Η πιο φονική αστυνομική επιχείρηση στη σύγχρονη ιστορία της Βραζιλίας, που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2025 στις φαβέλες Πένια και Αλεμάο στο Ρίο ντε Τζανέιρο, παρουσιάστηκε επισήμως ως «επιτυχία».
Ωστόσο, στοιχεία, μαρτυρίες και έγγραφα που εξέτασε το Reuters σκιαγραφούν μια εντελώς διαφορετική εικόνα: μια επιχείρηση χωρίς αιφνιδιασμό, με διαρροές, λάθη σχεδιασμού και δεκάδες νεκρούς, χωρίς να πληγεί ουσιαστικά η ηγεσία του οργανωμένου εγκλήματος.
Ρίο ντε Τζανέιρο: Το χρονικό της αστυνομικής επιχείρησης
Η επιχείρηση ξεκίνησε λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 28ης Οκτωβρίου, όταν αστυνομικοί ήρθαν αντιμέτωποι με ένοπλους που διέφευγαν με μηχανές από τη φαβέλα Αλεμάο. Λίγες ώρες αργότερα, πυροτεχνήματα -το άτυπο «σήμα κινδύνου» στις φαβέλες-προειδοποίησαν τους κατοίκους ότι η αστυνομία πλησίαζε.
Μέχρι τα ξημερώματα, εκατοντάδες αστυνομικοί είχαν εισβάλει στην περιοχή με θωρακισμένα οχήματα, ενώ μέλη συμμοριών έστηναν οδοφράγματα και έβαζαν φωτιές για να εμποδίσουν την προέλαση.
Ακολούθησε ανταλλαγή πυρών μεταξύ αστυνομίας και μελών καρτέλ, διάρκειας 17 ωρών. Ο απολογισμός ήταν τουλάχιστον 121 νεκροί, ανάμεσά τους τέσσερις αστυνομικοί, καθώς ένας ακόμη υπέκυψε αργότερα στα τραύματά του.
Ρίο ντε Τζανέιρο: Γιατί -εν τέλει- απέτυχε η φονική αστυνομική επιχείρηση
Στόχος της επιχείρησης ήταν η εξουδετέρωση της τοπικής ηγεσίας της διαβόητης συμμορίας Comando Vermelho. Όμως, σύμφωνα με καταθέσεις ανώτερων αξιωματικών και μαρτυρίες κατοίκων, οι αρχηγοί της οργάνωσης φαίνεται πως είχαν ειδοποιηθεί εγκαίρως και διέφυγαν.
Αστυνομικοί κατέθεσαν ότι η έλλειψη αιφνιδιασμού, η υπερβολική κινητοποίηση δυνάμεων και οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες ακύρωσαν κάθε πλεονέκτημα. Μονάδες έπεσαν σε ενέδρες, ενώ νεαροί και άπειροι αστυνομικοί βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή χωρίς επαρκή εξοπλισμό. Σε κρίσιμες στιγμές, η επιχείρηση μετατράπηκε σε αγώνα επιβίωσης για τους ίδιους τους αστυνομικούς.
Παράλληλα, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν σοβαρές παραβιάσεις: μεταφορά σορών πριν την ιατροδικαστική εξέταση, ελλιπή χρήση καμερών σώματος και αδυναμία ανεξάρτητης διερεύνησης των θανάτων. Κάτοικοι μιλούν για δεκάδες πτώματα που μεταφέρθηκαν από συγγενείς μέσα στη νύχτα, σε εικόνες που θύμισαν σκηνές πολέμου.
Οι αρχές επιμένουν ότι δεν επρόκειτο για «σφαγή», όπως χαρακτηρίστηκε από αρκετά διεθνή ΜΜΕ, και ότι οι νεκροί «επέλεξαν να συγκρουστούν με την αστυνομία». Ωστόσο, δύο εβδομάδες μετά την επιχείρηση, η παρουσία των συμμοριών στις φαβέλες παρέμενε ισχυρή, με αυτοσχέδια οδοφράγματα και ένοπλες περιπολίες.
Για πολλούς κατοίκους και τοπικούς φορείς, η επιχείρηση δεν άλλαξε τίποτα ουσιαστικό. Αντίθετα, ενίσχυσε τον φαύλο κύκλο βίας, αφήνοντας πίσω της μια κοινότητα τραυματισμένη και ένα ερώτημα που επανέρχεται διαρκώς στη Βραζιλία: αν αυτή η στρατηγική ασφάλειας σώζει ζωές ή απλώς μετρά τους νεκρούς.
Με πληροφορίες από Reuters
