Το Νόμπελ Ειρήνης θα ανακοινωθεί τρεις εβδομάδες πριν από τη σύνοδο για το κλίμα, η οποία μπορεί να καθορίσει το μέλλον του πλανήτη σύμφωνα με επιστήμονες. Και αυτός είναι ένας από τους λόγους που κάποιοι λένε ότι φέτος μπορεί να είναι η χρονιά της Γκρέτα Τούνμπεργκ.
Ο νικητής του Νόμπελ Ειρήνης θα αποκαλυφθεί στις 8 Οκτωβρίου. Αν και συνήθως φαίνεται ως έκπληξη, εκείνοι που παρακολουθούν στενά τα βραβεία λένε ότι ο καλύτερος τρόπος να μαντέψεις την επιλογή είναι να δεις τα παγκόσμια ζητήματα που πιθανότατα θα είναι στο μυαλό των πέντε μελών της επιτροπής που αποφασίζουν.
Με τη σύνοδο για το κλίμα COP26 να έχει οριστεί για τις αρχές Νοεμβρίου, στη Σκωτία, ένα από αυτά τα ζητήματα θα μπορούσε να είναι η υπερθέρμανση του πλανήτη. Επιστήμονες περιγράφουν αυτή τη σύνοδο ως την τελευταία ευκαιρία να οριστούν δεσμευτικοί στόχοι για τις μειώσεις των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για την επόμενη δεκαετία, κάτι ζωτικής σημασίας προκειμένου να υπάρχει μια ελπίδα ότι θα η αύξηση της θερμοκρασίας θα διατηρηθεί κάτω από τον στόχο (1,5 βαθμούς Κελσίου), προκειμένου να αποτραπεί η καταστροφή.
Όλα αυτά θα μπορούσαν να «δείχνουν» την Τούνμπεργκ, τη Σουηδέζα ακτιβίστρια για το κλίμα, η οποία στα 18 της μπορεί να γίνει η δεύτερη νεότερη νικήτρια του Νόμπελ Ειρήνης, με λίγους μήνες διαφορά, μετά την Μαλάλα Γιουσαφζάι, σημειώνει το Reuters.
«Η επιτροπή συχνά θέλει να στείλει ένα μήνυμα. Και αυτό θα είναι ένα ισχυρό μήνυμα προς την COP26, που θα διεξαχθεί στο μεσοδιάστημα ανάμεσα στην ανακοίνωση του βραβείου και την τελετή απονομής», δήλωσε ο Νταν Σμιθ, διευθυντής του Stockholm International Peace Research Institute.
Δημοσιογράφοι και αντιφρονούντες
Ένα άλλο μεγάλο ζήτημα στο οποίο να μπορεί να θέλει να «αναφερθεί» η επιτροπή είναι η δημοκρατία και η ελευθερία έκφρασης. Αυτό μπορεί να σημαίνει ένα Νόμπελ Ειρήνης για μία σχετική οργάνωση- όπως η Επιτροπή Προστασίας Δημοσιογράφων ή οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα- ή για έναν γνωστό πολιτικό αντιφρονούντα, όπως η εξόριστη ηγέτης της αντιπολίτευσης της Λευκορωσίας Σβετλάνα Τιχανόφσκαγια ή ο φυλακισμένος στη Ρωσία Αλεξέι Ναβάλνι.
Μία νίκη για μία οργάνωση δημοσιογράφων θα αποτελέσει ένα μήνυμα «στη μεγάλη συζήτηση για τη σημασία που έχουν τα ανεξάρτητα ρεπορτάζ και η καταπολέμηση των fake news, για τη δημοκρατική διακυβέρνηση», επεσήμανε ο Χένρικ Ούρνταλ, διευθυντής του Peace Research Institute Oslo.
Ένα Νόμπελ για τον Ναβάλνι ή την Τιχανόφσκαγια επίσης θα θυμίσει τον Ψυχρό Πόλεμο, όταν δόθηκαν βραβεία Ειρήνης και Λογοτεχνίας σε επιφανείς Σοβιετικούς αντιφρονούντες, όπως ο Αντρέι Ζαχάροφ και ο Αλεξάντρ Σοζλενίτσιν.
Οι «ειδικοί» κάνουν επίσης αναφορά για την πιθανότητα βράβευσης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ή του προγράμματος COVAX για τη δίκαιη πρόσβαση στα εμβόλια, που εμπλέκονται απευθείας στην παγκόσμια μάχη ενάντια στον κορωνοϊό. Όμως, θεωρούν ότι κάτι τέτοιο είναι λιγότερο πιθανό, καθώς η επιτροπή ήδη επικαλέστηκε την «απάντηση» στην πανδημία πέρυσι, όταν επέλεξε να βραβεύσει το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ.
Αποκαλύψεις σε 50 χρόνια
Αν και βουλευτές από κάθε χώρα μπορούν να προτείνουν υποψήφιους, τα τελευταία χρόνια υπάρχει η τάση ο νικητής να είναι κάποιος που προτάθηκε από μέλη του νορβηγικού κοινοβουλίου, το οποίο ορίζει την επιτροπή του βραβείου.
Νορβηγοί βουλευτές με τους οποίους μίλησε το Reuters έχουν συμπεριλάβει τους Τούνμπεργκ, Ναβάλνι, Τιχανόφσκαγια και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας στις προτάσεις τους.
Οι πλήρεις διαβουλεύσεις της επιτροπής παραμένουν κρυφές για πάντα, ενώ άλλα έγγραφα- όπως η φετινή πλήρης λίστα με τους 329 υποψήφιους- είναι κλειδωμένα στο Νορβηγικό Ινστιτούτο Νόμπελ, προκειμένου να δημοσιοποιηθούν σε 50 χρόνια.
Τα πιο πρόσφατα αρχεία που ήρθαν στο φως της δημοσιότητας αφορούν το Νόμπελ Ειρήνης του 1971, το οποίο απονεμήθηκε στον Βίλι Μπραντ, τον καγκελάριο της Δυτικής Γερμανίας, για τις κινήσεις του προκειμένου να μειωθούν οι εντάσεις κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.
Τα έγγραφα αποκαλύπτουν ότι ένας από τους βασικούς φιναλίστ που νίκησε για να πάρει το βραβείο ήταν ο Ζαν Μονέ, ο Γάλλος διπλωμάτης που θεωρείται ο «πατέρας» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Χρειάστηκαν άλλα 41 χρόνια για να τιμηθεί τελικά με το Νόμπελ Ειρήνης το δημιούργημα του Μονέ, το 2012.
Με πληροφορίες από Reuters
