Τριάντα μία ημέρες ήταν αρκετές για να διαμορφώσουν μία από τις πιο κρίσιμες εκλογές στη μεταπολεμική ιστορία της Γερμανίας. Μέσα σε έναν μήνα, η προεκλογική εκστρατεία πήρε δραματική τροπή, με τη μετανάστευση και τη βία να γίνονται οι κυρίαρχες θεματικές, οδηγώντας τον συντηρητικό ηγέτη Φρίντριχ Μερτς στην καγκελαρία.
Έναν μήνα πριν τις εκλογές, ένας Αφγανός αιτών άσυλο δολοφόνησε ένα δίχρονο παιδί και τον κηδεμόνα του σε πάρκο της Βαυαρίας, γεγονός που προκάλεσε σοκ στη χώρα, σύμφωνα με εκτενές δημοσίευμα του Politico. Σύμφωνα με συνεργάτες του, ο Μερτς είναι άνθρωπος που επηρεάζεται εξίσου από το συναίσθημα και τον πολιτικό ρεαλισμό. Εκείνη τη νύχτα, όπως ο ίδιος παραδέχτηκε σε εσωτερικές συζητήσεις του κόμματος, κατέληξε σε μια ιστορική απόφαση: η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) έπρεπε να υιοθετήσει μια σκληρότερη στάση στο μεταναστευτικό, ακόμα και αν αυτό σήμαινε ότι θα έπρεπε να περάσει νόμους με τις ψήφους της ακροδεξιάς AfD.
Το διακύβευμα ήταν τεράστιο: η στροφή αυτή θα μπορούσε είτε να σταματήσει τη διαρροή ψηφοφόρων προς την AfD είτε να νομιμοποιήσει έμμεσα την ακροδεξιά, ενισχύοντας τη θέση της στη γερμανική πολιτική σκηνή.
Η κίνηση του Μερτς άλλαξε πλήρως την προεκλογική ατζέντα. Ενώ μέχρι τότε η συζήτηση επικεντρωνόταν στην οικονομία, την άμυνα και τον πόλεμο στην Ουκρανία, ξαφνικά το μεταναστευτικό κυριάρχησε. Ο ίδιος δεν δίστασε να δηλώσει: «Δεν με ενδιαφέρει ποιος θα με κρίνει για αυτό. Δεν υπάρχει άλλος δρόμος».
Η στρατηγική του είχε ρίσκο, αλλά απέδωσε. Στις 23 Φεβρουαρίου, η CDU/CSU επικράτησε στις εκλογές με 28,5%, αφήνοντας τη Σοσιαλδημοκρατία (SPD) σε ιστορικό χαμηλό 16,4%, ενώ η AfD αναδείχθηκε δεύτερη δύναμη με 20,8%, διπλασιάζοντας τη δύναμή της σε σχέση με το 2021.
Ο κατακερματισμός της γερμανικής πολιτικής σκηνής
Το αποτέλεσμα των εκλογών έδειξε ότι η πολιτική σκηνή της Γερμανίας είναι πιο κατακερματισμένη από ποτέ:
- Οι Πράσινοι έχασαν σημαντικό έδαφος (11,6%), πληρώνοντας τη φθορά από τη συμμετοχή τους στην κυβέρνηση.
- Η αριστερή συμμαχία BSW της Σάρα Βάγκενκνεχτ έμεινε εκτός Βουλής για μόλις 14.000 ψήφους, κάτι που διευκόλυνε τον σχηματισμό κυβέρνησης από την CDU και το SPD.
- Οι Φιλελεύθεροι (FDP) κατέρρευσαν στο 4,3%, μένοντας εκτός Βουλής για δεύτερη φορά μετά το 2013.
Το πολιτικό σοκ ήταν τέτοιο, που η SPD άρχισε να συζητά αλλαγή ηγεσίας, με στελέχη της να ζητούν την παραίτηση της Σάσκια Έσκεν.
Παρά την εσωτερική πόλωση, η γερμανική εκλογική αναμέτρηση δεν έμεινε ανεπηρέαστη από τις διεθνείς εξελίξεις.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, μόλις ένα μήνα μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ανακοίνωσε συνομιλίες με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για «ειρήνη» στην Ουκρανία, αγνοώντας πλήρως τους Ευρωπαίους ηγέτες. Ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπάν υποδέχτηκε την Αλίς Βάιντελ της AfD, σηματοδοτώντας μια άνευ προηγουμένου θεσμική αναγνώριση της γερμανικής ακροδεξιάς από ξένη κυβέρνηση. Ο Μερτς, αντιλαμβανόμενος τη μετατόπιση των γεωπολιτικών ισορροπιών, έκλεισε την προεκλογική του εκστρατεία με ένα ηχηρό μήνυμα ανεξαρτησίας από τις ΗΠΑ: «Όπως το 1949, έτσι και σήμερα, η Γερμανία πρέπει να σταθεί στα πόδια της».
Η εκλογική νίκη του Μερτς σηματοδοτεί μια δεξιά στροφή στη γερμανική πολιτική, όμως οι προκλήσεις που τον περιμένουν είναι τεράστιες:
- Η σταθερότητα της κυβέρνησής του θα εξαρτηθεί από το αν το SPD αποδεχθεί τον ρόλο του ελάσσονος εταίρου ή αν η συνεργασία καταρρεύσει γρήγορα.
- Η ιστορική ενίσχυση της AfD δημιουργεί νέα δεδομένα και ασκεί πίεση στη CDU να συνεχίσει τη σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό.
- Η Γερμανία κινδυνεύει να βρεθεί απομονωμένη σε μια Ευρώπη που απομακρύνεται από τις ΗΠΑ και ταλανίζεται από εσωτερικές κρίσεις.
Η κληρονομιά της προεκλογικής εκστρατείας του Μερτς δεν αφορά μόνο την επιστροφή των συντηρητικών στην εξουσία. Αφορά το πώς, σε μόλις έναν μήνα, η Γερμανία άλλαξε πορεία – ίσως για πάντα.
