Το εμβληματικό κτήριο Planeta στη Βαρκελώνη, της Ισπανίας, με τα καταπράσινα «ακροβατικά» κήπια του, προστέθηκε πρόσφατα στον εντυπωσιακό κατάλογο επενδύσεων του πλουσιότερου άνδρα της Ισπανίας, του ιδρυτή της Zara, Αμάνθιο Ορτέγκα.
Μέσω της οικογενειακής εταιρείας Pontegadea, απέκτησε επίσης το πεντάστερο Hotel Banke στο Παρίσι, μια πολυκατοικία στη Φλόριντα και το ήμισυ της Teesport στη Βρετανία — προσθέτοντας στην περιουσία ακινήτων αξίας 20 δισ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, αναμένεται να λάβει ρεκόρ μερισμάτων 3,1 δισ. €, που πιθανότατα θα δαπανηθούν άμεσα, ούτως ώστε να αποφευχθεί η επιβολή φόρων περιουσίας. Πηγές αναφέρουν στο Guardian ότι δεν πρόκειται για φοροδιαφυγή, αλλά για εφαρμογή στρατηγικής επένδυσης που διαφυλάσσει και αυξάνει τον πλούτο σε βάθος χρόνου.
Η Ισπανία είναι μία από τις ελάχιστες χώρες της Ευρώπης (μαζί με Ελβετία και Νορβηγία) που διατηρεί φόρο περιουσίας. Έχοντας επανέλθει το 2011, στον απόηχο της οικονομικής κρίσης, ο φόρος είχε αρχικά «εκμηδενιστεί» από τη Μαδρίτη — δίνοντας έτσι κίνητρα σε υψηλά εισοδηματικά στρώματα. Περιφέρειες όπως η Ανδαλουσία και η Γαλικία ακολούθησαν με μειώσεις έως 50%.
Το 2022, για να ανακτηθούν οι χαμένες εισροές, η κεντρική κυβέρνηση του Σάντσεθ κατήργησε το παραπάνω κίνητρο με εισαγωγή του «φόρου αλληλεγγύης» για υψηλές περιουσίες, με συντελεστές από 1,7% έως 3,5% σε περιουσίες άνω των 3 εκατ. €, με απαλλαγές για την κύρια κατοικία και πλαφόν στο συνολικό φορολογικό βάρος στο 60% των εισοδημάτων.
Το 2023 τα έσοδα του φόρου ανήλθαν σε 1,88 δισ. €, το 2024 αυξήθηκαν στα 2 δισ. €. Σύμφωνα με τον οικονομολόγο Dirk Foremny, ο φόρος λειτούργησε ως μοχλός πίεσης προς τις περιφέρειες να αυξήσουν τη φορολογία — όχι ως μέσο αύξησης δημοσίων εσόδων. Ωστόσο, έχει ισχυρό κοινωνικό σκεπτικό κατά της υπερσυγκέντρωσης πλούτου.
Παρά την κριτική, ο προβλεπόμενος μαζικός «εξορισμός» των πλούσιων δεν συνέβη. Αντιθέτως, ο αριθμός των ισπανών δισεκατομμυριούχων αυξήθηκε από 26 το 2021 σε 34 το 2025, με συνολική περιουσία άνω των 200 δισ. δολαρίων.
Στο επίκεντρο της συζήτησης, βρίσκεται η απαλλαγή για «οικογενειακές επιχειρήσεις», που χρησιμοποιείται από μεγάλες περιουσίες για φοροαποφυγή. Αν καταργηθεί, οι δισεκατομμυριούχοι δεν θα φύγουν – θα αναδιοργανώσουν την περιουσία τους μέσω δανεισμού και διεθνών δομών. Ωστόσο, το 80% των περιουσιών του πλουσιότερου το 1% δεν φορολογείται λόγω αυτής της εξαίρεσης, με απώλεια έως 4,5 δισ. € για το κράτος.
Γενικότερα, αναλυτές υποστηρίζουν ότι μπορούν να εισπραχθούν 2–3 φορές περισσότερα, εάν θεσπιστούν πιο δίκαιοι κανόνες. Η μείωση των δημοσίων υπηρεσιών αυξάνει την ανισότητα και υποσκάπτει την εμπιστοσύνη στο σύστημα. Ο φόρος αλληλεγγύης, όμως, αποτελεί βήμα προς την αποκατάσταση της αξιοπιστίας.
Η Ισπανία παραμένει η ισχυρότερη μεγάλη οικονομία της Ευρώπης, με ανάπτυξη 3,2% το 2024, ξεπερνώντας ΗΠΑ και Γαλλία.
Καθώς ο πλούτος του Ortega συνεχίζει να μεγαλώνει, η Ισπανία δοκιμάζει έναν νέο φόρο που ισορροπεί ανάμεσα στην ανάπτυξη των ιδιωτών και τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής.
Με πληροφορίες από Guardian
