίδεται στις αυστηρότερες ποινικές πολιτικές που προωθεί η ακροδεξιά.
Ειδικοί επισημαίνουν ότι πρόκειται για μια ριζική μεταστροφή για μια χώρα που για δεκαετίες αποτελούσε διεθνές πρότυπο λόγω του ανθρωποκεντρικού μοντέλου σωφρονισμού της.
«Η Σουηδία δεν είναι προετοιμασμένη για τον αυξανόμενο αριθμό των καταδικασθέντων», προειδοποιεί ο Joakim Righammar, επικεφαλής προσωπικού της σωφρονιστικής υπηρεσίας, κάνοντας λόγο για «κρίση υπερπληθυσμού».
Σουηδία: Οι ανήλικοι στις φυλακές
Η αλλαγή προσέγγισης είναι ιδιαίτερα εμφανής στο πώς αντιμετωπίζονται οι ανήλικοι παραβάτες. Παιδιά ηλικίας μόλις 15 ετών εκτίουν πλέον πολυετείς ποινές κάθειρξης, ακόμα και άνω των 10 ετών. Η κυβέρνηση εξετάζει πρόταση για μείωση του ορίου ηλικίας ποινικής ευθύνης από τα 15 στα 14 για σοβαρά αδικήματα, ενώ οι Σουηδοί Δημοκράτες ζητούν να πέσει στα 13.
Το κεντροαριστερό κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, οι Σοσιαλδημοκράτες, έχουν εκφράσει στήριξη σε μια τέτοια μεταρρύθμιση.
Παράλληλα, από το 2025, η κυβέρνηση σχεδιάζει να αντικαταστήσει τις υφιστάμενες ασφαλείς μονάδες φιλοξενίας νεαρών παραβατών με κανονικές φυλακές ανηλίκων, όπου η μέγιστη ποινή δεν θα είναι πλέον τα τέσσερα έτη.
Ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γκούναρ Στρόμερ, χαρακτήρισε τη συμφωνία με την Εσθονία ως «σημαντικό βήμα για την αποσυμφόρηση του σωφρονιστικού συστήματος». Όπως δήλωσε, «για να λειτουργήσει πρακτικά, απαιτούνται προσεκτικές προετοιμασίες. Είναι κρίσιμο ζητήματα όπως η ασφάλεια, η νομική σαφήνεια και η συνεργασία με τις εσθονικές αρχές να είναι πλήρως διευθετημένα όταν τεθεί σε εφαρμογή η συμφωνία».
Η Σουηδία εγκαταλείπει την αποκατάσταση προς όφελος της τιμωρίας
Παρ’ όλα αυτά, ο αριθμός των 600 θέσεων θεωρείται σταγόνα στον ωκεανό σε σχέση με τις προβλεπόμενες ανάγκες. «Αν φτάσουμε στους 40.000 κρατούμενους, τα 600 κελιά δεν θα αλλάξουν πολλά», σημειώνει η Emelí Lönnqvist, ερευνήτρια εγκληματολογικής πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης.
Η ίδια τονίζει ότι η Σουηδία εγκαταλείπει την αποκατάσταση προς όφελος της τιμωρίας, υποκύπτοντας στην πίεση της ακροδεξιάς. «Είναι τρομακτικό ότι όλα αυτά συμβαίνουν χωρίς ουσιαστική δημόσια συζήτηση. Βλέπουμε ένα μοντέλο μαζικών φυλακίσεων όπως στις ΗΠΑ – και γνωρίζουμε ότι δεν λειτουργεί. Αντιθέτως, θα επιδεινώσει την κατάσταση».
Η Lönnqvist προσθέτει ότι «η ιδέα μιας σταθερής, ανθρώπινης και ορθολογικής προσέγγισης στην εγκληματική πολιτική έχει εξαφανιστεί».
Σουηδία: «Η κοινωνία συντρίβει τον πιο αδύναμο κρίκο»
Ο πάστορας Όλε Γιόνασον, που εργάζεται με ανήλικους κρατούμενους ύποπτους για σοβαρά εγκλήματα όπως ανθρωποκτονίες, εκφράζει την ανησυχία του για τη νέα προσέγγιση: «Οι πολιτικοί δίνουν έμφαση στην τιμωρία των πιο ευάλωτων αντί στην αποκατάστασή τους».
Όπως εξηγεί, τα περισσότερα από τα παιδιά που συναντά δεν έχουν εγκληματική ταυτότητα, αλλά χρησιμοποιούνται από συμμορίες ως «αναλώσιμα αντικείμενα». Οι πραγματικοί καθοδηγητές της βίας παραμένουν άπιαστοι στο εξωτερικό.
«Δεν λέω ότι δεν πρέπει να υπάρχουν συνέπειες. Φυσικά και έχουν διαπράξει σοβαρά εγκλήματα, και χρειάζονται θεραπεία», σημειώνει. «Αλλά πρέπει να ξεφύγουμε από τη “νοοτροπία της τιμωρίας” και να τα βοηθήσουμε να βρουν μια δεύτερη ευκαιρία. Η κοινωνία συντρίβει τον πιο αδύναμο κρίκο».
Η συμφωνία με την Εσθονία -η οποία απέχει περίπου 300 μίλια από τη Σουηδία, στην άλλη όχθη της Βαλτικής Θάλασσας- πρέπει ακόμη να εγκριθεί από τα κοινοβούλια και των δύο χωρών. Το σουηδικό υπουργείο Δικαιοσύνης αναμένει να τεθεί σε εφαρμογή έως το καλοκαίρι του 2026.
Αν και η κυβέρνηση αρνείται ότι εγκαταλείπει την αποκατάσταση και υιοθετεί το μοντέλο των μαζικών φυλακίσεων, οι επικριτές θεωρούν ότι η κατεύθυνση είναι ξεκάθαρη, ακόμα και αν συνοδεύεται από μεμονωμένα μέτρα πρόληψης.
Με πληροφορίες από Guardian
