ΞΕΚΙΝΗΣΕ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ καραντίνα ως ένα hashtag στο TikTok, το μέσο κοινωνικής δικτύωσης που στις αρχές του Covid-19 εδραιώθηκε στις ζωές μας. Μια κοινότητα νέων ανθρώπων δημιουργούσε βίντεο μικρής διάρκειας για να παρουσιάζει και να σχολιάζει τα βιβλία που τους εντυπωσίαζαν.
Φυσικά ο σχολιασμός βιβλίων υπήρχε από πριν στα social media και το διαδίκτυο. Στο Instagram με φωτογραφίες, στο YouTube με πιο αναλυτικά βίντεο και στο Facebook με μεμονωμένα posts ή group βιβλιόφιλων.
Όμως η φρεσκάδα που έφερε το TikTok, η δυνατότητα να μιλήσεις συνοπτικά και με τρόπο χαλαρό και διαδραστικό για τα συναισθήματα που σου προκαλεί ένα βιβλίο, να φτιάξεις σκετσάκια με βάση την καθημερινότητά σου χωρίς να γίνεσαι κουραστικός ή να πλασάρεις κάποια εκλεπτυσμένη περσόνα δημιούργησε μια νέα τάση και, μεταξύ άλλων, νέα εκδοτικά δεδομένα.
Ο νεαρόκοσμος φαίνεται πως αναζητά στις σελίδες των βιβλίων ήρωες που δημιουργούν συναισθήματα με τα οποία μπορεί να ταυτιστεί και έπειτα πατά record για να τους τοποθετήσει στα γρανάζια των social media.
Η επιτυχία του #BookTok έχει να κάνει με μια δυναμική «από στόμα σε στόμα». Αρκεί ένας χρήστης να βάλει κάποιο βιβλίο στον χάρτη και έπειτα τα βίντεο γι' αυτό ξεπηδούν το ένα μετά το άλλο. Μέσα από την έννοια του hype οι νεότερες ηλικίες φαίνεται πως βρήκαν μια δική τους γλώσσα για να αγαπήσουν το βιβλίο.
Αυτήν τη στιγμή στο TikTok το hashtag #BookTok έχει 107,4 δισ. επισκέψεις παγκοσμίως. Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα από τα πιο δημοφιλή βιβλία που έγιναν best sellers μέσα από το TikTok ήταν το «The song of Achilles» («Το τραγούδι του Αχιλλέα»), η ιστορία αγάπης μεταξύ Πάτροκλου και Αχιλλέα. Το βιβλίο είχε αρχικά τυπωθεί σε 20.000 αντίτυπα και έφτασε το περασμένο καλοκαίρι να έχει πουλήσει δύο εκατομμύρια. Στην Ελλάδα το φαινόμενο έκανε την εμφάνισή του στις αρχές του 2021 και κορυφώθηκε τους πρώτους μήνες του 2022.
«Το εντοπίσαμε καθώς ήταν αξιοπερίεργο το γεγονός ότι παλιότερα βιβλία, δικά μας αλλά και άλλων εκδοτικών, άρχισαν να εμφανίζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να πετυχαίνουν ασυνήθιστα υψηλές πωλήσεις,» λέει ο Γιάννης Πλιώτας, marketing director στις εκδόσεις Διόπτρα (TikTok: @dioptra), σχετικά με την αρχή του φαινομένου.
Η GenZ και οι παράγοντες που κάνουν το #BookTok ελκυστικό
«Αδιαμφισβήτητα το #BookΤok έδωσε στην παρουσίαση βιβλίων το sexiness που χρειαζόταν», αναφέρει η Πόπη Γαλάτουλα, διευθύντρια Δημοσίων Σχέσεων των εκδόσεων Ψυχογιός (TikTok: @psichogiosbooks), που πρόσφατα λάνσαραν την καμπάνια «Κλείσ’ το».
«Αυτό από μόνο του κάνει ιδιαίτερα ελκυστικό το φαινόμενο! Η ανάγνωση είναι μια μαγική διαδικασία που πολλοί εκπρόσωποι της νεότερης γενιάς δεν έχουν ανακαλύψει και ήρθε το #Booktok, ένα ιδιαίτερα αγαπητό μέσο, για να τους προτείνει να κάνουν pause στο σκρολάρισμα και να βυθιστούν στις σελίδες ενός βιβλίου» λέει.
Η επιτυχία του #BookTok έχει να κάνει με μια δυναμική «από στόμα σε στόμα». Αρκεί ένας χρήστης να βάλει κάποιο βιβλίο στον χάρτη και έπειτα τα βίντεο γι' αυτό ξεπηδούν το ένα μετά το άλλο. Μέσα από την έννοια του hype οι νεότερες ηλικίες φαίνεται να βρήκαν μια δική τους γλώσσα για να αγαπήσουν το βιβλίο.
«Θεωρούμε ότι υπάρχει μια παρανόηση σχετικά με την GenΖ», λέει ο Γιάννης Πλιώτας. «Αρκετοί παλιότεροι πιστεύουν ότι δεν διαβάζει, ότι ακούει χαζή μουσική, ότι αναλώνεται σε “φτηνές” δραστηριότητες. Όπως κάθε νέα γενιά, κάνει τα πράγματα με τον δικό της τρόπο, κάτι που δεν είναι εύκολο να παρακολουθήσουν και να αποδεχτούν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία. Πάντα συνέβαινε και πάντα θα συμβαίνει αυτό.
Στην Ελλάδα το δείχνουν και οι έρευνες, όσοι είναι μικρότεροι σε ηλικία διαβάζουν περισσότερο. Το βλέπουμε κι εμείς. Δεν διαβάζουν όλες και όλοι, προφανώς, αλλά υπάρχουν πολλές και πολλοί φανατικοί, και το TikTok είναι απλώς ένα μέσο που τους βοηθάει να μοιραστούν και να εκφράσουν τα ενδιαφέροντα, τις ανησυχίες και την ταυτότητά τους».
Από την πλευρά της, η διευθύντρια marketing των εκδόσεων Μεταίχμιο (TikTok: @metaixmiobooks), Λίλα Παπαχαραλάμπους, αναφέρει: «Η γενιά GenZ απορρίπτει καθετί “στημένο” και χορηγούμενο και μέσα από το TikTok βλέπουμε προτάσεις βιβλίων από ανθρώπους της διπλανής πόρτας, με λίγα λόγια και χωρίς εντυπωσιακά εφέ και βαρύγδουπα κείμενα. Όπως θα μιλούσε κάποιος στον φίλο του δηλαδή, με αυθεντικότητα, ειλικρίνεια και πίστη».
Τα αγαπημένα είδη και οι κινήσεις των εκδοτικών
Τι είδους βιβλία γίνονται viral, λοιπόν, στο #BookTok; «Οι αναγνωστικές τάσεις του #BookΤok κοινού δείχνουν μια προτίμηση σε βιβλία με μικρά κυρίως κεφάλαια, γρήγορη πλοκή, πλαίσιο ρομαντισμού και φαντασίας αλλά και με πιο πιπεράτο περιεχόμενο», λέει η Πόπη Γαλάτουλα, σημειώνοντας ότι ανάμεσα στα romcom και στα fantasy, τη θέση τους στο συγκεκριμένο hashtag έχουν και τα self-help βιβλία. «Οι χρήστες του #BookΤok φαίνεται ότι αυξάνονται, ενώ μεγαλώνει και το ηλικιακό target group, κάτι που θα εξελίξει και τα είδη βιβλίων που παρουσιάζονται μέσα από το μέσο αυτό».
Η Λίλα Παπαχαραλάμπους υποστηρίζει πως ανάμεσα σε πολλές θεματικές ξεχωρίζουν βιβλία που καταπιάνονται με την ψυχική υγεία, τη ματαίωση του έρωτα και την αναζήτησή του, τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα. «Το ίδιο το κοινό αναζητά συνεχώς νέα βιβλία και παρακολουθεί τις διεθνείς τάσεις, πολλές φορές προτείνοντάς μας τίτλους που δεν έχουν κυκλοφορήσει ακόμη στα ελληνικά», λέει. «Η ανταπόκριση του αναγνωστικού κοινού στις #BookTok επιλογές μας είναι εντυπωσιακή. Το κοινό στο οποίο απευθυνόμαστε είναι κυρίως η GenZ, αναγνώστες που αναζητούν βιβλία και ήρωες με τους οποίους θα ταυτιστούν και θα νιώσουν πως εκφράζουν μια αλήθεια».
Είναι γεγονός πως βιβλία με ρομαντικό περιεχόμενο, fantasy ή sci-fi πρωταγωνίστησαν στις επιλογές του κοινού. Σύμφωνα με τον Γιάννη Πλιώτα, αυτό συνέβη ειδικά την περίοδο της πρώτης καραντίνας.
«Σε γενικές γραμμές, θέλουμε να ακούμε τις αναγνώστριες και τους αναγνώστες. Πάντα επιλέγουμε και βιβλία από το εξωτερικό για τα οποία έχουν ακούσει καλά λόγια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και που μας ζητάνε να τα μεταφράσουμε στα ελληνικά. Την τελευταία τριετία, λόγω της διάδοσης του TikTok, είχαν πολλαπλασιαστεί αυτές οι προτάσεις από το κοινό και ήταν μια πολύ ευχάριστη διαδικασία να επιλέγουμε τίτλους που ταίριαζαν και σε μας. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι το κοινό ανταποκρίνεται πολύ θετικά στις ενέργειές μας, γιατί πλέον πολλά νέα βιβλία κυκλοφορούν σχεδόν ταυτόχρονα στις ΗΠΑ και στην Αγγλία, και υπάρχουν πολλές επιλογές ώστε όλες και όλοι να βρίσκουν τα βιβλία που τους ταιριάζουν. Έσπασαν, κατά κάποιον τρόπο, κάποια στεγανά που υπήρχαν».
Η νέα φάση του #BookTok
«Είναι εμφανές ότι πλέον έχουμε περάσει στη δεύτερη εποχή του #BookTok», συνεχίζει ο Γιάννης Πλιώτας. Πρόκειται για μια εποχή που, σύμφωνα με εκείνον, αναγνώστριες και αναγνώστες ανακαλύπτουν μέσα από τα Reels του Instagram και το TikTok βιβλία που ανήκουν σε όλες τις κατηγορίες. Ιστορία, θρησκεία, βιβλία για DIY κατασκευές, βιβλία φιλοσοφίας, αστυνομικά, όλα πλέον βρίσκουν το κοινό τους με εμφατικό τρόπο.
«Εμείς δεν το αντιμετωπίζουμε πια ως #BookTok αλλά ως στάδιο εμπλουτισμού του αναγνωστικού κοινού μιας χώρας. Υπάρχει εισαγωγή νεαρών αναγνωστριών και αναγνωστών στον κόσμο του βιβλίου, μια νέα γενιά που το αγαπάει πολύ και γύρω από αυτό χτίζει την καθημερινότητά της. Αυτό το κοινό "θέτει" τους δικούς του όρους και οφείλουμε ως εκδότες να το κατανοήσουμε και να το σεβαστούμε,» λέει.
Το #BookTok, όπως αναφέρει, είναι ένα κύμα που πέρασε, αλλά η επίδρασή του είναι ακόμα αισθητή και θα επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο σκέφτονται ως εκδοτικός οίκος τα προς έκδοση βιβλία. «Ως φαινόμενο μετεξελίχθηκε, ώστε να περιλαμβάνει περισσότερα λογοτεχνικά αλλά και μη λογοτεχνικά είδη, άρα περισσότερες κατηγορίες του αναγνωστικού κοινού», συμπληρώνει.
Η Λίλα Παπαχαραλάμπους θεωρεί πως το trend #BookTok δεν έχει φτάσει ακόμη στην κορύφωσή του. «Μέρα με τη μέρα προστίθενται βιβλία στο chart του #BookTok που τα βλέπουμε να γίνονται best sellers σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, από θεματικές κατηγορίες στις οποίες προ #BookTok το αναγνωστικό κοινό δεν έδειχνε ιδιαίτερη προτίμηση. Παρακολουθούμε το μέσο και προσθέτουμε στον κατάλογό μας επιτυχίες του, δοκιμάζουμε νέες κατηγορίες βιβλίων και αναδεικνύουμε κυκλοφορίες προηγούμενων ετών που οι αναγνώστες τώρα ανακάλυψαν χάρη στο μέσο αυτό».
Αυτό που έχει καταφέρει το #BookTok, σύμφωνα με τους εκδότες, είναι να επηρεάσει τις εκδοτικές επιλογές χωρίς να καταργήσει άλλες κατηγορίες βιβλίων. Η ποικιλία των αναγνωστικών τάσεων ανοίγει και οι θεματικές κατηγορίες διευρύνονται.
«Δεν νομίζω ότι έχουμε ξαναδεί να κυκλοφορούν τόσοι τίτλοι για εφήβους και νεαρούς ενήλικες στα ελληνικά! Υπάρχουν νέοι αναγνώστες που άρχισαν να διαβάζουν μανιωδώς χάρη στο #ΒοοκΤοk κι αυτό σίγουρα θα φανεί στην εκδοτική παραγωγή τα επόμενα χρόνια,» λέει η κ. Παπαχαραλάμπους.
Ο λόγος στις #BookTokers
Βιβλία που έγιναν ταινίες και σειρές· βιβλία για τις στιγμές εκείνες που θέλεις να χαλαρώσεις· βιβλία που ξεχώρισαν τη χρονιά που πέρασε. Οι θεματικές των βίντεο που ανεβάζουν οι creators ποικίλλουν.
@sophiapaliii Part2♥️🥰 #fy #foryou #foryoupage #booktok #booktokgreece #greekbooktoker #booktokgreece #greekbooktok #livanisbooks #psichogiosbooks #patakisbooks #ekdoseispataki #ekdoseislivanis #ekdoseispsichogios #booklover #bookworm #bookclub #sophiesreadingcorner #greekbooklover #greekbookworm #mavrorodo #mavrorodobook #μαυρορόδο ♬ Snowman - Sia
Η Sophiapaliii σήμερα έχει σχεδόν 100.000 followers στο TikTok. Ξεκίνησε να αναρτά βίντεο στα οποία πρότεινε βιβλία από την παγκόσμια πλατφόρμα του wattpad. Όταν συμπεριέλαβε και έντυπα βιβλία, η αλληλεπίδραση στο προφίλ της άρχισε να αυξάνεται.
«Αρχικά η αλληλεπίδραση αυτή φαινόταν στα σχόλια, ενώ με τον καιρό άρχισα να λαμβάνω μηνύματα για να ανεβάζω μεγαλύτερο περιεχόμενο, να προτείνω περισσότερα βιβλία – φάνηκε να δημιουργείται μια όμορφη σχέση ανάμεσα σε μένα και το κοινό», λέει.
@sophiapaliii 💌💋✨📚 @metaixmiobooks #fy #fyp #foryoupage #fortou #booktok #bookworm #bookliver #metaixmio #ekdoseismetaixmio #metaixmiobooks #ikissedsharawheeler #bookish #greekbooktok #greekbooktoker #greekbookliver #bookclub #booklover #diavazw #φιλησατησαραγουιλερ #bookrec #greekbook #sophiesreadingcorner ♬ original sound - EX7STENCE™
Πιστεύει πως η βιβλιοφιλική κοινότητα του TikTok μεγαλώνει όλο και περισσότερο. Στο προφίλ της ανεβάζει κυρίως ρομαντικά, ερωτικά βιβλία καθώς και βιβλία φαντασίας, αυτό όμως δεν είναι περιοριστικό. «Είναι πιθανό να ζητηθούν και κάποια βιβλία αστυνομικά ή με κοινωνικό περιεχόμενο», λέει. Σύμφωνα με την ανταπόκριση, ένα ικανοποιητικό ποσοστό φαίνεται να είναι φανατικοί αναγνώστες.
«Το #BookTok φαίνεται πραγματικά να είναι ένα μέσο με το οποίο η GenZ ανακαλύπτει τον κόσμο του έντυπου βιβλίου μέσα από κάτι πολύ οικείο γι' αυτούς, τα social media».
Η Sophiapaliii λέει ότι οι BookTokers βλέπουν κυρίως την ψυχαγωγική πλευρά της πλατφόρμας, όμως από τη στιγμή που αποτελεί ένα μέσο διαφήμισης αρχίζει να αναδεικνύεται και η εμπορική της πλευρά. «Μάλιστα, αν λάβουμε υπόψη την πορεία που έχει ακολουθήσει το YouTube και το Ιnstagram με τους influencers, είναι πιθανό να οδηγηθεί σε αυτά τα επίπεδα», λέει.
Η danaiibrahim είναι από τις νέες προσθήκες στον κόσμο του TikTok, αφού μπήκε σε αυτό το καλοκαίρι του 2021. Ως συγγραφέας, ξεκίνησε πρώτα απ' όλα για να δείξει τη δική της δουλειά και έπειτα οτιδήποτε άλλο διάβαζε.
@danaiibrahim Απάντηση στον χρήστη @dycdwwfpx7d6 Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πηγή 🧞♂️ #fyp #οθησαυροςτηςδαμασκου #βιβλιο #booktokgreece #greekfantasy #greekbooks #greekauthors #booktok #booksoftiktok #authorsoftiktok #fantasyseries #historicalfiction #bookrecommendations #tiktokgreece #fypシ ♬ πρωτότυπος ήχος - δ α ν ά η ☾
«Έχω γνωρίσει νέα άτομα, έχει τύχει να βρεθούμε σε διάφορα events και φυσικά μοιραζόμαστε την κοινή μας αγάπη για τα βιβλία. Λαμβάνω πολύ συχνά σχόλια και feedback είτε από δικούς μου αναγνώστες είτε από αναγνώστες με τους οποίους έχουμε κοινά γούστα και σχεδόν καθημερινά κάνουμε υπέροχες συζητήσεις σχετικά με τα βιβλία», λέει.
Η danaiibrahim θεωρεί πως μεγάλο μέρος των BookTokers ξεκίνησε πρώτα από το bookstagram, τη βιβλιοφιλική κοινότητα του Ιnstagram. Όσο για το τι κάνει το #BookTok ελκυστικό, πιστεύει ότι ο λόγος είναι διαφορετικός για τον καθένα, όμως υπάρχει κάτι κοινό.
«Όταν αγαπάς κάτι, θέλεις να το μοιράζεσαι με κόσμο, ειδικά με κόσμο που έχει το ίδιο χόμπι. Οπότε, λίγο πολύ όλα όσα αναφέρθηκαν κάνουν αυτή την κοινότητα ελκυστική: η διάδραση, οι γνωριμίες, η προβολή –πράγμα σημαντικό για εμάς τους συγγραφείς–, οι πιθανές συνεργασίες. Φυσικά, ένα από τα πράγματα που λατρεύω εγώ είναι η δημιουργικότητα. Απ' όταν άνοιξα τον λογαριασμό μου ξεκίνησα νέες δημιουργικές ασχολίες που σχετίζονται με τα βιβλία, όπως το cosplay. Οπότε κάτι φαινομενικά απλό μπορεί να σε βοηθήσει να ανακαλύψεις καλύτερα τον εαυτό σου».
@danaiibrahim Όχι, αυτά δεν είναι καινούργια βιβλία. δεν βλέπεις καλά. #fy #booktok #booktokgreece #greekbooktoker #newbooks #bunny #poppywar #booktokbooks #bookhaul #readerproblems #βιβλια #διαβαζω #φοργιου #fypシ ♬ Down On Me - Jeremih
Τα βιβλία που έρχονται το επόμενο διάστημα με βάση τις επιτυχίες στο #BookTok
Από τις εκδόσεις Ψυχογιός μόλις κυκλοφόρησαν τα «Έξι κοράκια» του Leigh Bardugo και οι «Ασημένιες φλόγες» της Sarah J. Maas. Μέσα στον Φεβρουάριο θα βρούμε στα ράφια των βιβλιοπωλείων τo «Dreamland Billionaires 1 - Ψιλά γράμματα» της Lauren Asher και το «Άνοιξη: Οι νεκροί ρομαντικοί» της Ashley Poston, επίσης τα «Off campus: H συμφωνία» (Elle Kennedy), «Boyfriend material» (Alexis Hall), «Lightlark» (Alex Aster), «Δημιουργός των δακρύων» (Erin Doom).
Από τις εκδόσεις Διόπτρα το προσεχές διάστημα θα κυκλοφορήσουν το «Πανκ 57» της Penelope Douglas, μια όμορφη και σκληρή ιστορία επιστολικής επικοινωνίας δύο εφήβων (22 Φεβρουαρίου), το «Loveless» / «Χωρίς Αγάπη» της Alice Oceman (22 Μαρτίου), το «Εδώ Σαμ» του Dustin Tao για την απώλεια και τη δεύτερη ευκαιρία να πει κάποιος αντίο (4 Απριλίου), το «Άνθρωποι που διαβάζουν στην παραλία» της Emily Henry (4 Μαΐου) αλλά και το crossover μυθιστόρημα «Χτες βράδυ στο κλαμπ Τέλεγκραφ» της Malinda Lo που βραβεύτηκε με το National Book Award 2021 στις ΗΠΑ και διαδραματίζεται την εποχή του μακαρθισμού. Αυτό το βιβλίο, σύμφωνα με τον Γιάννη Πλιώτα, είναι από τα καλύτερα παραδείγματα του πώς το κοινό που μέχρι πέρσι ήταν συνοπτικά γνωστό ως κοινό «#BookTok» μετεξελίσσεται σε ένα πολυποίκιλο λογοτεχνικό μωσαϊκό με ανεξάρτητη δυναμική, η οποία ωθεί τους εκδότες στα επόμενα βήματά τους.
Από τις εκδόσεις Μεταίχμιο θα έχουν έρθει μέχρι το καλοκαίρι το ιδιοφυές μυθιστόρημα «Πανέξυπνα πλάσματα» της Shelby Van Pelt, που μέσα από την απίθανη φιλία μιας γυναίκας και ενός χταποδιού μιλάει για την αξία της επανεξέτασης του παρελθόντος, το σπαρακτικό διεθνές best seller και πολυαναμενόμενο στα ελληνικά «Διαλυμένο κορίτσι» της Kathleen Glasgow, το βασισμένο σε στίχους των τραγουδιών της Taylor Swift, ρομαντικό και φρέσκο «Ένα καλοκαίρι χωρίς κανόνες» της K.L. Walther και το νέο σέξι βιβλίο της Casey McQuiston (συγγραφέως του δημοφιλούς «Φίλησα τη Σάρα Γουίλερ), «Μια τελευταία στάση», που μας αφηγείται τον έρωτα δύο κοριτσιών που δεν ανήκουν στην ίδια εποχή, αλλά η αγάπη τους καταφέρνει να γεφυρώσει το χάσμα.
ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ» ΕΔΩ
ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΕΞΙ ΚΟΡΑΚΙΑ» ΕΔΩ
