Πίσω στη δεκαετία του 1970, όταν οι αρχαιολόγοι ανέσκαψαν έναν σκελετό από ένα αρχαίο νεκροταφείο στο Βέλγιο, νόμιζαν ότι είχαν βρει έναν κλασικό ρωμαϊκό τάφο.
Αλλά κατά τη διάρκεια μιας πρόσφατης επανεξέτασης των οστών από τους αρχαιολόγους, παρατήρησαν ιδιαιτερότητες. Για παράδειγμα, η σπονδυλική στήλη του σκελετού φαινόταν να αποτελείται από σπονδύλους τόσο εφήβων όσο και ενηλίκων. «Άρχισα να σκέφτομαι, εντάξει, κάτι πολύ περίεργο συμβαίνει», λέει η ερευνήτρια Μπάρμπαρα Βεσέλκα, αρχαιολόγος στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών.
Η ομάδα της Βεσέλκα χρησιμοποίησε χρονολόγηση με ραδιενεργό άνθρακα για να αναλύσει τα μεμονωμένα οστά· ανέλυσαν επίσης την αλληλουχία του αρχαίου DNA που βρέθηκε σε αυτά. Διαπίστωσαν ότι ο σκελετός αποτελείται από οστά από τουλάχιστον οκτώ άσχετους άνδρες και γυναίκες, σύμφωνα με μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Antiquity.
Ο σκελετός βρέθηκε στην πόλη Pommerœul, κοντά στα σύνορα του Βελγίου με τη Γαλλία. Έχοντας στάση εμβρύου, ήταν το μόνο άθικτο σώμα σε ένα νεκροταφείο που περιείχε 76 τοποθεσίες αποτέφρωσης. Λόγω μιας οστέινης καρφίτσας που βρέθηκε κοντά στο κεφάλι, οι ερευνητές κατέληξαν αρχικά στο συμπέρασμα ότι η ταφή ήταν ρωμαϊκή, που χρονολογείται στον δεύτερο ή τρίτο αιώνα μ.Χ., όταν η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κάλυπτε τα γαλατικά εδάφη της σημερινής Γαλλίας και του Βελγίου.
Τα οστά του σκελετού είναι στην πραγματικότητα πολύ παλαιότερα, με τον πρώτο «συνεισφέροντα» να πέθανε σχεδόν πριν από 4.445 χρόνια, σύμφωνα με το New Scientist. Ο σκελετός περιέχει οστά από πολλές γενιές στην ύστερη νεολιθική περίοδο, που έζησαν χιλιάδες χρόνια πριν οι Ρωμαίοι κατακτήσουν τη Γαλατία. Ωστόσο, ο σκελετός δεν είναι εντελώς άσχετος προς το ρωμαϊκό νεκροταφείο. Σύμφωνα με γενετική ανάλυση, το κρανίο του ανήκει σε μια Ρωμαία του τρίτου ή τέταρτου αιώνα μ.Χ., της οποίας το DNA ταιριάζει με παρόμοιας ηλικίας ρωμαϊκά λείψανα σε ένα κοντινό νεκροταφείο - πιθανότατα αδέρφια.
Πώς αυτός ο σύνθετος νεολιθικός σκελετός κατέληξε με ένα ρωμαϊκό κρανίο περισσότερα από 2.000 χρόνια αργότερα; Όπως γράφουν οι ερευνητές, οι γαλλορωμαϊκές ομάδες μπορεί να ενόχλησαν την παλιά ταφή ενώ έθαβαν τους δικούς τους νεκρούς. Αν ήταν ακέφαλο, οι Ρωμαίοι μπορεί να το «ολοκλήρωναν» προσθέτοντας ένα δικό τους κρανίο. Αν όχι, ίσως αντικατέστησαν το κρανίο. Ή ίσως δημιούργησαν μόνοι τους ολόκληρο τον σκελετό. «Είτε η συναρμολόγηση των οστών έγινε στην ύστερη νεολιθική είτε στη ρωμαϊκή περίοδο, η παρουσία του «ατόμου» ήταν σαφώς σκόπιμη», γράφουν οι ερευνητές. «Τα οστά επιλέχθηκαν, επιλέχθηκε μια κατάλληλη τοποθεσία και τα στοιχεία τακτοποιήθηκαν προσεκτικά ώστε να μιμούνται τη σωστή ανατομική σειρά».
Our paper is out! Want to know more about unusual burial practices in the Late Neolithic AND Gallo-Roman time? You can read all about it in our open access publication!https://t.co/vPnQJVAL9F
— Dr Barbara Veselka (@VeselkaBarbara) October 23, 2024
Όποιος συνέθεσε την ταφή είχε αρκετή αντίληψη για την ανθρώπινη σκελετική δομή ώστε να δημιουργήσει ένα πειστικό παζλ. Όπως λέει η Βεσέλκα στο New Scientist, «Ήξεραν τι έκαναν, σίγουρα».
Όπως λέει η Τζέιν Χόμστρομ, βιοαρχαιολόγος στο Macalester College, στο Live Science, αυτή η «συναρπαστική και περίπλοκη» μελέτη μπορεί να βοηθήσει να φωτιστούν τα νεολιθικά ταφικά έθιμα. Η Βεσέλκα σημειώνει ότι το Pommerœul βρισκόταν κοντά σε ένα ποτάμι - ένα διαρκές σημάδι γεωγραφικής και πνευματικής σημασίας. Διάφορες ομάδες με την πάροδο του χρόνου μπορεί να ήθελαν να το ελέγξουν. Ο σύνθετος σκελετός «παρέχει μια ενδιαφέρουσα δυνατότητα διεκδίκησης γης μέσω της ταφής κατά τη Νεολιθική», προσθέτει η Χόλμστρομ «με οικογενειακές ομάδες εντός της φυλής να διεκδικούν από κοινού, με τους Ρωμαίους να προωθούν την αξίωση γης για να διεκδικήσουν την εξουσία τους στη Γαλατία».
