LIVE!

«Ελένη ή ο Κανένας»: Ο έρωτας και η μοναξιά στο βραβευμένο μυθιστόρημα της Ρέας Γαλανάκη

Ρέα Γαλανάκη Facebook Twitter
Η Ρέα Γαλανάκη αναπτύσσει την ιστορία της εξερευνώντας μια σειρά από ζεύγη αντιθέσεων: διαφωτισμός και δεισιδαιμονία, ταξίδι και εγκλεισμός, αθωότητα και ενοχή, ηδονή και πένθος.
0

Η ΑΡΧΗ ΕΓΙΝΕ με τον Ισμαήλ Φερίκ πασά: έναν Κρητικό με διχασμένη συνείδηση, ο οποίος, παιδί, εξισλαμίστηκε, έμαθε την τέχνη του πολέμου, απέκτησε δημόσια αξιώματα και στην ωριμότητά του βρέθηκε ξανά στην Κρήτη για να συμβάλει στην τουρκική καταστολή της εξέγερσης του 1866.

Ακολούθησε ο Ανδρέας Ρηγόπουλος, εκείνος που υπέγραφε ως Λουί: ο πολιτικός που πρωτοστάτησε στην αντιοθωμανική εξέγερση της Πάτρας, ο αθεράπευτα ρομαντικός επαναστάτης και ποιητής.

Κι έπειτα, πήρε σειρά η ζωγράφος Ελένη Αλταμούρα: η Σπετσιώτισσα που ντύθηκε άντρας για να σπουδάσει και αλλαξοπίστησε για να παντρευτεί, η σύζυγος που προδόθηκε, η μάνα που έθαψε δύο παιδιά και παραδόθηκε στη μαγεία και την τρέλα.

Με το τρίτο πεζό της «Ελένη ή ο Κανένας» (Άγρα 1998, Καστανιώτης 2004) που έμελλε ν’ αποσπάσει κρατικό βραβείο μυθιστορήματος, η Ρέα Γαλανάκη βυθίστηκε γι’ άλλη μια φορά στον 19ο αιώνα, εμπνεύστηκε και πάλι από τον βίο ενός υπαρκτού, επίσης διχασμένου προσώπου, ξαναείδε την Ελλάδα ως πεδίο σύγκρουσης Δύσης και Ανατολής και, οπλισμένη με τις ποιητικές καταβολές της, εξερεύνησε τα προσφιλή της θέματα: τον έρωτα, τη μοναξιά, τη δημιουργία.

Ποιητικό, πυκνό, δουλεμένο σαν δαντέλα, το μυθιστόρημα της Γαλανάκη είναι από αυτά που έτσι και του παραδοθείς, σ’ αιχμαλωτίζει και σου ανταποδίδει τα μέγιστα.

Το θρυλικό πρόσωπο της Ελένης Αλταμούρα ασκεί ιδιαίτερη έλξη στις γυναίκες καλλιτέχνες. Στην ταινία της Ελένης Αλεξανδράκη «Σταγόνα στον ωκεανό»,  η ερωτική ιστορία ανάμεσα στην Ελληνίδα ζωγράφο και τον Ιταλό δάσκαλό της ερχόταν σε αντιδιαστολή μ’ ένα σύγχρονο ερωτικό δράμα.

Αν όμως εκεί η Αλταμούρα υπήρχε ως φιγούρα, στο μυθιστόρημα της Γαλανάκη κυριαρχεί. Εναλλάσσοντας την τριτοπρόσωπη με την πρωτοπρόσωπη αφήγηση, δίνοντας φωνή σε μια ηρωίδα άλλοτε ψύχραιμη κι άλλοτε αλλοπαρμένη, η Γαλανάκη ενσωματώνει αρμονικά στο κείμενο τα ευρήματα μιας εκτεταμένης ιστορικής έρευνας και επιχειρεί να εξερευνήσει το μυστήριο αυτής της τραγικής γυναίκας.

Ελένη ή ο Κανένας
Ρέα Γαλανάκη, Ελένη ή ο Κανένας, Εκδόσεις Καστανιώτη 2004

Ποια ήταν η Ελένη Αλταμούρα; Κόρη ενός ανοιχτόμυαλου πρώην καπετάνιου και μετέπειτα θεατρώνη, γεννιέται με την Επανάσταση και μεγαλώνει επί Όθωνα. Την ώρα που η Ελλάδα παραπαίει ανάμεσα στο μυθικό της παρελθόν και το αβέβαιο μέλλον της, εκείνη παραμένει αφοσιωμένη στο πάθος της, τη ζωγραφική.

Μαθήτρια, ζωγραφίζει τη νύχτα στα κρυφά, με υπολείμματα κεριών που έχει προηγουμένως κλέψει. Κοπέλα, συνεχίζει την ανταρσία της. Με τη συμπαράσταση του πατέρα της φεύγει για την Ιταλία. Κι επειδή το φύλο της τής απαγορεύει το δώρο της γνώσης, μεταμφιέζεται σε άντρα κι από Ελένη γίνεται ο Κανένας.

Μυημένη από μικρή στη σοφία της μίμησης, χάρη στις γυναίκες ηθοποιούς της οικογενειακής επιχείρησης, κρατά γερά το μυστικό της κι αποκτά πρόσβαση στα καλύτερα εργαστήρια. Μόνο όταν ερωτευτεί τον Σαβέριο Αλταμούρα, τον ταλαντούχο ζωγράφο και θαρραλέο επαναστάτη, μόνο τότε θ’ αποκαλύψει την αληθινή της ταυτότητα. «Πρώτη φορά η εντός μου Ελένη εξεγέρθηκε εναντίον του Κανένα, όπως πάντα η ζωή εξεγείρεται εναντίον του θανάτου…»

Μια σύντομη περίοδος ευτυχίας, δύο εξώγαμα παιδιά –ο μετέπειτα φημισμένος θαλασσογράφος Ιωάννης Αλταμούρας και η Σοφία–, ένας εσπευσμένος καθολικός γάμος, ένα παιδί ακόμη, προδοσία από τον Σαβέριο, εγκατάλειψη, επιστροφή από την Φλωρεντία στην Αθήνα. Μια ακόμη ανταρσία: η Ελένη Αλταμούρα με δυο παιδιά –το μικρότερο το άφησε πίσω– και χωρίς περιουσία, παρά την κατακραυγή, συνεχίζει να εργάζεται έξω από το σπίτι. Κι όταν δεν διδάσκει, διοχετεύει στο καβαλέτο της τη δική της μελαγχολία.

Μέχρι που θα δεχτεί το επόμενο χτύπημα, το καθοριστικό, τον πρόωρο χαμό από φθίση και των δύο παιδιών της. Η Ελένη Αλταμούρα περνά στη «μετά τη ζωή, ζωή των γυναικών», αποσύρεται από τον δημόσιο βίο, φυλακίζεται οικειοθελώς στο πατρικό της στις Σπέτσες, καίει όλα της τα έργα και επί δεκαετίες προτιμά να συνομιλεί με φαντάσματα και πεθαμένους.

Η Ρέα Γαλανάκη αναπτύσσει την ιστορία της εξερευνώντας μια σειρά από ζεύγη αντιθέσεων: διαφωτισμός και δεισιδαιμονία, ταξίδι και εγκλεισμός, αθωότητα και ενοχή, ηδονή και πένθος. Στο «Ελένη ή ο Κανένας» οι συνεχείς αλλαγές οπτικής γωνίας, τα πισωγυρίσματα στο χρόνο, οι διαστολές των σημαντικών στιγμών, οι κοινωνικο-ιστορικές αναφορές και οι διεισδυτικές ψυχογραφικές παρατηρήσεις απλώνονται σε εικοσιτέσσερα κεφάλαια, ρίχνοντας όλο και περισσότερο φως στην αινιγματική προσωπικότητα της ηρωίδας. Ποιητικό, πυκνό, δουλεμένο σαν δαντέλα, το μυθιστόρημα της Γαλανάκη είναι από αυτά που έτσι και του παραδοθείς, σ’ αιχμαλωτίζει και σου ανταποδίδει τα μέγιστα.

Βιβλίο
0

LIVE!

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Οι πενήντα αποχρώσεις του ροζ: ας μιλήσουμε, επιτέλους, για τη γυναικεία λογοτεχνία!

Βιβλίο / Οι πενήντα αποχρώσεις του ροζ: ας μιλήσουμε, επιτέλους, για τη γυναικεία λογοτεχνία!

Οι γυναίκες διαβάζουν για γυναίκες, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο. Πώς από τα βιβλία της Τζέιν Όστεν περάσαμε στα chick lit και γιατί αυτά δεν έχουν καμία σχέση με τα βιβλία γυναικείας λογοτεχνίας στην Ελλάδα, όπου θα υπερτερούν για πάντα η τραγωδία και το δράμα.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Οι «Αρχάριοι» του Ρέιμοντ Κάρβερ, ήρωες τσακισμένοι από το κυνήγι του αμερικανικού ονείρου

Το πίσω ράφι / Οι «Αρχάριοι» του Ρέιμοντ Κάρβερ, ήρωες τσακισμένοι από το κυνήγι του αμερικανικού ονείρου

Γεννημένος στο Όρεγκον τα χρόνια που ακολούθησαν την οικονομική κρίση του '29, γιος μιας σερβιτόρας κι ενός εργάτη σε εργοστάσιο ξυλείας, ο κορυφαίος εκπρόσωπος του «βρόμικου ρεαλισμού» βίωσε στο πετσί του την αθλιότητα, τις δυσκολίες και την αποξένωση που αποτύπωσε στο έργο του.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Μιχάλης Μακρόπουλος: «Ζούμε σε μια εποχή βαθιάς μοναξιάς, μέσα σε μια θάλασσα διαδικτυακών “φίλων”».

Βιβλίο / Μιχάλης Μακρόπουλος: «Ζούμε στη βαθιά μοναξιά των διαδικτυακών μας “φίλων”»

Ο συγγραφέας και μεταφραστής μιλά για τη δύναμη της λογοτεχνίας, για τα βιβλία που διαβάζει και απέχουν απ’ όσα σήμερα «συζητιούνται», για τη ζωή στην επαρχία αλλά και για το πόσο τον ενοχλεί η «αυτοπροσωπολατρία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
To «παράνομο» σεξ στην Αθήνα του Μεσοπολέμου σε μια νέα μελέτη

Βιβλίο / To «παράνομο» σεξ στην Αθήνα του Μεσοπολέμου σε μια νέα μελέτη

Κόντρα στα κυρίαρχα ήθη, ο Μεσοπόλεμος υπήρξε διεθνώς μια εποχή σεξουαλικής ελευθεριότητας. Μια πρωτότυπη έκδοση από τους Τάσο Θεοφίλου και Εύα Γανίδου εστιάζει στις επιδόσεις των Αθηναίων στο «παράνομο» σεξ, μέσα από δημοσιεύματα εφημερίδων της εποχής, με τα ευρήματα να είναι εντυπωσιακά, ενίοτε και σπαρταριστά.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Εύα Στεφανή: «Με συγκινεί ακόμα ο «Πεισίστρατος» του Γιώργου Χειμωνά»

The Book Lovers / Εύα Στεφανή: «Βρίσκω θεραπευτικά τα μυθιστορήματα της Άγκαθα Κρίστι»

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με την Εύα Στεφανή, σκηνοθέτιδα και καθηγήτρια Κινηματογράφου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, για τη διαδρομή της από την Δάφνη ντι Μοριέ στον Ε.Χ. Γονατά κι από τον Τσβάιχ στον Γιώργο Χειμωνά.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Το συναρπαστικό ντεμπούτο της Ρένας Λούνα είναι καλή λογοτεχνία

Βιβλίο / Το συναρπαστικό ντεμπούτο της Ρένας Λούνα είναι καλή λογοτεχνία

Οι «Αλεπούδες του Περ-Λασαίζ» είναι ένα μυθιστόρημα άριστα δομημένο, με πυκνό λόγο και πλήθος πραγματολογικών στοιχείων, που αναπλάθει τη γαλλική επαρχία των ’50s μέσα από μια απελπισμένη ερωτική ιστορία με φεμινιστική χροιά. 
M. HULOT
Η σημασία του Le Corbusier σήμερα

Βιβλίο / Η σημασία του Le Corbusier σήμερα

Ο σπουδαίος αρχιτέκτονας και στοχαστής, που έβαλε ποίηση στο σκυρόδερμα και συνέδεσε τα οράματα ενός σύγχρονου «Blade Runner» με τον Παρθενώνα, μοιάζει σήμερα να έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο και σημασία όσο ποτέ. Η «Συζήτηση με τους φοιτητές της αρχιτεκτονικής» από εκδόσεις ΠΕΚ αποδεικνύει γιατί.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Οι δεσποινίδες της Αβινιόν ήταν από το Τσανάκ Καλέ

Βιβλίο / Οι δεσποινίδες της Αβινιόν ήταν από το Τσανάκ Καλέ

Τα κεραμικά των Δαρδανελλίων, ο συσχετισμός τους με την ταυτότητα, με το συναίσθημα. Ένα γοητευτικό βιβλίο δείχνει πώς τα «λαϊκά», «αγροτικά» κεραμικά συνδέονται με το κίνημα Arts & Crafts, με τον ιαπωνισμό, με τις διακοσμητικές τέχνες και το ντιζάιν στο τέλος του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Τζούντιθ Μπάτλερ: Μιλώντας για το «φάντασμα του φύλου» χωρίς φόβο και πάθος

Βιβλίο / Τζούντιθ Μπάτλερ: Μιλώντας για το «φάντασμα του φύλου» χωρίς φόβο και πάθος

Mία από τις σημαντικότερες θεωρητικούς της εποχής μας, που έχει δεχθεί επιθέσεις και έχει λογοκριθεί για τις απόψεις της μόλις κυκλοφόρησε το τελευταίο της βιβλίο με τίτλο «Ποιος φοβάται το φύλο;» το οποίο αναμένεται να συζητηθεί, ενώ πολλοί αναρωτιούνται αν η ίδια έγινε mainstream.
EΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ντον Ντελίλο: «Άνθρωπος σε πτώση»

Το πίσω ράφι / «Άνθρωπος σε πτώση»: Το ρεαλιστικό έργο ενός από τους σπουδαιότερους εξερευνητές της μοντέρνας εποχής

Ο πολυβραβευμένος Ντον Ντελίλο γράφει για την ανάγκη των ανθρώπων να ανήκουν κάπου και να επικοινωνήσουν, όταν εισπράττουν από την Ιστορία οδύνη, απώλειες και χιλιάδες ερωτηματικά.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Αντώνης Καραμπατζός: Με έλκει ο μυθιστορηματικός κόσμος του Καραγάτση

The Book Lovers / Αντώνης Καραμπατζός: «Με έλκει ο μυθιστορηματικός κόσμος του Καραγάτση»

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον καθηγητή Αστικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Αντώνη Καραμπατζό για το πώς το έργο του Τζότζεφ Κόνραντ, του Φίλιπ Ρόθ ή η ποίηση του Κ.Π. Καβάφη ανοίγουν δρόμους στο συναίσθημα, στις ανθρώπινες σχέσεις και στην ιστορία.
THE LIFO TEAM
Ο θάνατος τής πήγαινε πολύ

Βιβλίο / Κάντι Ντάρλινγκ: Η συγκινητική ιστορία του τρανς ειδώλου και μούσας του Άντι Γουόρχολ

Η Κάντι Ντάρλινγκ προκαλούσε ανέκαθεν συμπάθεια και θαυμασμό, όχι τόσο για τα επιτεύγματά της στη σκηνή και τη μεγάλη οθόνη, όσο για την ομορφιά και την εύθραυστη αύρα της.
THE LIFO TEAM