ΗΤΑΝ ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ σημαντικά, μερικές φορές συγκλονιστικά τα γεγονότα της χρονιάς που φεύγει. Τα κορυφαία ήταν δύο πόλεμοι: ένας που συνεχίζεται με αμείωτη ένταση για τέταρτο χρόνο στην Ουκρανία μετά τη ρωσική εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022, με πολλές χιλιάδες νεκρούς να καταγράφονται ακόμη και σήμερα και στις δύο πλευρές, και μια πραγματική σφαγή στη Γάζα, που συνεχιζόταν έως και πριν από λίγο μόλις καιρό, αφήνοντας μια ισοπεδωμένη περιοχή όπου κάποιοι άνθρωποι, όσοι έμειναν ζωντανοί και όσοι δεν έφυγαν αναζητώντας νέα πατρίδα, προσπαθούν να επιβιώσουν. Δεν υπάρχει πιο τραγικό γεγονός από έναν πόλεμο με χιλιάδες θανάτους καθημερινά, είτε στα πεδία των μαχών είτε στα μετόπισθεν, των αμάχων. Μάλιστα, η συχνότητά τους οδηγεί σε ενός είδους εξοικείωση με το απόλυτο κακό.
Φαίνεται πως συνηθίσαμε να ζούμε με θανάτους, δεν μας κάνουν πια εντύπωση, τους βιώνουμε σαν καθημερινά γεγονότα και ας συμβαίνουν τόσο κοντά μας.
Το παρατηρεί άλλωστε κάποιος αυτό στα ελληνικά αλλά και διεθνή μέσα ενημέρωσης, καθώς, όσο ο χρόνος περνάει, μπορεί οι πόλεμοι να επιμένουν, αλλά δεν κερδίζουν τις πρώτες θέσεις πια στην ειδησεογραφία. Μερικές φορές, ιδιαίτερα στη χώρα μας, δεν έχουν καμία θέση – τους αγνοούμε.
Δεν γνωρίζουμε τι θα συμβεί τη νέα χρονιά στον κόσμο και στη χώρα μας, μάλλον κανένας δεν είναι αισιόδοξος για το άμεσο μέλλον. Η ανησυχία κυριαρχεί, ο φόβος για μια επανάληψη των πιο μαύρων σελίδων της ιστορίας είναι έντονη.
Το πιο ενδιαφέρον για μας τους Δυτικούς, όμως, είναι ότι και αυτήν τη χρόνια περιορίσαμε το –αρχικά τουλάχιστον– έντονο ενδιαφέρον μας για τους δύο αυτούς προαναφερόμενους πολέμους, αν και την ίδια περίοδο σε πολλές περιοχές του πλανήτη διεξάγονται κι άλλοι, συχνά πιο καταστροφικοί πόλεμοι, όπου χάνονται με επίσης μαζικό τρόπο χιλιάδες ανθρώπινες ζωές. Μοιάζει να μη μας αφορά αυτό, ότι είναι μακριά. Ποιος αναρωτιέται τι συμβαίνει στο Σουδάν, με μια εμφύλια σύρραξη που ξεκίνησε το 2023 και συνεχίζεται με αμείωτη ένταση ως τις μέρες μας; Κι όμως, αυτός ο πόλεμος έχει οδηγήσει στη «χειρότερη ανθρωπιστική κρίση παγκοσμίως», όπως κατέγραψε ο ΟΗΕ: ο λιμός και η έλλειψη υπηρεσιών υγείας έχουν προκαλέσει χιλιάδες νεκρούς, ενώ περισσότεροι από 12 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει μαζικά τη χώρα. Κάποιοι από αυτούς είναι οι πρόσφυγες στους οποίους η Δύση ορθώνει τα τείχη και του φράκτες της.
Αλλά δεν είναι μόνο το Σουδάν, είναι και το Κονγκό, η Αιθιοπία, η περιοχή Σαχέλ, η Νιγηρία, η Υεμένη, η Μιανμάρ, η Αϊτή, πολλές περιοχές του πλανήτη οι οποίες δεν κέρδισαν καν την ελάχιστη προσοχή μας.
Παρόλα αυτά, αλλά σε απόλυτη σύνδεση με όσα αναφέρθηκαν, κορυφαίο γεγονός για ολόκληρο τον πλανήτη παραμένει κάτι που είχε αφετηρία την 5η Νοεμβρίου της προηγούμενης χρονιάς και άρχισε να βιώνει ολόκληρος ο πλανήτης από τις 20 Ιανουαρίου του 2025: ένας πολιτικός τυφώνας από τους πιο καταστροφικούς που έχουν συμβεί στον κόσμο εδώ και δεκαετίες και έχει ονοματεπώνυμο: Ντόναλντ Τραμπ. Η ανάληψη των καθηκόντων του και η πορεία που έχει ακολουθήσει ως τώρα διέψευσαν αυτούς που ισχυρίζονται πως η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται παρά μόνο ως φάρσα.
Ο Τραμπ και το καθεστώς που έχει επιβάλει στην πιο ισχυρή και επιδραστική χώρα στον κόσμο άλλαξε (και συνεχίζει να το κάνει) όσες βεβαιότητες υπήρχαν μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Δεν υπάρχουν σταθερές πια διεθνώς, δεν υπάρχουν ισορροπίες, δεν υπάρχει σεβασμός σε σύνορα, δημοκρατικές λειτουργίες. Δεν υπάρχει τίποτα παρά μόνο ένας Πλανητάρχης που συμπεριφέρεται με έναν ακραία αλαζονικό και αυταρχικό τρόπο, κυβερνά τη χώρα του με αυταρχικές λογικές και λογοκρισία, τη διχάζει, ενισχύει όσο μπορεί τις ακραία συντηρητικές δυνάμεις παγκοσμίως, αλλά ιδιαίτερα στην Ευρώπη, στηρίζοντας ακροδεξιά καθεστώτα, διεκδικεί ωμά πρωτεύοντα ρόλο στα εσωτερικά άλλων χωρών, μοιάζει με έναν σερίφη που επιβάλλει τον δικό του νόμο, ο οποίος δεν υπακούει σε άλλους νόμους, γενικώς σε οποιαδήποτε νομιμότητα. Ο Τραμπ επανάφερε με τον πιο κυνικό και ωμό τρόπο τον νόμο του ισχυρού, το δίκαιο του ισχυρού και αυτό είναι το χειρότερο που θα μπορούσε να συμβεί, γιατί το υπερασπίζεται χωρίς καμία αναστολή και προσχήματα.
Με όχημα το μεταναστευτικό και χρησιμοποιώντας ανερυθρίαστα εκατοντάδες fake news, αλλοιώνει ή προσπαθεί να αλλοιώσει πολιτικές και πολιτισμικές σταθερές στη χώρα του και αλλού, απειλεί όποια χώρα ή ηγέτη δεν υποκύπτει στις λογικές του, συνεργάζεται με ή στηρίζει τους πιο αυταρχικούς ηγέτες του πλανήτη που έχουν περιορίσει τις δημοκρατίες στις χώρες τους (Πούτιν, Ερντογάν κ.ά.). Λίγες εβδομάδες προτού κλείσει η χρονιά, δημοσιοποιεί το δόγμα του («στρατηγική εθνικής άμυνας» το ονόμασε) που αποτελεί ένα μανιφέστο φόβου, ξενοφοβίας και απειλής για τη δημοκρατία. Η Ευρώπη για τον Τράμπ είναι απλώς ένας προβληματικός σύμμαχος, μας πληροφόρησε.
Όταν στο όνομα της MAGA ο κυρίαρχος Τράμπ αλλάζει όλα όσα γνώρισε ο πλανήτης τα τελευταία πολλά χρόνια, μοιάζουν μικρές λεπτομέρειες όσα από τα υπόλοιπα συμβαίνουν και που άλλωστε τα βλέπουμε με απαισιοδοξία να συμβαίνουν. Μια αδύναμη, ανήμπορη, ασθενική και κινούμενη από ανεπαρκείς ηγέτες Ευρώπη, παραδομένη σε κάποιους γραφειοκράτες και παράλληλα διχασμένη, με πολλούς ακροδεξιούς ηγέτες κομμάτων να επιδιώκουν να κερδίσουν ηγεμονία στις χώρες τους και να μιμηθούν τον Όρμπαν και τη Μελόνι, ώστε να τους χαϊδέψει κι αυτούς στοργικά ο Τράμπ· με τις κοινωνίες της Ευρώπης να ελκύονται σε μεγάλο βαθμό από τον ακροδεξιό λαϊκισμό που συνεχώς ενισχύεται, δημιουργώντας μια εκρηκτική και αβέβαιη κατάσταση.
Δεν γνωρίζουμε τι θα συμβεί τη νέα χρονιά στον κόσμο και στη χώρα μας, μάλλον κανένας δεν είναι αισιόδοξος για το άμεσο μέλλον. Η ανησυχία κυριαρχεί, ο φόβος για μια επανάληψη των πιο μαύρων σελίδων της ιστορίας είναι έντονη. Η ατμόσφαιρα και το κλίμα παραπέμπουν στην περίοδο του Μεσοπολέμου, όταν τα μαύρα σύννεφα του εθνικισμού και του φασισμού σκέπαζαν τη μισή Ευρώπη – όλοι γνωρίζουμε τι ακολούθησε.
Από αυτόν τον μικρό απολογισμό απουσιάζει η ελληνική πραγματικότητα, αλλά αυτήν τη γνωρίζει καλά, τη βιώνει με έντονο τρόπο ένα ιδιαίτερα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας εξαιρετικά πιεσμένο οικονομικά και με ορατά τα αδιέξοδα, τα οποία δεν περιορίζονται στην οικονομική πραγματικότητα αλλά και στην πολιτική. Η χρονιά φεύγει χωρίς ίχνη αισιοδοξίας στη χώρα μας αλλά και στον υπόλοιπο πλανήτη, νομίζω. Όταν στο μέλλον θα την καταγράφουν οι ιστορικοί, δύσκολα θα βρουν κάτι θετικό να αναφέρουν.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.
