Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα συναντηθεί το απόγευμα της Δευτέρας (20:00 ώρα Ελλάδος) με τον Ουκρανό ομόλογό του, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ενώ θα ακολουθήσει και συνάντηση παρουσία αρκετών Ευρωπαίων ηγετών, σε μια κρίσιμη συζήτηση μετά τις διαβουλεύσεις του Τραμπ με τον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αλάσκα.
Μετά τη συνάντηση της Παρασκευής, ο Τραμπ αναθεώρησε τη στάση του και προσέγγισε τη ρωσική θέση: να συνεχιστούν οι μάχες χωρίς εκεχειρία ή νέες κυρώσεις, ενώ θα διεξάγονται διαπραγματεύσεις για ειρήνη. Ο Πούτιν προέβαλε ως προϋπόθεση για τον τερματισμό του πολέμου την παραχώρηση περίπου 9.000 τ.χλμ. οχυρωμένης ουκρανικής γης στο Ντονέτσκ, την οποία οι ρωσικές δυνάμεις δεν έχουν καταφέρει να κατακτήσουν.
Αργά το βράδυ της Κυριακής (ώρα Ουάσινγκτον), ο Τραμπ αύξησε την πίεση προς τον Ζελένσκι, δηλώνοντας ότι «εναπόκειται σε εκείνον να βάλει τέλος στον πόλεμο». Ωστόσο, ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι παραδέχθηκαν πως συμφωνία δεν είναι ακόμη κοντά, με τον ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο να τονίζει: «Δεν βρισκόμαστε στο χείλος μιας συμφωνίας».
Σύμφωνα με τον ειδικό απεσταλμένο των ΗΠΑ στη Ρωσία, Στιβ Γουίτκοφ, Τραμπ και Πούτιν συμφώνησαν σε «ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας», που θα συζητηθούν με τους Ευρωπαίους ηγέτες στη Δευτέρα.
#1 Ποιοι θα συμμετάσχουν στη συνάντηση;
Στον Λευκό Οίκο θα βρεθούν, πέρα από τον Ζελένσκι, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο γ.γ. του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι και ο Φινλανδός πρόεδρος Αλεξάντερ Στουμπ.
Από αμερικανικής πλευράς θα συμμετάσχουν ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο Στιβ Γουίτκοφ και άλλοι σύμβουλοι.
#2 Τι συνέβη στη σύνοδο Τραμπ - Πούτιν στην Αλάσκα;
Η πολυαναμενόμενη συνάντηση ολοκληρώθηκε χωρίς επίσημη συμφωνία και με συνέντευξη Τύπου όπου κυριάρχησε ο Πούτιν. Λίγες ώρες αργότερα, ο Τραμπ αιφνιδιαστικά απέσυρε την απαίτησή του για εκεχειρία, λέγοντας ότι Μόσχα και Κίεβο πρέπει να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις ειρήνης και ότι ο Πούτιν ζητά την παραχώρηση της περιοχής του Ντονμπάς για να λήξει ο πόλεμος.
Για τη Ρωσία, η υποδοχή με τιμές στις ΗΠΑ θεωρήθηκε σημείο καμπής στις σχέσεις με την Ουάσινγκτον, με Ρώσους αξιωματούχους να μιλούν για «νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας» στην Ευρώπη.
#3 Τι σημαίνει το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ και ποιες εγγυήσεις συζητούνται;
Ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο παροχής εγγυήσεων ασφαλείας στην Ουκρανία, εφόσον υπάρξει ειρηνευτική συμφωνία. Ο Γουίτκοφ διευκρίνισε ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να παράσχουν «εγγυήσεις τύπου Άρθρου 5» όχι μέσω ΝΑΤΟ, αλλά διμερώς, με συμμετοχή και ευρωπαϊκών κρατών.
Το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ προβλέπει την αρχή της συλλογικής άμυνας: επίθεση σε ένα μέλος θεωρείται επίθεση σε όλα. Η πιθανότητα παρόμοιων εγγυήσεων εκτός ΝΑΤΟ θα τεθεί στο τραπέζι της Δευτέρας.
Η κυβέρνηση Τραμπ επιδιώκει επίσης τριμερή συνάντηση με Πούτιν και Ζελένσκι εντός της εβδομάδας.
#4 Τι επιδιώκει ο Ζελένσκι;
Ο Ουκρανός πρόεδρος ζητά εκεχειρία ή αποκλιμάκωση πριν από οποιαδήποτε διαπραγμάτευση. Έχει απορρίψει τις απαιτήσεις της Μόσχας για παραχώρηση πέντε ουκρανικών περιοχών, περιλαμβανομένης της Κριμαίας.
Παράλληλα, απαιτεί δεσμευτικές εγγυήσεις ασφαλείας από τις δυτικές δυνάμεις ώστε η Ρωσία να μην επαναλάβει επιθετικές ενέργειες. Υπενθυμίζει δε ότι η Μόσχα έχει παραβιάσει επανειλημμένα διεθνείς συμφωνίες, όπως το Μνημόνιο της Βουδαπέστης του 1994.
Ο Ζελένσκι ζητά επίσης ενίσχυση των κυρώσεων αν δεν πραγματοποιηθεί η τριμερής συνάντηση.
#5 Τι θέλει ο Πούτιν;
Ο Ρώσος πρόεδρος απαιτεί την παραχώρηση του Ντονμπάς ως προϋπόθεση για τον τερματισμό του πολέμου, ενώ παράλληλα θέλει να περιοριστεί σημαντικά ο ουκρανικός στρατός και να επανέλθει η χώρα σε σφαίρα ρωσικής επιρροής.
Η Ρωσία χαιρέτισε την απουσία νέων αμερικανικών κυρώσεων μετά τη σύνοδο, ενώ ο Τραμπ δεν ήρε ούτε τις υφιστάμενες.
#5+1 Τι ακολουθεί;
Ο Τραμπ φαίνεται αποφασισμένος να προχωρήσει γρήγορα σε συμφωνία. Η Ουάσινγκτον ελπίζει να οργανώσει τριμερή συνάντηση με Ουκρανία και Ρωσία μέσα στην εβδομάδα, αν και δεν υπάρχει ακόμη ημερομηνία.
Ο Πούτιν έκλεισε με πρόταση στον Τραμπ: «Την επόμενη φορά στη Μόσχα;». Ο Τραμπ απάντησε: «Θα υπάρξουν αντιδράσεις, αλλά ίσως να το δω να γίνεται».
Με πληροφορίες από The Washington Post
