Ο Έλον Μασκ, επιφορτισμένος με την καταπολέμηση της σπατάλης σε ολόκληρη την ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ, έχει πρόσφατα ξεχωρίσει έναν συγκεκριμένο στόχο: τον δαπανηρό στόλο των μαχητικών αεροσκαφών F-35 του Πενταγώνου.
Υπέρμαχος της αυτόνομης τεχνολογίας, ο Έλον Μασκ έχει περάσει τις τελευταίες εβδομάδες χλευάζοντας τα αεροσκάφη F-35 που κατασκευάζει η Lockheed Martin στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Τα μαχητικά αεροσκάφη με πιλότους είναι απαρχαιωμένα στην εποχή των drone. Με μόνο αποτέλεσμα τον θάνατο των πιλότων», δήλωσε ο πρόεδρος της SpaceX και της Tesla σε ανάρτηση στην επίσης δική του πλατφόρμα Χ. Ο Έλον Μασκ εναντιώθηκε ειδικότερα στη χρήση F-35 της αμερικανικής εταιρίας Lockheed Martin το οποίο θεωρείται η ναυαρχίδα των αεροπορικών δυνάμεων των ΗΠΑ από τότε που άρχισε να χρησιμοποιείται το 2015. «Εν τω μεταξύ, έχεις ανόητους που κατασκευάζουν ακόμη μαχητικά αεροσκάφη με πιλότους όπως το F-35», δήλωσε την Κυριακή δημοσιεύοντας ένα βίντεο που παρουσιάζει σε σχηματισμό εκατοντάδες μη επανδρωμένα αεροσκάφη λίγες δεκάδες μέτρα ψηλά.
The F-35 design was broken at the requirements level, because it was required to be too many things to too many people.
— Elon Musk (@elonmusk) November 25, 2024
This made it an expensive & complex jack of all trades, master of none. Success was never in the set of possible outcomes.
And manned fighter jets are… https://t.co/t6EYLWNegI
Τα σχόλιά του έδωσαν νέα τροφή σε μια συζήτηση που απασχολεί την αμυντική βιομηχανία και τους πελάτες της: χρειάζεται ακόμη ο στρατός ακριβά πιλοτικά μαχητικά αεροσκάφη σε μια εποχή που οι προϋπολογισμοί πιέζονται και όλο και πιο εξελιγμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη αναπτύσσονται με καταστροφικά αποτελέσματα στην Ουκρανία και αλλού;
«Με τον ίδιο τρόπο που οι κεντρικοί υπολογιστές αντικαταστάθηκαν από τους προσωπικούς υπολογιστές και τα smartphone, αυτές οι μεγάλες επανδρωμένες πλατφόρμες θα εξακολουθήσουν να είναι σχετικές με τον ίδιο τρόπο, τώρα που έχουμε άλλα συστήματα που είναι μη επανδρωμένα και αναλώσιμα;», δήλωσε ο Lorenz Meier, διευθύνων σύμβουλος της αμερικανικής Auterion, η οποία αναπτύσσει λογισμικό που επιτρέπει σε σμήνη αυτόνομων μη επανδρωμένων αεροσκαφών να επικοινωνούν μεταξύ τους. Αν και η Auterion δεν υποστηρίζει το «κλείσιμο της πόρτας» στα επανδρωμένα συστήματα, δεδομένης της ταχείας ανάπτυξης των μη επανδρωμένων συστημάτων με τεχνητή νοημοσύνη, υπάρχει ένα «θεμελιώδες ερώτημα» σχετικά με τον μελλοντικό τους ρόλο που πρέπει να αντιμετωπιστεί, πρόσθεσε.
Στις ΗΠΑ, η Πολεμική Αεροπορία ανακοίνωσε νωρίτερα αυτό το μήνα ότι θα καθυστερήσει την απόφαση, που αρχικά αναμενόταν στα τέλη του 2024, σχετικά με το ποια εταιρεία θα κατασκευάσει ένα νέο μαχητικό αεροσκάφος στο πλαίσιο του προγράμματος Next Generation Air Dominance (NGAD). Η κίνηση αυτή σημαίνει ότι θα εναπόκειται πλέον στην επερχόμενη κυβέρνηση Τραμπ το αν και πώς θα προχωρήσει το έργο. Η Lockheed Martin δήλωσε ότι θα συνεργαστεί με την «επερχόμενη κυβέρνηση, όπως ακριβώς κάναμε και κατά την πρώτη θητεία του προέδρου Τραμπ».
Η ίδια η συζήτηση δεν είναι καινούργια - το F-35 θεωρήθηκε από πολλούς ως το τελευταίο πιλοτικό μαχητικό που θα κατασκευαζόταν τελικά - αλλά έχει σημαντικές επιπτώσεις για τους παραδοσιακούς εργολάβους αμυντικών συστημάτων όπως η Lockheed Martin, καθώς και για τις νεοσύστατες επιχειρήσεις τεχνολογίας και τους προγραμματιστές μη επανδρωμένων αεροσκαφών που επιθυμούν να επεκταθούν στη στρατιωτική αγορά. Έρχεται επίσης καθώς οι δυτικές κυβερνήσεις εξετάζουν ακριβά σχέδια για την επόμενη γενιά μαχητικών αεροσκαφών που θα αντικαταστήσουν τα σημερινά μοντέλα.Τα προγράμματα - ιδίως το τριεθνές Global Combat Air Programme (GCAP) μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιταλίας και της Ιαπωνίας και το γαλλογερμανικό - ισπανικό Future Combat Air System (FCAS) - σχεδιάστηκαν όλα πριν η σύγκρουση στην Ουκρανία εκτοξεύσει την ανάπτυξη των μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Τόσο το GCAP όσο και το FCAS υπέθεταν ότι ένα κεντρικό μαχητικό αεροσκάφος θα πιλοτάρεται ενώ θα περιβάλλεται από μη επανδρωμένα αεροσκάφη.Η «βασική κατάσταση των πραγμάτων είναι ότι σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό εξακολουθεί να συζητείται στο πλαίσιο [των τριών προγραμμάτων επόμενης γενιάς] αν το κεντρικό μαχητικό θα είναι πιλοτικό ή όχι», δήλωσε ο Justin Bronk, ανώτερος ερευνητής στο Royal United Services Institute. Μια μεταγενέστερη προγραμματισμένη έναρξη του προγράμματος θα σήμαινε περισσότερες δυνατότητες προόδου για την αυτόνομη τεχνολογία, πρόσθεσε ο Bronk.
Το πιο φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα έχει το GCAP, του οποίου από την πλευρά της βιομηχανίας ηγούνται η βρετανική BAE Systems, η ιταλική Leonardo και η ιαπωνική Mitsubishi Heavy Industries. Έχει δεσμευτεί να έχει ένα μαχητικό αεροσκάφος σε υπηρεσία μέχρι το 2035 και οι περισσότεροι ειδικοί πιστεύουν ότι θα καταλήξει να είναι μη επανδρωμένο. Το γαλλογερμανικό-ισπανικό πρόγραμμα, από την άλλη πλευρά, στοχεύει γύρω στο 2040, δίνοντας ενδεχομένως στους βιομηχανικούς εταίρους του Airbus και Dassault Aviation περισσότερο χρόνο για να λάβουν υπόψη την πρόοδο της αυτόνομης τεχνολογίας προτού λάβουν την τελική απόφαση, σύμφωνα με τους αναλυτές.
Ο Michael Schoellhorn, διευθύνων σύμβουλος της Airbus Defence & Space, αναγνώρισε πρόσφατα ότι, δεδομένου του μεγάλου χρονικού διαστήματος και των τρεχουσών γεωπολιτικών εντάσεων, είναι λογικό να επιταχυνθεί η ανάπτυξη των αυτόνομων συστημάτων του προγράμματος βραχυπρόθεσμα.«Πρέπει να σκεφτούμε ποιες δυνατότητες θα προσφέρει [το FCAS] σε ποια χρονική στιγμή», δήλωσε στους Financial Times σε πρόσφατη συνέντευξή του. Η ρωσική απειλή σήμαινε ότι υπήρχε επείγουσα ανάγκη να επισπευσθούν ορισμένες ικανότητες στις αρχές της δεκαετίας του 2030, "ειδικά στο κομμάτι των μη επανδρωμένων αεροσκαφών", είπε. Οποιαδήποτε απόφαση για πλήρη απαλλαγή από τα πιλοτικά μαχητικά αεροσκάφη θα είχε εκτεταμένες συνέπειες όχι μόνο για τον στρατό αλλά και για τη βιομηχανία και θεωρείται απίθανη από τους περισσότερους εμπειρογνώμονες. Από βιομηχανική άποψη, οι κατασκευαστές θα έχαναν ένα μεγάλο μέρος των εσόδων τους που προέρχονται από την εξυπηρέτηση και τη συντήρηση των αεροσκαφών. Ο "κυρίαρχος λόγος για τον οποίο οι περισσότερες χώρες το κάνουν αυτό [είναι] για να διατηρήσουν τις βιομηχανίες μαχητικών αεροσκαφών τους, επειδή αποτελούν σημαντικό μέρος μιας βιομηχανικής βάσης πολύ υψηλής εξειδίκευσης", δήλωσε ο Bronk. Επιχειρησιακά, τα μαχητικά αεροσκάφη εξακολουθούν να είναι πολύ πιο ικανά από τα σημερινά μη επανδρωμένα συστήματα. Υπάρχει ένα «πλήθος πραγμάτων» που κάνουν σήμερα τα μαχητικά αεροσκάφη τα οποία είναι πολύ δύσκολο να γίνουν με ένα μη επανδρωμένο σύστημα με την τεχνολογία που υπάρχει σήμερα, δήλωσε ο Bronk.
«Πολλά από τα πράγματα που κάνουν και για τα οποία χρησιμοποιούνται τα μαχητικά αεροσκάφη, βασίζονται στην ύπαρξη ενός πιλότου μέσα σε αυτά για να κρίνει, να παρέχει ασφάλεια», είπε. Τα σημερινά τηλεχειριζόμενα συστήματα εξακολουθούν επίσης να μην έχουν την εμβέλεια και την επιβιωσιμότητα των ακριβότερων μαχητικών αεροσκαφών. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη είναι ευάλωτα στον ηλεκτρονικό πόλεμο και στις απειλές εδάφους-αέρος. Τα πιο σύνθετα μη επανδρωμένα συστήματα δεν είναι επίσης τόσο φθηνά. Αν τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη ήταν "η μόνη λύση για τα στρατιωτικά προβλήματα, δεν θα περιμέναμε να δούμε την Ουκρανία να θέλει επανδρωμένα μαχητικά αεροσκάφη και τεθωρακισμένα οχήματα", δήλωσε ο Byron Callan, διευθύνων σύμβουλος της ερευνητικής ομάδας Capital Alpha Partners, σε πρόσφατο σημείωμά του. Ούτε, πρόσθεσε, "η Κίνα θα κατασκεύαζε μαχητικά αεροσκάφη J-20 και επανδρωμένα πολεμικά σκάφη και θα διατηρούσε τη μεγαλύτερη δύναμη τεθωρακισμένων στον κόσμο".
Άλλοι επισημαίνουν επίσης ότι τα μαχητικά αεροσκάφη θα διαδραματίσουν διευρυμένο ρόλο στα προγράμματα επόμενης γενιάς. Η "συνιστώσα των επανδρωμένων αεροσκαφών του NGAD ... δεν θα είναι απλώς ένα μαχητικό", δήλωσε ο Mark Gunzinger, διευθυντής του Future Concepts and Capability Assessments στο Mitchell Institute for Aerospace Studies και ένθερμος υποστηρικτής του F-35. Θα είναι "μαχητικό αεροσκάφος, αεροσκάφος κρούσης, διεισδυτικός αισθητήρας, διαχειριστής του χώρου μάχης και αεροσκάφος ηλεκτρονικής επίθεσης".Τα σενάρια Wargaming για τον αμερικανικό στρατό, πρόσθεσε ο Gunzinger, είχαν όλα "επικυρώσει την ανάγκη να διατηρηθεί μια ισορροπημένη επανδρωμένη δύναμη και στο μέλλον" και ότι ενώ η τεχνητή νοημοσύνη θα βοηθήσει, "δεν θα αντικαταστήσει αυτό που φέρνουν οι άνθρωποι στη μάχη".
Τελικά, υποστηρίζει, ο συνδυασμός τόσο των επανδρωμένων όσο και των μη επανδρωμένων συστημάτων θα είναι αυτός που «θα αποφέρει ένα άλμα προόδου στις πολεμικές ικανότητες και δυνατότητες».
Με πληροφορίες από Financial Times
