Καταγγελίες ότι οι τοπικές αρχές στο Μαρόκο εντείνουν τη σύλληψη και θανάτωση αδέσποτων σκύλων και γατών ενόψει μεγάλων αθλητικών διοργανώσεων επανέρχονται στο προσκήνιο, με φόντο το Κύπελλο Εθνών Αφρικής 2025 που φιλοξενήθηκε στη χώρα και τη συνδιοργάνωση του Μουντιάλ 2030 με Ισπανία και Πορτογαλία.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του The Athletic, φιλοζωικές οργανώσεις και κάτοικοι σε πόλεις που φιλοξένησαν αγώνες ή προπονητικές βάσεις στο Κύπελλο Εθνών Αφρικής (AFCON), μιλούν για επιχειρήσεις «εκκαθάρισης» που περιλάμβαναν βίαιες συλλήψεις ζώων, δηλητηριάσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πυροβολισμούς. Η οργάνωση International Animal Welfare and Protection Coalition (IAWPC), υποστηρίζει ότι πρόκειται για μοτίβο που επαναλαμβάνεται κάθε φορά που πλησιάζει ένα γεγονός με διεθνείς επισκέπτες.
Στο Μαρακές, κάτοικοι περιγράφουν ότι πριν από εκδηλώσεις που συγκέντρωσαν διεθνή προβολή, συνεργεία περισυλλογής ζώων μάζεψαν μεγάλους αριθμούς σκύλων και γατών σε περιοχές κοντά σε τουριστικές υποδομές. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ανάμεσα στα ζώα που μεταφέρθηκαν υπήρχαν και κατοικίδια, κάτι που, όπως λένε, παραβιάζει την ισχύουσα μαροκινή νομοθεσία.
Σε μία από τις μαρτυρίες που περιλαμβάνονται στο ρεπορτάζ, πατέρας αναφέρει ότι κατάφερε να πάρει πίσω το οικογενειακό κατοικίδιο πληρώνοντας αξιωματούχο και ότι όταν το ζώο επέστρεψε είχε σημάδια στον λαιμό, τα οποία ο ίδιος ερμήνευσε ως ένδειξη τραυματισμού.
Το The Athletic αναφέρει ότι επικοινώνησε με το υπουργείο Εσωτερικών του Μαρόκου και με την πρεσβεία του στο Λονδίνο για σχόλιο, χωρίς να λάβει απάντηση.
Η θέση του Μαρόκου και η στάση της FIFA
Σε απάντηση σε καταγγελίες που είχαν δημοσιευθεί τον Νοέμβριο του 2025 σε άλλο ρεπορτάζ, η μαροκινή πρεσβεία στο Λονδίνο είχε «κατηγορηματικά» διαψεύσει ότι γίνονται θανατώσεις αδέσποτων ενόψει του Μουντιάλ, δηλώνοντας ότι η χώρα έχει «δεδηλωμένη δέσμευση» για «ανθρώπινη και βιώσιμη διαχείριση» των ζώων.
Η FIFA, σύμφωνα με το The Athletic, δεν απάντησε αρχικά σε αίτημα για σχόλιο. Μετά τη δημοσίευση του ρεπορτάζ, εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία ανέφερε ότι στο πλαίσιο του φακέλου θεωρήθηκε πως το Μαρόκο δεσμεύτηκε για την προστασία των δικαιωμάτων των ζώων και ότι προβλέπονται κρατικοί πόροι για επέκταση κλινικών και προγραμμάτων στήριξης αδέσποτων.
Η FIFA σημείωσε επίσης ότι βρίσκεται σε επαφή με τη μαροκινή ομοσπονδία ποδοσφαίρου για το ζήτημα και ότι ενημερώθηκε πως έχουν εφαρμοστεί μέτρα την τελευταία πενταετία, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη σύνταξη νέου νόμου, με στόχο μια «ισορροπημένη προσέγγιση» που θα λαμβάνει υπόψη τη δημόσια υγεία αλλά και την ασφάλεια και ευζωία των ζώων. Πρόσθεσε ότι βρίσκεται σε επαφή και με την IAWPC και ότι ομάδα ειδικών που συγκρότησε η οργάνωση κατέθεσε προτάσεις προς τις μαροκινές αρχές.
Η IAWPC, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι δεν αποδίδει εντολές θανάτωσης στη FIFA, αλλά ότι οργανισμοί όπως η παγκόσμια ομοσπονδία «διευκολύνουν» την κατάσταση όταν δεν επιβλέπουν με αυστηρό τρόπο τις δεσμεύσεις των διοργανωτών. Η οργάνωση αναφέρει ότι έχει παραδώσει στη FIFA φάκελο 91 σελίδων με υλικό, ανάμεσά του φωτογραφίες και περιγραφές περιστατικών, που κατά τους ισχυρισμούς της περιλαμβάνουν δηλητηριάσεις, σκόπιμη ασιτία και πυροβολισμούς.
Μαρτυρίες και έγγραφα για χρήση πυρομαχικών
Το ρεπορτάζ του The Athletic επικαλείται έγγραφο από τοπική αρχή άλλης μαροκινής πόλης, σύμφωνα με το οποίο ζητήθηκαν 1.000 φυσίγγια τον Σεπτέμβριο του 2025 για τη διαχείριση αδέσποτων. Καταγράφονται επίσης μαρτυρίες κατοίκων που λένε ότι φοβήθηκαν για την ασφάλειά τους όταν ακούστηκαν πυροβολισμοί κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων περισυλλογής, καθώς και καταγγελίες για το ψυχολογικό βάρος σε παιδιά που βλέπουν τέτοιες σκηνές.
Σε άλλη πόλη που φιλοξένησε διοργανώσεις, γυναίκα που μίλησε ανώνυμα περιγράφει ότι είδε σκύλους να φορτώνονται σε όχημα συνεργείου καθαριότητας και ότι ακολούθησε το βαν σε χώρο απόθεσης απορριμμάτων. Εκεί, όπως υποστηρίζει ότι της είπαν εργαζόμενοι, ζώα μεταφέρονταν καθημερινά και, ύστερα από ημέρες χωρίς τροφή, σε ορισμένες περιπτώσεις θανατώνονταν με ιδιαίτερα βίαιο τρόπο. Η ίδια αναφέρει ότι πλήρωσε περίπου 100 λίρες για να απελευθερωθεί θηλυκός σκύλος με οκτώ κουτάβια και περιγράφει ότι τα ζώα βρίσκονταν σε ένα υπερβολικά μικρό κλουβί, όπου δεν εισερχόταν αρκετός αέρας ή φως.
Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν ανεξάρτητα από το ίδιο το ρεπορτάζ, ωστόσο παρατίθενται ως τμήμα του υλικού που, όπως αναφέρεται, συγκεντρώνουν οργανώσεις και μάρτυρες.
Σύμφωνα με το The Athletic, η μαροκινή κυβέρνηση κατάρτισε σχέδιο νόμου στα μέσα του 2025 για το ζήτημα των αδέσποτων, το οποίο αναδιατυπώθηκε τον Οκτώβριο του 2025 και επρόκειτο να εισαχθεί στη Βουλή, χωρίς να υπάρχει σαφής εικόνα προόδου.
Παράλληλα, αναφέρεται ότι το Μαρόκο πρότεινε ρύθμιση που προβλέπει ποινές φυλάκισης από δύο έως έξι μήνες και πρόστιμα 500 έως 2.000 δολάρια για όποιον «σκοτώνει, βασανίζει ή τραυματίζει» αδέσποτο. Ωστόσο, στο ίδιο κείμενο προβλέπονται πρόστιμα και για όσους «στεγάζουν, ταΐζουν ή περιθάλπουν» αδέσποτα, κάτι που φιλοζωικές οργανώσεις χαρακτηρίζουν αντιφατικό, επειδή ποινικοποιεί πράξεις φροντίδας.
Γιατί οι οργανώσεις λένε ότι οι θανατώσεις δεν λύνουν το πρόβλημα
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρεται στο πρόβλημα της λύσσας και στο ότι τα αδέσποτα σκυλιά συμβάλλουν στη μετάδοσή της, στοιχείο που επικαλούνται συχνά οι αρχές διεθνώς για την ανάγκη διαχείρισης. Όμως η IAWPC και άλλες οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι μαζικές θανατώσεις δεν αποδίδουν μακροπρόθεσμα και μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση, επειδή δημιουργούν κενό που καλύπτεται γρήγορα από νέα ζώα που δεν είναι ούτε εμβολιασμένα ούτε στειρωμένα.
Το ρεπορτάζ αναφέρει ότι πρόγραμμα TNVR, δηλαδή σύλληψη, στείρωση, εμβολιασμός και επιστροφή, είχε λάβει δημόσια στήριξη από την κυβέρνηση το 2019 και ότι το κράτος ισχυρίζεται πως δαπάνησε σημαντικά ποσά σε κέντρα διαχείρισης. Ωστόσο, οργανώσεις υποστηρίζουν ότι δεν είναι σαφές πού κατευθύνθηκαν οι πόροι και ότι οι θανατώσεις συνεχίζονται σε μεγάλη κλίμακα.
Στο πολιτικό επίπεδο, το The Athletic αναφέρει ότι ο Φουζί Λεκζά, υπουργός Προϋπολογισμού και επικεφαλής της μαροκινής ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας, χαρακτήρισε σχετικές καταγγελίες «συνωμοσία» και μίλησε για «χειραγωγημένες εικόνες». Άλλοι πολιτικοί έχουν αποδώσει τις αναφορές σε «fake news».
Το θέμα παραμένει ανοιχτό ενόψει του Μουντιάλ 2030, που το Μαρόκο θα συνδιοργανώσει με Ισπανία και Πορτογαλία, με τις οργανώσεις να ζητούν σαφείς κανόνες, ελέγχους και στροφή σε προγράμματα εμβολιασμού και στειρώσεων αντί για επιχειρήσεις θανάτωσης.
Με πληροφορίες από The Athletic
