Η Πολωνία ενεργοποίησε το άρθρο 4 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ την Τετάρτη, προκειμένου να πραγματοποιήσει διαβουλεύσεις με τους συμμάχους της, λίγες ώρες μετά την κατάρριψη από τις ένοπλες δυνάμεις της πολλαπλών ρωσικών drones που είχαν εισέλθει στον εναέριο χώρο της.
Η Πολωνία δεν έχει καμία αμφιβολία ότι η είσοδος μη επανδρωμένων αεροσκαφών στον εναέριο χώρο της δεν ήταν «ατύχημα», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι μιλώντας σε δημοσιογράφους, ώρες αφού η Βαρσοβία κατέρριψε ρωσικούς δρόνους κατά τη διάρκεια μιας ρωσικής επίθεσης στη δυτική Ουκρανία. Ο Σικόρσκι τόνισε ότι η μαζική χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών συνιστά απειλή για όλο το ΝΑΤΟ και υπενθύμισε ότι ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ ζήτησε από τους συμμάχους να ενισχύσουν την αντιαεροπορική άμυνα της Πολωνίας.
«Η κατάρριψη των drones που απειλούσαν την ασφάλειά μας αποτελεί επιτυχία για τις πολωνικές και τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ, η οποία ταυτόχρονα αλλάζει την πολιτική κατάσταση», δήλωσε ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ. «Σε αυτό το πλαίσιο, οι διαβουλεύσεις με τους συμμάχους έλαβαν τη μορφή επίσημης αίτησης για την ενεργοποίηση του άρθρου 4 της Συνθήκης του Βορείου Ατλαντικού», πρόσθεσε. Η απόφασή του ελήφθη μετά από διαβούλευση με τον πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι.
💬 Premier @DonaldTusk w #SejmRP: Zestrzelenie dronów zagrażających naszemu bezpieczeństwu to sukces wojsk polskich i NATO, który jednocześnie zmienia sytuację polityczną. W związku z tym konsultacje sojusznicze przybrały charakter formalnego wniosku o uruchomienie art. 4…
— Kancelaria Premiera (@PremierRP) September 10, 2025
Με την ενεργοποίηση του Άρθρου 4, η Βαρσοβία φέρνει το θέμα στο Βορειοατλαντικό Συμβούλιο, τον κορυφαίο μηχανισμό λήψης αποφάσεων του ΝΑΤΟ, ώστε να ξεκινήσει διαβούλευση για την αντιμετώπιση της αυξανόμενης απειλής. Πρόκειται για την όγδοη φορά από το 1949 που ενεργοποιείται ο συγκεκριμένος μηχανισμός, γεγονός που δείχνει τη σοβαρότητα της κατάστασης.
«Απαράδεκτη» χαρακτήρισε την παραβίαση του εναέριου χώρου της Πολωνίας ο υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας Μπόρις Πιστόριους, εκτιμώντας ότι επρόκειτο για σκόπιμη ενέργεια. «Δεν υπάρχει καμία απολύτως απόδειξη που να υποδηλώνει ότι αυτοί οι δρόνοι πέταξαν κατά λάθος πάνω από το πολωνικό έδαφος. Αυτό σημαίνει ότι μπορούμε να συμπεράνουμε πως ήταν σκόπιμη ενέργεια», είπε. Όταν ρωτήθηκε σε τι διαφέρει αυτή η ενέργεια από μια επίθεση που θα ενεργοποιούσε το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, απάντησε ότι επρόκειτο μεν για επίθεση υπό την έννοια της παραβίασης του εναέριου χώρου αλλά όχι υπό τη στρατιωτική έννοια, ότι κάτι καταστράφηκε ή ότι σκοτώθηκαν άνθρωποι, «εξ όσων γνωρίζει». Το ΝΑΤΟ είναι ενωμένο, τόνισε ο Γερμανός υπουργός. «Επικεντρωνόμαστε στην ισχύ και την ενότητα αλλά δεν θα επιτρέψουμε τις προκλήσεις», είπε.
Η παραβίαση του εναέριου χώρου της Πολωνίας από μη επανδρωμένα αεροσκάφη ενδέχεται να ήταν μια απόπειρα της Ρωσίας να δοκιμάσει το ΝΑΤΟ, δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Νορβηγίας Έσπεν Μπαρθ Άιντε. «Πρέπει να στείλουμε ένα σαφές μήνυμα ότι αυτό είναι απολύτως απαράδεκτο», πρόσθεσε.
Ο Άιντε διευκρίνισε ότι δεν υπήρξε καμία συζήτηση περί ενεργοποίησης του Άρθρου 5 της Συνθήκης της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας εκ μέρους της Πολωνίας.
Τι είναι το Άρθρο 5
Το Άρθρο 5 της συνθήκης του ΝΑΤΟ, θεσπίζει την αρχή της συλλογικής άμυνας και θεωρείται «ακρογωνιαίος λίθος» ολόκληρης της συμμαχίας. Ορίζει ότι μια επίθεση εναντίον ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Δεν ενεργοποιείται αυτόματα από μια επίθεση, αλλά ένα κράτος μέλος πρέπει να ζητήσει την εφαρμογή του.
Η ρήτρα συλλογικής άμυνας έχει ενεργοποιηθεί μόνο μία φορά στην ιστορία του ΝΑΤΟ, μετά τις επιθέσεις της Αλ Κάιντα στις 11 Σεπτεμβρίου 2001 στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Πολωνία δεν έχει εκδηλώσει καμία πρόθεση να ενεργοποιήσει το άρθρο 5 ως απάντηση στην παραβίαση που έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Εάν ενεργοποιηθεί, υποχρεώνει κάθε μέλος να λάβει «τα μέτρα που κρίνει απαραίτητα, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης ένοπλης δύναμης, για την αποκατάσταση και τη διατήρηση της ασφάλειας της περιοχής του Βορείου Ατλαντικού». Η διατύπωση είναι ευρεία και κάθε σύμμαχος είναι υπεύθυνος να καθορίσει ο ίδιος τις «ενέργειες» που κρίνει απαραίτητες. Ωστόσο, είναι σημαντικό ότι η διατύπωση εξουσιοδοτεί τη συμμαχία να προχωρήσει σε ένοπλη αντίδραση.
Η Ουκρανία δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ και η Ρωσία θεωρεί το ενδιαφέρον της να ενταχθεί στη συμμαχία ως απειλή.
