Πώς από τα πρώτα DIY πάρτι στο λόφο του Στρέφη στα '90s, φτάσαμε να γιορτάζουμε στο Athens Pride στο Σύνταγμα

Πώς από τα πρώτα DIY πάρτι στο λόφο του Στρέφη στα '90s, φτάσαμε να γιορτάζουμε στο Athens Pride στο Σύνταγμα Facebook Twitter
Παίξαμε από ποπ μέχρι πανκ, γίνανε κάποια drag shows και το πάρτι κράτησε μέχρι το πρωί. Φωτο: Edel von Konigswasser για το περιοδικό "Βαβέλ".
1

27/6/1992, Εξάρχεια. Η Πάολα και η ομάδα του περιοδικού «Κράξιμο» φλερτάρουν από καιρό με την ιδέα ενός Gay Pride (όπως ονομαζόταν τότε) στην Αθήνα. Προηγούμενο δεν υπήρχε, με την εξαίρεση μιας πικετοφορίας μερικών δεκάδων ατόμων με πρωτοβουλία του ΑΚΟΕ στο Ζάππειο στις 28/6/1982 (η 28η Ιουνίου καθιερώθηκε μετά το Stonewall ως Παγκόσμια Hμέρα Ομοφυλόφιλης Περηφάνιας). Η προοπτική να διοργανωθεί μια παρέλαση-πορεία γρήγορα απορρίφθηκε, καθώς οι καιροί ου μενετοί – πολύ λίγα μέλη της κοινότητας τολμούσαν τότε να εκτεθούν δημόσια.

Αποφασίστηκε, οπότε, να περιοριστούμε σε μια κεντρική εκδήλωση τύπου πάρτι, ως καταλληλότερος τόπος γι' αυτήν, δε, κρίθηκε το θεατράκι στον λόφο του Στρέφη, αφενός γιατί ήταν βολικός και πρόσφερε «ασφάλεια», αφετέρου επειδή θα προσέλκυε ένα ευρύτερο αλληλέγγυο κοινό – ήδη στον χώρο αυτόν διεξάγονταν εναλλακτικά νεολαιίστικα πάρτι. Για σπόνσορες τότε ούτε λόγος – βασικά, από την τσέπη μας τσοντάραμε.

Τη χειροποίητη αφίσα που είχε φιλοτεχνήσει ο Γρηγόρης Λαγός την κολλήσαμε σε διάφορα σημεία του κέντρου εμείς και φίλοι. Ετοιμάσαμε ένα δελτίο Τύπου για τις εφημερίδες με αναφορές στο Stonewall, το οποίο δημοσίευσαν, αν δεν απατώμαι, μόνο η «Αυγή» και η «Ελευθεροτυπία».

Βρήκαμε μηχανήματα, DJs, μπίρες και ποτά από κάποια κάβα. Τα κουβαλήσαμε οι ίδιοι εθελοντές πεζή όλα αυτά από την πλατεία μέχρι το θεατράκι, ειδοποιήσαμε όσο κόσμο ξέραμε και κατά τις 10 το βράδυ του Σαββάτου, παραμονή της επετείου, βάλαμε μπροστά.

Ετοιμάσαμε ένα δελτίο Τύπου για τις εφημερίδες με αναφορές στο Stonewall, το οποίο δημοσίευσαν, αν δεν απατώμαι, μόνο η «Αυγή» και η «Ελευθεροτυπία».

Πώς από τα πρώτα DIY πάρτι στο λόφο του Στρέφη στα '90s, φτάσαμε να γιορτάζουμε στο Athens Pride στο Σύνταγμα Facebook Twitter
Η Πάολα χαιρετά τον φακό.

Λίγο πριν από τα μεσάνυχτα εμφανίστηκαν αστυνομικοί ρωτώντας αν υπάρχει άδεια από τον δήμο (σιγά μην είχαμε) και απαιτώντας να χαμηλώσει η μουσική. Με την παρέμβαση της πάντα ετοιμόλογης Πάολας, αλλά και της drag queen Daughter of Divine (Πέτρος Αϊβάζης), η κατάσταση εκτονώθηκε και, αφού παρακολούθησαν το σόου της δεύτερης, αποχώρησαν εν τέλει ειρηνικά!


Όσο περνούσε η ώρα το κοινό αυξανόταν. Εκτός από γκέι, λεσβίες και τρανς μαζεύτηκε και αρκετός «εξαρχειώτικος» κόσμος, διάφοροι περίεργοι επίσης – πάνω από 500 άτομα. Παίξαμε από ποπ μέχρι πανκ, γίνανε κάποια drag shows και το πάρτι κράτησε μέχρι το πρωί, με αρκετούς να φεύγουν «ζευγαρωμένοι», μια και ο περιβάλλων χώρος είχε από νωρίς μετατραπεί σε ένα μεγάλο cruising spot.

Φωτογραφίες ή βίντεο δεν κρατήσαμε, δυστυχώς. Λίγοι διέθεταν τότε σοβαρές κάμερες και, φυσικά, δεν υπήρχαν smartphones – υπήρχε επιπλέον ο φόβος να «σκιαχτούν» με τα φλας οι παριστάμενοι, νομίζοντας ότι θα τους έβγαζαν την επομένη σε τίποτα «μανταλάκια». Σάματις ξέραμε ότι γράφαμε ιστορία;

Κάποια ασπρόμαυρα «ενσταντανέ» διέσωσε εντούτοις μια ξένη φωτογράφος και τα δημοσίευσε στο περιοδικό «Βαβέλ» σε άρθρο υπό τον τίτλο «Στα χαρακώματα του Στρέφη». Κάπως έτσι ολοκληρώθηκε η πρώτη μεγάλη, και μάλιστα do-it-yourself, αθηναϊκή Gay Pride εκδήλωση.

Την επόμενη χρονιά το Pride μεταφέρεται στο Πεδίον του Άρεως (θέατρο Αλίκη), όπου συμμετέχουν και μουσικά συγκροτήματα, ανάμεσά τους οι Στέρεο Νόβα σε μία από τις πρώτες ζωντανές εμφανίσεις τους.

Το θεατράκι στον Λόφο του Στρέφη θα φιλοξενήσει άλλα δύο Pride (1994-1995), ενώ ένα ακόμη –το πιο «αστραφτερό» και μαζικό ως τότε, με την παράσταση να «κλέβουν» τα αγόρια του Factory, τα ντραγκ-κουίνια του City και οι ναύτες της Πάολας– θα διεξαχθεί στο Πεδίο τον Ιούνιο του '96. Ήταν, ταυτόχρονα, το τελευταίο «open air» Pride, πριν από το 1ο Athens Pride που διεξήχθη στην πλατεία Κλαυθμώνος τον Ιούνιο του 2005, σε συνθήκες που, τηρουμένων των αναλογιών, θύμιζαν αρκετά αυτές του πρώτου Gay Pride στον λόφο του Στρέφη.

Πώς από τα πρώτα DIY πάρτι στο λόφο του Στρέφη στα '90s, φτάσαμε να γιορτάζουμε στο Athens Pride στο Σύνταγμα Facebook Twitter
Εθελοντές DJs στα πλατό του 1ου Gay Pride στον λόφο του Στρέφη


Τα υπόλοιπα είναι πλέον ιστορία, μια ιστορία περήφανης ορατότητας, γιορτής και ταυτόχρονα διεκδίκησης που τα τελευταία δύο χρόνια γράφεται στην κεντρικότερη πλατεία της πόλης, την πλατεία Συντάγματος, με δεκάδες χιλιάδες κόσμο να παρελαύνει στους δρόμους της κάθε Ιούνιο. Έχουμε πλέον μέχρι και την «πολυτέλεια» να την αμφισβητούμε ως θεσμό.

Εντούτοις, δεν είναι λίγοι/-ες αυτοί/-ές που τα χρόνια της επαγγελματοποίησης, της εμπορευματοποίησης και του «γιγαντισμού» –μια εξέλιξη αναπόφευκτη, όπως συνέβη παντού, ακόμα και επιθυμητή από πολλούς, τουλάχιστον ως ένα σημείο– «νοσταλγούν» την αυθεντικότητα και το πνεύμα των πρώτων αυτο-οργανωμένων, DIY αθηναϊκών Pride, προάγγελων των σημερινών.

Lgbtqi+
1

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Στέγη και LGBTQI+ κοινότητα: Είναι θέμα παιδείας, αλλά και ευτυχίας

Lgbtqi+ / Στέγη και LGBTQI+ κοινότητα: Είναι θέμα παιδείας, αλλά και ευτυχίας

Μια κατατοπιστική συζήτηση με τον project leader του Onassis Stegi in Athens Pride Week Νίκο Αθανασόπουλο για την ουσιαστική στήριξη της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση προς την LGBTQI+ κοινότητα μέσα από τα προγράμματα, τις δράσεις αλλά και τη συνολικότερη καθημερινή στάση της προς τα ανθρώπινα δικαιώματα.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΙΑΚΟΣΑΒΒΑΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η Ντομινίκ Τζάκσον ξαναγράφει τον πιο διάσημο μονόλογο του Devil Wears Prada ως μάθημα για το φύλο

Πολιτισμός / Η Ντομινίκ Τζάκσον ξαναγράφει τον πιο διάσημο μονόλογο του Devil Wears Prada ως μάθημα για το φύλο

Η σταρ του Pose εμφανίζεται σε νέο βίντεο του Gender Liberation Movement, που μετατρέπει τον περίφημο cerulean μονόλογο της Μιράντα Πρίστλι σε καυστικό μάθημα για τη σχέση των τρανς δικαιωμάτων με την queer απελευθέρωση.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
*Από πού είσαι πραγματικά; / ένα πολυπόστ του Πάνου Μιχαήλ

ΟΑΣΗ / Από πού είσαι πραγματικά; / ένα πολυπόστ του Πάνου Μιχαήλ

Τι κοινό μπορεί να έχουν η Κάιλι Μινόγκ που χορεύει εξαντλημένη μετά το Met Gala, η Κέιτ Μπλάνσετ και μια τίγρη μέσα σ’ ένα σούπερ μάρκετ, ο Jonathan Anderson με τα πουκάμισα που έπνιξαν τόσα αγόρια, η Donatella Versace με τακούνια και η Jan Morris που ταξίδεψε παντού για να φτάσει στην καλοσύνη;
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
Πρώτη φορά ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ μίλησε για τους LGBTQ+ Καθολικούς - και έβαλε όριο στις ευλογίες

Διεθνή / Πρώτη φορά ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ μίλησε για τους LGBTQ+ Καθολικούς και έβαλε όριο στις ευλογίες

Ο πρώτος Αμερικανός Πάπας δήλωσε ότι η Εκκλησία δεν πρέπει να διχάζεται γύρω από τη σεξουαλικότητα, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι δεν σκοπεύει να πάει πέρα από τη γραμμή του Φραγκίσκου για τις άτυπες ευλογίες ομόφυλων ζευγαριών.
THE LIFO TEAM
Ο γκέι Καθολικός σχεδιαστής που ντύνει τον Πάπα

Διεθνή / Ο γκέι Καθολικός σχεδιαστής που ντύνει τον Πάπα

Ο Ιταλός Filippo Sorcinelli δημιουργεί εδώ και πάνω από 20 χρόνια τελετουργικά άμφια για το Βατικανό. Μετά τον Βενέδικτο ΙΣΤ΄ και τον Φραγκίσκο, τα σχέδιά του φορέθηκαν και από τον Πάπα Λέοντα ΙΔ΄, που βρέθηκε στη λίστα της Vogue με τους πιο καλοντυμένους ανθρώπους του 2025.
THE LIFO TEAM
Η queer κωμωδία που παίρνει τον πανικό για τις τρανς τουαλέτες και τον γυρίζει ανάποδα

Πολιτισμός / “She’s the He”: Η queer κωμωδία που παίρνει τον πανικό για τις τρανς τουαλέτες και τον γυρίζει ανάποδα

Το She’s the He μετατρέπει το ηθικό πανικό για τις τρανς τουαλέτες σε κωμωδία για τη φιλία, το coming out και τη χαρά της τρανς ορατότητας, έπειτα από μια δύσκολη διαδρομή προς τις αίθουσες σε μια ολοένα πιο εχθρική πολιτική συγκυρία στις ΗΠΑ.
THE LIFO TEAM
Η Marina Summers γράφει ιστορία ως η πρώτη τρανς γυναίκα που θα παρουσιάσει το Miss Universe Philippines

Διεθνή / Η Marina Summers γράφει ιστορία ως η πρώτη τρανς γυναίκα που θα παρουσιάσει το Miss Universe Philippines

Η σταρ του Drag Race θα παρουσιάσει την τελετή στέψης του Miss Universe Philippines στις 2 Μαΐου, επιστρέφοντας στη σκηνή όπου το 2024 είχε γίνει η πρώτη drag queen που εμφανίστηκε στον θεσμό.
THE LIFO TEAM
Ο Ζόχραν Μαμντάνι βάζει μια queer αρχειονόμο να φυλάξει τη μνήμη της Νέας Υόρκης

Διεθνή / Ο Ζόχραν Μαμντάνι βάζει μια queer αρχειονόμο να φυλάξει τη μνήμη της Νέας Υόρκης

Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ζόχραν Μαμντάνι, διόρισε τη Σον(τά) Σμιθ-Κρουζ στην υπηρεσία που διαχειρίζεται τα δημοτικά αρχεία της πόλης, σε μια περίοδο όπου η ιστορική μνήμη και η πρόσβαση στα δημόσια δεδομένα έχουν μετατραπεί σε πεδίο πολιτικής σύγκρουσης.
THE LIFO TEAM
Στις ΗΠΑ εξετάζουν ειδική σήμανση για τρανς θέματα στην παιδική τηλεόραση

Ειδήσεις / Στις ΗΠΑ εξετάζουν ειδική σήμανση για τρανς θέματα στην παιδική τηλεόραση

Η FCC άνοιξε δημόσια διαδικασία για το αν οι τηλεοπτικές σημάνσεις πρέπει να ενημερώνουν ειδικά τους γονείς όταν παιδικά προγράμματα περιλαμβάνουν θέματα ταυτότητας φύλου. LGBTQ+ οργανώσεις προειδοποιούν ότι μια τέτοια κίνηση μπορεί να μετατρέψει την queer εκπροσώπηση σε περιεχόμενο υπό επιτήρηση.
THE LIFO TEAM
Από app της επιθυμίας σε app της ισχύος: το Grindr μπαίνει στον κόσμο του Τραμπ

Τech & Science / Από app της επιθυμίας σε app της ισχύος: το Grindr μπαίνει στον κόσμο του Τραμπ

Το Grindr δεν είναι πια μόνο μια εφαρμογή γνωριμιών: επενδύει σε λόμπινγκ, αποκτά δικό του μηχανισμό επιρροής στην Ουάσινγκτον και πλησιάζει όλο και περισσότερο έναν πολιτικό κόσμο που έχει ήδη επιστρέψει εχθρικός απέναντι στα LGBTQ+ δικαιώματα.
THE LIFO TEAM
Η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ άνοιξε ξανά το μέτωπο για τα τρανς δικαιώματα στη Βρετανία

Ειδήσεις / Η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ άνοιξε ξανά το μέτωπο για τα τρανς δικαιώματα στη Βρετανία

Εναν χρόνο μετά την απόφαση του βρετανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου για τον ορισμό της "γυναίκας" στο Equality Act, η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ επανήλθε στη δημόσια σύγκρουση γύρω από το φύλο για ακόμη μια φορά.
THE LIFO TEAM
Η Μέριλ Στριπ λέει ότι χωρίς τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα "δεν θα είχαμε τίποτα"

Πολιτισμός / Η Μέριλ Στριπ λέει ότι χωρίς τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα "δεν θα είχαμε τίποτα"

Λίγες μέρες πριν από την πρεμιέρα του Ο Διάβολος Φοράει Prada 2, η Μέριλ Στριπ είπε ανοιχτά αυτό που το queer κοινό ήξερε εδώ και χρόνια: ότι η Μιράντα Πρίστλι και ο κόσμος της ταινίας δεν θα είχαν την ίδια ζωή χωρίς αυτό.
THE LIFO TEAM
Η Δεξιά δεν μισεί κάθε queer σώμα. Μισεί αυτό που τη ξεσκεπάζει

Διεθνή / Ο «κανονικός γκέι» της αμερικανικής Δεξιάς και η βία απέναντι σε όλους τους άλλους

Η ιστορία γύρω από τον σύζυγο της Κρίστι Νόεμ δεν έφερε στην επιφάνεια μόνο άλλη μία υπόθεση πολιτικής υποκρισίας. Ξανάνοιξε κάτι παλιό και πολύ βρόμικο: η Δεξιά μπορεί να ανεχθεί τον «κανονικό» γκέι, τον διακριτικό, τον αρκετά ανδρικό, τον σωστά ντυμένο. Αυτό που δεν αντέχει είναι το queer σώμα που εκθέτει ότι η αρρενωπότητά της δεν είναι φύση αλλά σκηνοθεσία.
THE LIFO TEAM
«Queer καλλιστεία το 1929 μόνο η Θεσσαλονίκη θα μπορούσε να κάνει»

Βιβλίο / «Queer καλλιστεία το 1929 μόνο η Θεσσαλονίκη θα μπορούσε να κάνει»

Στο βιβλίο του «Καλλιστεία» ο Μανώλης Μελισσάρης περιγράφει πώς μια παρέα queer ανδρών έκανε στη συμπρωτεύουσα το 1929 τον δικό της διαγωνισμό ομορφιάς, παράλληλα με τον πρώτο «επίσημο», αναβιώνοντας ταυτόχρονα μια ολόκληρη εποχή.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ο Elliot Page θα προλογίσει trans και non-binary παραγωγή του As You Like It στο Λονδίνο

Πολιτισμός / Ο Elliot Page θα προλογίσει trans και non-binary παραγωγή του Σαίξπηρ στο Λονδίνο

Το As You Like It θα παρουσιαστεί στο The Space Theatre από τις 22 έως τις 24 Ιουλίου 2026, ενώ η ομάδα ετοιμάζει και το Twelfth Night στη Βαρκελώνη την 1η Αυγούστου, στην πρώτη της εμφάνιση εκτός Ηνωμένου Βασιλείου.
THE LIFO TEAM
Ο διαχρονικά επίκαιρος «γιoς της απώλειας»

Βιβλίο / Νίκος Βέλμος: Ο διαχρονικά επίκαιρος «γιoς της απωλείας»

Εκατό χρόνια κλείνουν φέτος από την κυκλοφορία του περιοδικού «Φραγκέλιο» που ίδρυσε ο λογοτέχνης, ηθοποιός, ζωγράφος, εκδότης, γκαλερίστας και κοινωνικός επαναστάτης Νίκος Βέλμος, μια παραγνωρισμένη πλην όμως πολυσχιδής, μποέμικη και άκρως επιδραστική προσωπικότητα.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Το Homme FC ξαναγράφει τι μπορεί να είναι μια ποδοσφαιρική ομάδα στο queer Λονδίνο

Διεθνή / Ενα transmasc football club στο Λονδίνο φτιάχνει κάτι πολύ μεγαλύτερο από ομάδα

Ξεκινώντας ως ένα χαλαρό transmasc πεντάρι στο ανατολικό Λονδίνο, το Homme FC εξελίχθηκε γρήγορα σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από ποδοσφαιρική ομάδα. Σήμερα λειτουργεί ως κοινότητα, καλλιτεχνικό project και χώρος φροντίδας, προτείνοντας έναν διαφορετικό τρόπο συλλογικής ζωής μέσα στο queer αθλητικό τοπίο της πόλης.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ