Η πρωτοφανής ταχύτητα της προέλασης των ουκρανικών δυνάμεων τις τελευταίες ημέρες κυρίως στην περιοχή του Χαρκόβου, φέρνει αναμφίβολα τη Μόσχα αντιμέτωπη με μια νέα δυσμενή πραγματικότητα.
Πλέον, το Κίεβο όχι μόνο δεν βρίσκεται στο σύνολο του τεράστιου μετώπου σε θέση άμυνας αλλά μπορεί κατά τις επιθετικές του ενέργειες να «σπάσει» τις γραμμές των Ρώσων και μάλιστα να προωθηθεί αρκετά χιλιόμετρα με αξιοσημείωτη ταχύτητα. Δυτικά μέσα ενημέρωσης χαρακτήρισαν καταχρηστικά την προέλαση ως «Blitzkrieg» (κεραυνοβόλος πόλεμος) δηλαδή την τακτική πολέμου που ενέχει τον αιφνιδιασμό του αντιπάλου και την ταχεία προέλαση.
Ο ουκρανικός στρατός φαίνεται πως αιφνιδίασε τους Ρώσους και εκμεταλλεύτηκε την ασθενή παρουσία των δυνάμεών τους στο Χάρκοβο, λόγω της αναδιάταξης δυνάμεων στο Ντονέτσκ και της ενίσχυσης της άμυνας στη Χερσώνα εν μέσω φόβων για ευρεία αντεπίθεση εκεί.
Σύμφωνα με το αμερικανικό Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου, στις 7 Σεπτεμβρίου οι ουκρανικές δυνάμεις είχαν πλήξει το Ίζιουμ και το Κουπιάνσκ, πιθανότατα για να σταματήσουν τις ρωσικές δυνάμεις από το να ενισχύουν τις γραμμές του μετώπου σε αυτές τις πόλεις.Τα συστήματα πυραύλων πυροβολικού υψηλής κινητικότητας (HIMARS) που παρέχονται από τη Δύση φαίνεται ότι έπαιξαν επίσης κομβικό ρόλο στη μεγιστοποίηση του αποτελέσματος της επίθεσης στο Χάρκοβο.
Παράλληλα, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η αντεπίθεση στο Χάρκοβο και η επιτυχία της βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στην ανταλλαγή πληροφοριών ανάμεσα σε Κίεβο και Ουάσιγκτον σχετικά με τις ρωσικές αδυναμίες στο μέτωπο.
NEW: The #Kremlin acknowledged its defeat in #Kharkiv Oblast, the first time #Moscow has openly recognized a defeat since the start of the February 2022 invasion of #Ukraine.
— ISW (@TheStudyofWar) September 14, 2022
Read the latest: https://t.co/StS4n3Glgk pic.twitter.com/Ri4jTZvc4T
Το βασικό θέμα που προκύπτει τώρα, είναι αν το Κίεβο έχει τη στρατιωτική δυνατότητα να διατηρήσει τα εδαφικά κέρδη εν μέσω «μαζικών» χτυπημάτων των Ρώσων στο πλαίσιο αντιποίνων. «Η ρωσική αεροπορία και το πυροβολικό πραγματοποιούν μαζικές επιδρομές εναντίον μονάδων των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων σε όλες τις επιχειρησιακές περιοχές», δήλωσε την Τρίτη το ρωσικό υπουργείο Άμυνας.
Σε ομιλία το απόγευμα της Τρίτης, ο Ζελένσκι ανέφερε ότι περίπου 8.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα έχουν ανακτηθεί από τις ουκρανικές δυνάμεις τον Σεπτέμβριο, κατά βάση στη βορειοανατολική περιοχή του Χαρκόβου. «Τα μέτρα σταθεροποίησης» έχουν ολοκληρωθεί σε περίπου το ήμισυ των περιοχών, είπε ο Ζελένσκι.
Ακόμα όμως και στο ενδεχόμενο που τα εδαφικά κέρδη δεν σταθεροποιηθούν για τους Ουκρανούς, αναμφίβολα η επιτυχία της αντεπίθεσης ενισχύει το ηθικό καθώς αποδεικνύει ότι η ανατροπή των δεδομένων στον πόλεμο υπέρ του Κιέβου είναι πιθανή.
Πεσμένο το ρωσικό ηθικό
Από την άλλη, το ηθικό του ρωσικού στρατού επηρεάζεται αρνητικά. Στη Ρωσία, στρατιωτικοί μπλόγκερς και αναλυτές επέκριναν τις επιλογές του Κρεμλίνου επειδή, όπως είπαν, απέτυχε να κινητοποιήσει περισσότερες δυνάμεις απέναντι στην Ουκρανία ώστε να μη «σπάσει» το μέτωπο.
Ο Τσετσένος ηγέτης, Ραμζάν Καντίροφ επέκρινε δημοσίως το ρωσικό υπουργείο Άμυνας για αυτά που αποκάλεσε «λάθη» που κατέστησαν δυνατή την ουκρανική αστραπιαία προέλαση. Ακόμη πιο αξιοσημείωτη είναι η κριτική που διατυπώθηκε από πρώην βουλευτή στη ρωσική τηλεόραση.
«Οι άνθρωποι που έπεισαν τον πρόεδρο Πούτιν ότι η επιχείρηση θα είναι γρήγορη και αποτελεσματική [...] πραγματικά μας παγίδευσαν όλους», είπε ο Μπόρις Ναντεζντίν, πρώην βουλευτής, σε εκπομπή στο τηλεοπτικό δίκτυο NTV. «Είμαστε τώρα στο σημείο όπου πρέπει να καταλάβουμε ότι είναι απολύτως αδύνατο να νικήσουμε την Ουκρανία χρησιμοποιώντας αυτούς τους πόρους και τις μεθόδους αποικιακού πολέμου».
Σε γενικότερο πλαίσιο, η επικοινωνιακή διαχείριση της υποχώρησης των ρωσικών στρατευμάτων από το Χάρκοβο στο ρωσικό Τύπο εστιάζει σε μεγάλο βαθμό στη βοήθεια της Δύσης. «Δεν είναι η Ουκρανία που επιτέθηκε στο Ίζιουμ, αλλά το ΝΑΤΟ», ήταν ο τίτλος της κρατικής εφημερίδας Komsomolskaya Pravda.
Πράγματι, η Ουκρανία έχει λάβει πρωτοφανή στον μεταψυχροπολεμικό κόσμο στρατιωτική, οικονομική και πληροφοριακή βοήθεια από τις Ηνωμένες Πολιτείες και γενικότερα από το μεγαλύτερο τμήμα της Δύσης. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι αυτό θα συνεχίσει να συμβαίνει και ως εκ τούτου θα συνεχίσει να επηρεάζει σημαντικά τα πράγματα στο πεδίο. Ωστόσο, το γεγονός ότι το ΝΑΤΟ ενισχύει εμμέσως την Ουκρανία δεν αλλάζει ούτε το αποτέλεσμα ούτε λύνει το «πρόβλημα» αλλά αποτελεί προσπάθεια δικαιολόγησης της υποχώρησης του ρωσικού στρατού.
Εν μέσω αυτής της κατάστασης, ήρθε στο προσκήνιο ακόμα και η συζήτηση για γενική επιστράτευση του ρωσικού πληθυσμού απέναντι στην Ουκρανία προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα κενά που έχουν προκύψει στον ρωσικό επαγγελματικό στρατό.
Μια τέτοια εξέλιξη θα άλλαζε τελείως τα δεδομένα στο πεδίο υπέρ της Μόσχας. Ωστόσο, το πολιτικό κόστος αυτής της απόφασης πρώτον θα είναι τεράστιο, δεύτερον διαψεύδεται προς το παρόν από το Κρεμλίνο και τρίτον απαιτεί πλήρη αναδιάταξη της ρωσικής οικονομίας σε πολεμική κατάσταση. Παράλληλα, εμμέσως πλην σαφώς η απόφαση θα υπονοούσε αποτυχία της ρωσικής επίθεσης των τελευταίων μηνών, αφού αυτό που ο Πούτιν αποκαλεί «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» θα μετατραπεί σε ολοκληρωτικό πόλεμο.
Η πιθανότητα κλιμάκωσης του πολέμου με χρήση πολύ ισχυρότερων ρωσικών όπλων, αυξάνεται επίσης, σύμφωνα με αναλυτές, αν η τάση της προέλασης των ουκρανικών δυνάμεων συνεχιστεί.
Αν τα δεδομένα στο μέτωπο δεν σταθεροποιηθούν και πάλι ή αν δεν υπάρξει κάποια ρωσική νίκη τους επόμενους μήνες, η Μόσχα αργά ή γρήγορα φαίνεται πως θα βρεθεί αντιμέτωπη είτε με την επιλογή της διαπραγμάτευσης που ενδεχομένως συμπεριλαμβάνει ταπεινωτικούς όρους είτε με την επιλογή της κλιμάκωσης, με ό,τι συνεπάγεται αυτή.
