Η πολιτικά φορτισμένη συζήτηση σχετικά με την αύξηση του φόρου στο αλκοόλ στην Τουρκία, βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο, καθώς τις τελευταίες τέσσερις μέρες 38 άτομα έχουν πεθάνει και 46 νοσηλεύονται σε νοσοκομεία μετά την κατανάλωση αλκοολούχων ποτών στην Κωνσταντινούπολη.
Ο αυξανόμενος αριθμός των θανάτων σε αυτό το τελευταίο επεισόδιο τέτοιου είδους δηλητηρίασης έγινε πρωτοσέλιδο στην Τουρκία, μια κατ' όνομα κοσμική χώρα όπου οι φόροι για το αλκοόλ έχουν αυξηθεί απότομα υπό τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έναν θρησκόληπτο μουσουλμάνο (τουλάχιστον στο φαίνεσθαι) που εναντιώνεται έντονα στο ποτό.
Αρκετά από τα θύματα πέθαναν αφού κατανάλωσαν αλκοόλ που αγόρασαν από μια επιχείρηση που παρίστανε το τουρκμενικό εστιατόριο, ενώ στην ουσία πουλούσε νοθευμένο αλκοόλ σε μπουκάλια νερού μισού λίτρου για 30 λίρες (0,82 ευρώ) το καθένα, ανέφεραν τοπικά μέσα ενημέρωσης.
Συγκριτικά, η αγορά ενός λίτρου μπουκαλιού τουρκικού ρακί, από ένα σούπερ μάρκετ κοστίζει 1.300 λίρες (35,5 ευρώ) το λίτρο σε μια χώρα όπου ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε πρόσφατα στις 22.104 λίρες (603,55 ευρώ).
Τέτοιες τιμές, οι οποίες είναι υψηλότερες από αυτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση και αυξάνονται, τροφοδοτούν την παραγωγή παραποιημένων αλκοολούχων προϊόντων, που συχνά παράγονται με τοξικά συστατικά. «Χάνουμε τουλάχιστον 500 ζωές ετησίως ως αποτέλεσμα του πλαστού αλκοόλ. Είναι σφαγή, είναι μαζική δολοφονία και προκαλείται από τους φόρους!» βροντοφώναξε εξαγριωμένα ο Μουσταφά Αντιγκιουζέλ, βουλευτής από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) της αξιωματικής αντιπολίτευσης, την Τετάρτη.
«Πρέπει να αντιμετωπίσουμε τις υπέρογκες τιμές του αλκοόλ», είπε στη Μεγάλη Εθνοσυνέλευση της Τουρκίας στην οποία κυριαρχεί το Ισλαμιστικό - λαϊκιστικό Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ερντογάν.
Τουρκία: Αυξάνεται σταδιακά ο αριθμός των νεκρών
Οι δηλητηριάσεις από νοθευμένο αλκοόλ είναι σχετικά συχνές στην Τουρκία, όπου η λαθραία και ιδιωτική παραγωγή είναι ευρέως διαδεδομένη. Ο Τσαγίν Ταν Ερόγλου, ο οποίος είναι επικεφαλής οργάνωσης που παρακολουθεί τις δημόσιες πολιτικές για το αλκοόλ, λέει ότι ο αριθμός των θανάτων «αυξάνεται σταδιακά» ως αποτέλεσμα των αυξήσεων φόρων, οι οποίες πραγματοποιούνται κάθε έξι μήνες. Η οργάνωσή του βασίζεται σε στοιχεία που δημοσιεύονται στα μέσα ενημέρωσης για την καταμέτρηση των κρουσμάτων δηλητηρίασης.
Πέρυσι, 48 άνθρωποι πέθαναν στην Κωνσταντινούπολη αφού ήπιαν μολυσμένο αλκοόλ, ανακοίνωσε το γραφείο του κυβερνήτη. Σε επαφή με το Γαλλικό Πρακτορείο, το υπουργείο Υγείας δεν παρείχε εθνικό αριθμό. «Οι φόροι επιτρέπουν στην κυβέρνηση να συλλέγει εύκολα χρήματα ενώ καταπιέζει πολιτικά έναν συγκεκριμένο τρόπο ζωής», είπε ο Ερόγλου. «Αλλά άνθρωποι πεθαίνουν εξαιτίας ανεύθυνων πολιτικών που προφανώς οδηγούνται ιδεολογικά».
Ο φόρος στο ρακί που ξεκίνησε όταν το AKP του Ερντογάν ανέλαβε την εξουσία το 2002 έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 2.500% από το 2010, μια θεαματική αύξηση που δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από τον υψηλό πληθωρισμό, ο οποίος ανάγκασε την τιμή να ανέβει ταχύτερα από τις αυξήσεις των μισθών. «Σχεδόν το 70% ενός μπουκαλιού. Αυτό δεν συμβαίνει σε καμία άλλη χώρα», δήλωσε ο Οζγκιούρ Αϊμπάς, επικεφαλής της ένωσης που εκπροσωπεί τα Tekel, τα οποία είναι πιστοποιημένα μίνι μάρκετ που έχουν άδεια να πωλούν αλκοόλ.
Είναι τέτοια η κατάσταση στην Τουρκία που «σήμερα θα μπορούσαν να σου σερβίρουν νοθευμένο αλκοόλ ακόμη και στα πιο πολυτελή εστιατόρια», είπε. «Οι κακές πολιτικές της κυβέρνησης ευθύνονται εξ ολοκλήρου για τον θάνατο αυτών των ανθρώπων», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο, λέγοντας ότι οι άνθρωποι που πίνουν αλκοόλ «αντιμετωπίζονται σαν πολίτες δεύτερης κατηγορίας», σε μία χώρα που το αλκοόλ και ειδικά το ρακί έχει συνδεθεί, όπως και στην Ελλάδα το αλκοόλ, με παντός είδους κοινωνικές συγκεντρώσεις.
Ωστόσο, τέτοιες αυξήσεις τιμών επηρεάζουν μόνο μια μειοψηφία στην Τουρκία.
Αν και το αλκοόλ είναι πιο ευρέως διαθέσιμο στην Τουρκία από ό,τι στις περισσότερες μουσουλμανικής πλειοψηφίας χώρες, μόνο το 12,1% λέει ότι το πίνει. Και υπάρχει μια αξιοσημείωτη διαφορά μεταξύ των φύλων, με το 18,4% των ανδρών να καταναλώνουν αλκοόλ, σε σύγκριση με μόνο το 5,9% των γυναικών, δείχνουν τα στοιχεία του Τουρκικού Στατιστικού Ινστιτούτου (TUIK).
Η κυβέρνηση δεν αντέδρασε δημόσια στο πρόσφατο κύμα θανάτων στην Κωνσταντινούπολη, αν και πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν εκδώσει προειδοποιήσεις για την κατανάλωση αλκοόλ στην Τουρκία. «Συνεχίζουμε να αυξάνουμε την τιμή του αλκοόλ και των τσιγάρων… αλλά δεν σταματούν να καταναλώνουν», είπε ο Ερντογάν το 2022, ένας ηγέτης που έχει καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για να προωθήσει το αϊράνι ως εναλλακτικό εθνικό ποτό.
Τέτοιες παρατηρήσεις και τακτικές διαφωνίες κατά των «μεθυσμένων» χρησιμεύουν μόνο για να διευρύνουν και να επιδεινώσουν τα κοινωνικοπολιτισμικά και πολιτικά χαίνοντα ρήγματα απωθούν σιγά σιγά τα δύο στρατόπεδα της Τουρκίας, όπου ο πόλεμος μεταξύ κοσμικών και ισλαμιστών βρίσκει ένα ακόμα πάτημα στο «ρακί vs αϊράνι».
