— Πρόσφατη έρευνα καταγράφει υψηλά ποσοστά στρες στις μεγάλες πόλεις. Ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες της καθημερινότητας στις μεγάλες πόλεις που φαίνεται να συμβάλλουν περισσότερο στην αύξηση του άγχους και των καταθλιπτικών συμπτωμάτων;
Η ζωή στις μεγάλες πόλεις συνδέεται με αυξημένα επίπεδα χρόνιου στρες, κυρίως λόγω υπερδιέγιερσης του νευρικού συστήματος. Οι γρήγοροι ρυθμοί, ο θόρυβος, η μόλυνση του περιβάλλοντος, η διαρκής έκθεση σε ψηφιακά ερεθίσματα είναι μόνο λίγοι από τους παράγοντες που διατηρούν τον οργανισμό σε κατάσταση αυξημένης εγρήγορσης. Ουσιαστικά ενεργοποιείται το χρόνιο στρες χωρίς ο οργανισμός να έχει τον επαρκή χρόνο της αποκατάστασης. Όλο αυτό το φορτίο που συσσωρεύεται αποτελεί παράγοντα κινδύνου για τις αγχώδεις και τις καταθλιπτικές διαταραχές.
Η ψυχική υγεία επηρεάζεται από την οικονομική κρίση: παρατηρούμε μείωση της αυτοεκτίμησης και αίσθηση προσωπικής ανεπάρκειας, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης καταθλιπτικών συμπτωμάτων και επαγγελματικής εξουθένωσης.
— Πώς επηρεάζουν η οικονομική πίεση και η εργασιακή ανασφάλεια την ψυχική υγεία των κατοίκων;
Η οικονομική πίεση συνδέεται άμεσα με το συναίσθημα της απειλής και την έλλειψη ελέγχου, δύο βασικούς παράγοντες που προκαλούν στρες. Μην ξεχνάμε ότι και η κοινωνία της υπερκατανάλωσης στην οποία ζούμε αποτελεί από μόνη της παράγοντα άγχους για υλικά αγαθά που αγωνιζόμαστε ή δεν μπορούμε να αποκτήσουμε.
Όσον αφορά την εργασιακή ανασφάλεια, είναι άμεσα συνδεδεμένη με τον φόβο απώλειας της εργασίας ή του εισοδήματος, με αποτέλεσμα να ενεργοποιείται μια χρόνια γνωστική και συναισθηματική επιβάρυνση που συνδέεται με επίμονες ανησυχίες, καταστροφολογικές σκέψεις και αίσθηση αβεβαιότητας για το μέλλον.
Η ψυχική υγεία επηρεάζεται από την οικονομική κρίση: παρατηρούμε μείωση της αυτοεκτίμησης και αίσθηση προσωπικής ανεπάρκειας, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης καταθλιπτικών συμπτωμάτων και επαγγελματικής εξουθένωσης.
— Υπάρχουν συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες ή κοινωνικές κατηγορίες που φαίνεται να πλήττονται περισσότερο;
Η επιβάρυνση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Μπορούμε να πούμε ότι οι νέοι ενήλικες κινούνται σε ένα περιβάλλον υψηλών απαιτήσεων αλλά χαμηλής σταθερότητας. Επίσης, οι γονείς των μικρών παιδιών βιώνουν χρόνια πίεση λόγω πολλαπλών ρόλων και περιορισμένου χρόνου που μπορούν να αφιερώσουν στον εαυτό τους. Μια άλλη κατηγορία είναι τα άτομα που ζουν μόνα τους ανεξαρτήτως ηλικίας, λόγω της μοναξιάς που βιώνουν – αν και αυτή η κατηγορία δεν αφορά τόσο την Ελλάδα, λόγω των οικογενειακών σχέσεων που ακόμα είναι ισχυροί. Μια ακόμα κατηγορία είναι οι εργαζόμενοι σε συνθήκες υψηλών απαιτήσεων, επειδή βρίσκονται πιο κοντά στο φάσμα της επαγγελματικής εξουθένωσης.
— Οι κάτοικοι μεγάλων πόλεων είναι τελικά πιο μόνοι απ’ όσο δείχνει η καθημερινότητά τους;
Με σιγουριά μπορούμε να πούμε πως ναι. Οι μεγάλες πόλεις προσφέρουν πολλές ευκαιρίες για προσωπική και επαγγελματική εξέλιξη, όμως το τίμημα είναι σημαντικό και πολλές φορές φαίνεται σε βάθος χρόνου. Στις σύγχρονες πόλεις παρατηρείται ένα φαινόμενο που θα μπορούσαμε να περιγράψουμε ως «πολλές επαφές και λίγη σύνδεση». Η κοινωνική παρουσία δεν εγγυάται συναισθηματική εγγύτητα. Διαπιστώνουμε τελικά ότι η μοναξιά σήμερα δεν είναι η έλλειψη ανθρώπων άλλα η έλλειψη ουσιαστικού δεσμού. Γνωρίζουμε πλέον ότι αυτή η μορφή μοναξιάς επιβαρύνει την ψυχική υγεία εξίσου, αν όχι περισσότερο από την αντικειμενική απομόνωση.
— Αν δεν υπάρξει κάποια παρέμβαση, ποιοι είναι οι κίνδυνοι για την κοινωνία συνολικά τα επόμενα χρόνια;
Τα μέχρι τώρα δεδομένα δείχνουν ότι σχετικά σύντομα θα δούμε μια κοινωνία πιο εξαντλημένη και λιγότερο ανθεκτική. Η αύξηση των αγχωδών και καταθλιπτικών διαταραχών, η εξάπλωση του burnout και η επιδείνωση των διαπροσωπικών σχέσεων είναι αναμενόμενες εξελίξεις. Παράλληλα μειώνονται η δημιουργικότητα, η παραγωγικότητα και η συνολική ποιότητα ζωής. Ωστόσο ο πιο ύπουλος κίνδυνος είναι ότι αρχίζουμε να θεωρούμε φυσιολογικό το να ζούμε μόνιμα κουρασμένοι, πιεσμένοι και αποσυνδεδεμένοι. Τελικά η ψυχική επιβάρυνση παύει να αναγνωρίζεται και άρα να αντιμετωπίζεται, επειδή θεωρείται φυσιολογική.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
