Πέθανε ο Γιώργος Γαρμπής, ξεχωριστός εκδότης του ελευθεριακού χώρου, στα 78 χρόνια του

Πέθανε ο Γιώργος Γαρμπής, ξεχωριστός εκδότης του ελευθεριακού χώρου, στα 78 χρόνια του Facebook Twitter
Στο ντοκιμαντέρ του Αντώνη Μποσκοΐτη «Κατερίνα Γώγου - Για την αποκατάσταση του μαύρου»
0

«Έγινα εκδότης γιατί ήθελα να βγάλω βιβλία που να προωθούν την υπόθεση της ελευθερίας», όπως είχε πει σε συνέντευξη του στο μπλογκ eleftheriahtipota το 2013.

Ιδέα που υλοποίησε αμέσως μετά τη μεταπολίτευση ιδρύοντας το ιστορικό βιβλιοπωλείο και εκδόσεις Ελεύθερος Τύπος, από εκείνες που κυριολεκτικά «άνοιξαν τα μάτια» σε μια νέα γενιά διψασμένη για ιδέες πέρα τόσο από την «αρχαία σκουριά» της δεξιάς, «πνευματικό παιδί» της οποίας ήταν και η απριλιανή χούντα που μόλις είχε πέσει, όσο και από τη δογματική ακαμψία της παραδοσιακής αριστεράς.

Εκεί, στο βιβλιοπωλείο που διατηρούσε στη Ζωοδόχου Πηγής 17 είχα κάνει κι εγώ ως ενθουσιώδης έφηβος με την ενθάρρυνση και την καθοδήγησή του τα πρώτα μου εναλλακτικά διαβάσματα που με διαμόρφωσαν σε μεγάλο βαθμό – το «Θεός και Κράτος» του Μπακούνιν, το «Αυθορμητισμός και Οργάνωση» του Μάρεϊ Μπούκτσιν, «Η κοινωνία του θεάματος» του Γκι Ντεμπόρ, Ο «Φόρος Τιμής στην Καταλωνία» του Τζορτζ Όργουελ, «Το ένστικτο του θανάτου» του Ζακ Μεσρίν ήταν από τα πρώτα που θυμάμαι να ξεφυλλίζω. Ήταν η δεύτερη «έδρα» των εκδόσεων (είχε προηγηθεί το κατάστημα της οδού Κιάφας) προτού καταλήξουν στον πεζόδρομο της Βαλτετσίου.

Ο Γιώργος Γαρμπής δεν είναι δυστυχώς πια μαζί μας, έφυγε χτες σε ηλικία 78 ετών έχοντας ταλαιπωρηθεί αρκετά τα τελευταία χρόνια από σοβαρό πρόβλημα υγείας. Το πρώτο βιβλίο που εξέδωσε ήταν «Η «Παρισινή Κομμούνα του 1871 και η ιδέα του κράτους» του Μιχαήλ Μπακούνιν σε δική του μετάφραση (συχνά χρησιμοποιούσε ψευδώνυμα ως μεταφραστής). Ακολούθησαν εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες τίτλοι που γαλούχησαν ένα ολόκληρο ρεύμα ελευθεριακής σκέψης στην Ελλάδα ειδικά τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 όταν ανάλογα εγχειρήματα βρίσκονταν ακόμα στα σπάργανα, ανάμεσά τους σπουδαίοι συγγραφείς και βιβλία που δύσκολα θα κυκλοφορούσαν πιο εμπορικοί εκδοτικοί οίκοι. Ο ελευθεριακός κομμουνισμός, ο αναρχισμός στις διάφορες μορφές του, οι καταστασιακοί, η αυτονομία, η κοινωνική οικολογία, τα νέα κοινωνικά κινήματα βρήκαν εκεί τη βιβλιοφιλική τους «στέγη». Οι εκδόσεις Ελεύθερος Τύπος ήταν, μαζί με τη Διεθνή Βιβλιοθήκη, το περιοδικό «Ιδεοδρόμιο» και τις εκδόσεις του Λεωνίδα Χρηστάκη και το βραχύβιο Octopus Press του Τέου Ρόμβου σημεία αναφοράς όχι μόνο για έναν ολόκληρο πολιτικό χώρο αλλά για κάθε ανήσυχο πνεύμα.

Άνθρωπος με βαθιά θεωρητική κατάρτιση και ιδεολογική συγκρότηση αλλά πάντα διαλλακτικός και δίχως στεγανά, ο Γιώργος Γαρμπής ήταν παρών στα γεγονότα του Πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973 και είχε ενεργό πολιτική ανάμειξη στα πρώτα ιδίως μεταπολιτευτικά χρόνια (αργότερα και έχοντας γνωρίσει πολλές απογοητεύσεις περιορίστηκε στο εκδοτικό του έργο) ενώ στις αρχές της δεκαετίας του ’80 εξέδωσε το περιοδικό «Άναρχος», από τα σημαντικότερα αντιεξουσιαστικά έντυπα που κυκλοφόρησαν στην Ελλάδα. Επηρεασμένος από τον Μάη του ’68 και τον αντίκτυπό του στο Λονδίνο (όπως και παγκόσμια) όπου έζησε κάποια χρόνια, δεν είχε ποτέ κολλήσει, όπως καυχιόταν, ούτε το σταλινικό ούτε το μηδενιστικό «μικρόβιο». Τον διέκριναν η ευγένεια, ανιδιοτέλεια και το ήθος, δεν πούλησε ποτέ «μούρη», ούτε το έπαιξε «αναρχομπαμπάς». «Ελευθερία σημαίνει να έχεις ανοικτούς ορίζοντες και να ορίζεις ο ίδιος την τύχη σου», έλεγε και το έκανε πράξη και τρόπο ζωής. Βοηθούσε, επιπλέον, με όποιον τρόπο μπορούσε ανθρώπους και εναλλακτικές εκδοτικές προσπάθειες, έδινε πρόθυμα βήμα σε νέους συγγραφείς, υπήρχαν περίοδοι που χάριζε περισσότερα βιβλία από όσα πουλούσε, απέφευγε επίσης τη δημοσιότητα και δεν συμπάθησε ποτέ τα σόσιαλ – ελάχιστες φορές μίλησε δημόσια κι ας είχε πολύ περισσότερα και ουσιαστικότερα να πει από πολλούς φλύαρους δημοσιολογούντες. Καλό του κατευόδιο, ο ίδιος σίγουρα θα λείψει αλλά άφησε πίσω του σπουδαία κληρονομιά.

Πολιτισμός
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο Camus, το Sirat και η επιστροφή της κινηματογραφικής αγωνίας

Πολιτισμός / Ο Καμύ του Φρανσουά Οζόν, το Sirat και η επιστροφή της κινηματογραφικής αγωνίας

Από το νέο The Stranger του François Ozon μέχρι το εφιαλτικό Sirat, το σινεμά δείχνει να ξαναβρίσκει μια παλιά του εμμονή: την αγωνία, τη ναυτία, την αίσθηση ότι ο κόσμος έχει χάσει το σταθερό του νόημα. Και ίσως αυτό να μην είναι καθόλου τυχαίο.
THE LIFO TEAM
Fairuz: όταν ο ύμνος της λιβανέζικης αντοχής αρχίζει να ακούγεται σαν θρήνος

Πολιτισμός / Fairuz: όταν ο ύμνος της λιβανέζικης αντοχής αρχίζει να ακούγεται σαν θρήνος

Το πιο εμβληματικό πατριωτικό τραγούδι της Fairuz δεν ακούγεται πια για όλους ως ύμνος ελπίδας. Για πολλούς νεότερους Λιβανέζους, το Bahebak Ya Lebnan κουβαλά πλέον μαζί του τον πόλεμο, τη νοσταλγία και την εξάντληση μιας χώρας που μοιάζει να επιστρέφει ξανά και ξανά στην ίδια πληγή.
THE LIFO TEAM
Ο Bruce Springsteen ξανακάνει το ροκ πολιτική πράξη

Πολιτισμός / Ο Bruce Springsteen ξανακάνει το ροκ πολιτική πράξη

Με νέα πολιτικά τραγούδια, ανοιχτές επιθέσεις στον αυταρχισμό και μια περιοδεία που ξεκινά από τη Μινεάπολη, ο Springsteen επιστρέφει όχι ως θρύλος της ροκ που αναπολεί το παρελθόν, αλλά ως καλλιτέχνης που επιμένει να μιλά στο παρόν.
THE LIFO TEAM
Agnès Debizet: η αυτοδίδακτη καλλιτέχνις που μετέτρεψε το σπίτι της σε σύμπαν

Πολιτισμός / Agnès Debizet: η αυτοδίδακτη καλλιτέχνις που μετέτρεψε το σπίτι της σε σύμπαν

Το σπίτι της Agnès Debizet στο Marais δεν λειτουργεί απλώς ως κατοικία ή ατελιέ, αλλά ως ολόκληρο έργο τέχνης. Και η νέα της έκθεση στη Galerie Gastou φέρνει στο προσκήνιο μια δημιουργό που δούλευε για δεκαετίες σχεδόν έξω από τα φώτα.
THE LIFO TEAM
Τι κάνουν το American Psycho και η Marina Abramovic στο νέο Tristan του Met;

Πολιτισμός / Τι κάνουν το American Psycho και η Marina Abramovic στο νέο Tristan του Met;

Το νέο Tristan του Met δεν πουλά μόνο Wagner και μεγάλα ονόματα, αλλά μια ολόκληρη αισθητική μηχανή: μαχαίρια, διπλασιασμούς, προβολές, σωσίες και εικαστικές αναφορές που πηγαίνουν από τη Marina Abramovic ως το American Psycho.
THE LIFO TEAM
Τι έδειξε η ενάλια αρχαιολογική έρευνα στην Ασίνη

Πολιτισμός / Τι έδειξε η ενάλια αρχαιολογική έρευνα στην Ασίνη

Χάρη στην ευνοϊκή τοποθεσία της, που προσφέρει ένα φυσικό λιμάνι, αλλά και ένα ύψωμα που συνέβαλε στην αμυντική της ικανότητα, η θέση αυτή κατοικήθηκε ήδη από τους προϊστορικούς, με μία συνέχεια έως τους ιστορικούς χρόνους
THE LIFO TEAM
Ο Jeff Koons βάζει το Balloon Dog στα επετειακά μπουκάλια της Evian

Πολιτισμός / Ο Jeff Koons βάζει το Balloon Dog στα επετειακά μπουκάλια της Evian

Η νέα συνεργασία της Evian με τον Jeff Koons φέρνει το Balloon Dog σε ροζ και μπλε εκδοχή πάνω σε συλλεκτικές φιάλες still και sparkling water. Είναι ακριβώς αυτό που ακούγεται: art branding για τραπέζια που θέλουν να φαίνονται πιο ακριβά απ’ ό,τι είναι.
THE LIFO TEAM
Μουσείο στο Μόναχο επιστρέφει πίνακα που πουλήθηκε στα χρόνια του ναζισμού

Πολιτισμός / Μουσείο στο Μόναχο επιστρέφει πίνακα που πουλήθηκε στα χρόνια του ναζισμού

Το Interieur mit Kindern (Die Geschwister) βρισκόταν από το 1972 στις Βαυαρικές Κρατικές Συλλογές Ζωγραφικής. Τώρα επιστρέφει στους απογόνους του Goldschmidt, μετά την έρευνα που έδειξε ότι η πώλησή του συνδέεται άμεσα με τις διώξεις του ναζιστικού καθεστώτος.
THE LIFO TEAM
Το Λούβρο κρατά το στέμμα, αλλά η πολιτιστική αίγλη μετακινείται

Πολιτισμός / Το Λούβρο κρατά το στέμμα, αλλά η πολιτιστική αίγλη μετακινείται

Τα 100 πιο δημοφιλή μουσεία του κόσμου υποδέχθηκαν πάνω από 200 εκατ. επισκέπτες το 2025, όμως το πραγματικό νέο δεν είναι μόνο ότι το Λούβρο έμεινε πρώτο. Είναι ότι η Σεούλ, η Σαγκάη και το νέο Μεγάλο Αιγυπτιακό Μουσείο δείχνουν πού μετακινείται σήμερα ο παγκόσμιος πολιτιστικός πυρετός.
THE LIFO TEAM
Γιατί η συλλογή Gelman με έργα της Frida Kahlo δεν έμεινε στο Μεξικό

Πολιτισμός / Γιατί η συλλογή Gelman με έργα της Frida Kahlo δεν έμεινε στο Μεξικό

Με αφορμή νέα ανοιχτή επιστολή και τη δημόσια πίεση που μεγαλώνει, η υπόθεση της Gelman Collection επιστρέφει όχι μόνο ως θέμα της αγοράς τέχνης, αλλά ως ερώτημα για το ποιος αποφασίζει τελικά για την τύχη μιας εμβληματικής πλευράς της μεξικανικής πολιτιστικής κληρονομιάς.
THE LIFO TEAM
«Ελπίδα, διορρατικότητα και ανθρωπιά»: ανακοινώθηκε η shortlist του International Booker 2026

Πολιτισμός / «Ελπίδα, διορατικότητα και ανθρωπιά»: ανακοινώθηκε η βραχεία λίστα των Βραβείων Booker 2026

Η βραχεία λίστα των βραβείωνν Booker φέρνει μαζί έξι βιβλία από πέντε γλώσσες και οκτώ εθνικότητες, σε μια επετειακή χρονιά για το βραβείο, που συμπληρώνει 10 χρόνια στη σημερινή του μορφή.
THE LIFO TEAM
Μια έκθεση στο Λονδίνο φέρνει ξανά στο φως τα queer sex clubs του 90s Λος Άντζελες

Πολιτισμός / Τα χαμένα queer sex clubs του LA επιστρέφουν

Η έκθεση Wonderland του Dean Sameshima στο Soft Opening επιστρέφει σε sex clubs και cruising sites του 90s Λος Άντζελες, όχι για να τα μυθοποιήσει, αλλά για να τα διασώσει ως ίχνη μιας κοινότητας που έζησε μέσα στην ανωνυμία, την επιθυμία και την απώλεια
THE LIFO TEAM
Ο James McAvoy λέει πως το Χόλιγουντ τον έβλεπε συχνά απλώς ως «εκείνον τον Σκοτσέζο

Πολιτισμός / Ο James McAvoy λέει πως το Χόλιγουντ τον έβλεπε συχνά απλώς ως "εκείνον τον Σκοτσέζο"

Με αφορμή το σκηνοθετικό του ντεμπούτο, ο James McAvoy μιλά για τη σκοτσέζικη προφορά, τα στερεότυπα της βιομηχανίας και την ανάγκη να ειπωθούν πιο φιλόδοξες ιστορίες για τη Σκωτία.
THE LIFO TEAM