Η Γαλλία και η Ιταλία προσεγγίζουν πιθανούς αγοραστές του νέου κοινού τους αντιαεροπορικού συστήματος αυτήν την εβδομάδα στο Paris Air Show, σε μια προσπάθεια να πείσουν τους ευρωπαϊκούς στρατούς να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα αμερικανικά όπλα και τους Patrıot.
Η ευρωπαϊκή εταιρεία πυραύλων MBDA, η γαλλική Thales και η ιταλική Leonardo παρουσιάζουν το νέο αντιαεροπορικό σύστημα SAMP-T NG ως αξιόπιστη εναλλακτική των αμερικανικών Patriot. Με τις πρώτες παραδόσεις να αναμένονται το 2026, η εμπορική επιτυχία του SAMP-T NG θα αποτελέσει δοκιμασία για την ευρωπαϊκή αποφασιστικότητα να επενδύσει σε δική της αμυντική παραγωγή, καθώς η ήπειρος επανεξοπλίζεται ενόψει της ρωσικής απειλής. Ωστόσο, η πρόταση των Γάλλων και Ιταλών ίσως αντιμετωπίσει δυσκολίες, καθώς η προηγούμενη έκδοση του SAMP-T υστερούσε έναντι του Patriot και πολλά κράτη έχουν ήδη εγκαταστήσει το αμερικανικό σύστημα.
Ένα στοιχείο που ευνοεί το ευρωπαϊκό εγχείρημα είναι οι γεωπολιτικές μετατοπίσεις επί προεδρίας Τραμπ, οι οποίες έκαναν ακόμα και παραδοσιακούς συμμάχους των ΗΠΑ, όπως η Γερμανία και η Πολωνία, να αμφισβητούν την αξιοπιστία της Ουάσιγκτον. Ο Ντάγκλας Μπάρι, ερευνητής στο IISS, τόνισε: «Κάποτε ήταν ασφαλής επιλογή να αγοράζεις αμερικανικά. Πλέον, τα γεωπολιτικά δεδομένα δυσκολεύουν αυτή την απόφαση».
Η στρατηγική σημασία του SAMP-T NG αναδεικνύεται από την προγραμματισμένη κοινή επίσκεψη των υπουργών Άμυνας Γαλλίας και Ιταλίας στον εκθεσιακό χώρο του συστήματος. Πέρσι, είχαν αποστείλει και κοινή επιστολή προς τους Ευρωπαίους ομολόγους τους για να προβάλλουν τα πλεονεκτήματα του συστήματος έναντι του Patriot.
Παρά τις εκκλήσεις για μεγαλύτερη αυτονομία στην άμυνα από τον πρόεδρο Μακρόν και την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παραμένει αβέβαιο κατά πόσο αυτό θα περιορίσει τη δεκαετίες μακρά εξάρτηση της Ευρώπης από τα αμερικανικά όπλα. Η ανάγκη για ευρωπαϊκές αμυντικές δυνατότητες ήρθε στο προσκήνιο μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε εκτίμησε πως απαιτούνται τέσσερις φορές περισσότερα αντιαεροπορικά συστήματα απ’ ό,τι διαθέτει σήμερα η Συμμαχία.
Το SAMP-T NG, που τοποθετείται συνήθως σε φορτηγό, διαθέτει ακριβή ραντάρ και μπορεί να καταρρίψει αεροσκάφη, πυραύλους cruise και βαλλιστικούς πυραύλους σε απόσταση άνω των 150 χλμ. Μπορεί να εκτοξεύσει έως και 48 πυραύλους Aster, οι οποίοι έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί σε Γεμένη και Ουκρανία. Η πρώτη γενιά του SAMP-T (2010) δεν είχε εμπορική επιτυχία, αφού πολλοί σύμμαχοι είχαν ήδη επιλέξει το Patriot. Μόνο η Γαλλία, η Ιταλία και το Βασιλικό Ναυτικό της Βρετανίας αγόρασαν μικρό αριθμό.
Η Ουκρανία ανέφερε προβλήματα στόχευσης και αποτυχία στην αναχαίτιση ρωσικών πυραύλων από το αρχικό SAMP-T. Το Patriot, αντίθετα, έχει παίξει κρίσιμο ρόλο στην προστασία πόλεων όπως το Κίεβο. Παρά αυτά τα στοιχεία, υποστηρικτές του SAMP-T NG ισχυρίζονται ότι πλέον φτάνει τα επίπεδα του Patriot, με μικρότερο κόστος λειτουργίας και λιγότερο απαιτητικό προσωπικό.
Ο CEO της MBDA, Ερίκ Μπερανζέ, εξέφρασε βεβαιότητα για την εμπορική επιτυχία του νέου μοντέλου: «Η αντιαεροπορική άμυνα είναι σήμερα καθοριστική προτεραιότητα. Ήδη υπάρχουν ενδιαφερόμενες χώρες», ανέφερε. Γαλλία και Ιταλία θα είναι οι πρώτοι χρήστες από το 2026. Η Δανία και το Βέλγιο αξιολογούν επί του παρόντος το SAMP-T NG έναντι του Patriot, ενώ στο Βέλγιο η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει χρόνια λόγω έλλειψης τεχνογνωσίας. Η δεξιά κυβέρνηση του Βελγίου έχει εκφράσει την πρόθεση να ακολουθήσει την Ολλανδία, η οποία ήδη παραγγέλνει Patriot — χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί οριστική απόφαση. Άλλες χώρες όπως η Ελλάδα, η Σαουδική Αραβία και η Βραζιλία ενδέχεται να εξετάσουν το SAMP-T NG όταν θα χρειαστεί αναβάθμιση του υπάρχοντος εξοπλισμού τους. «Σήμερα, η απόφαση να αγοράσεις Patriot ή SAMP-T είναι περισσότερο πολιτική παρά τεχνική», δήλωσε ο στρατηγός εν αποστρατεία Μισέλ Γιακοβλέφ. «Υπάρχει έλλειψη δέσμευσης των Ευρωπαίων στο να αγοράσουν ευρωπαϊκά».
Η εξάρτηση από τις ΗΠΑ συχνά βασίζεται στην προσδοκία προστασίας μέσω της αμερικανικής στρατιωτικής ομπρέλας και της πρόσβασης σε συστήματα πληροφοριών και παρακολούθησης.
Η Ευρώπη δεν έχει ακόμη συμφωνήσει σε κοινή στρατηγική αεράμυνας. Το πρόγραμμα Sky Shield της Γερμανίας το 2022 προσκάλεσε 25 χώρες να συμμετάσχουν σε κοινές αγορές Patriot και ισραηλινών/γερμανικών συστημάτων, αλλά λίγες έχουν προβεί σε παραγγελίες. Ο Μακρόν έχει επικρίνει το Sky Shield, τονίζοντας πως αποκλείει το SAMP-T και δένει την Ευρώπη στο Patriot για δεκαετίες. «Οι ΗΠΑ είναι ιστορικός σύμμαχος, αλλά κάποια στιγμή θα βάλουν τα δικά τους συμφέροντα πρώτα», είπε ο Μακρόν. «Θα έχουν τότε αρκετούς Patriot για άλλους πελάτες; Γι’ αυτό είναι σημαντικό που έχουμε το νέο SAMP-T NG – και είναι καλύτερο από το Patriot».
Ο Τζάστιν Μπρονκ από το Royal United Services Institute θεωρεί πιθανότερο να επιλεγεί το SAMP-T NG αυτή τη φορά, λόγω της αυξανόμενης έμφασης στην ευρωπαϊκή αμυντική αυτονομία. Η έλλειψη πυραύλων αναχαίτισης Patriot PAC-2 και PAC-3, που διοχετεύονται κυρίως στην Ουκρανία, αποτελεί επίσης παράγοντα υπέρ του SAMP-T NG. Η Raytheon, που παράγει το Patriot μαζί με τη Lockheed Martin, δήλωσε πως ενισχύει την παραγωγή, με στόχο τη μείωση των χρόνων παράδοσης κατά 25% έως το τέλος του έτους. Ο Μπρονκ πρόσθεσε πως το SAMP-T NG θα έχει περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας εφόσον η Ευρώπη ενισχύσει την παραγωγική της ικανότητα — κάτι που απαιτεί πιο δυναμικές επενδύσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει σειρά μέτρων για την ενίσχυση της επένδυσης στον αμυντικό τομέα, όπως μεγαλύτερη χρηματοδότηση, χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων και συντονισμό παραγγελιών. Οι κατασκευαστές του SAMP-T διαβεβαιώνουν ότι μπορούν να ανταποκριθούν στη ζήτηση. Στο εργοστάσιο της Thales στο Λιμούρ, νότια του Παρισιού, η παραγωγή ραντάρ έχει τριπλασιαστεί. Ο Ερβέ Νταμάν της Thales δήλωσε: «Δώστε μας περισσότερες παραγγελίες – έχουμε αποδείξει ότι μπορούμε να αυξήσουμε την παραγωγή και είμαστε έτοιμοι για περισσότερα».
Με πληροφορίες από Financial Times
