Σε τροχιά προόδου φαίνεται να κινούνται οι διαπραγματεύσεις για το αμερικανικό σχέδιο ειρήνης στην Ουκρανία, σύμφωνα με τον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, μετά τις συνομιλίες με Ουκρανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους στη Γενεύη. Ο ίδιος μίλησε για «μεγάλη πρόοδο», ενώ ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι σημείωσε ότι υπάρχουν «σήματα πως η ομάδα του Προέδρου Τραμπ μας ακούει».
Το αρχικό προσχέδιο είχε προκαλέσει έντονη ανησυχία σε Κίεβο και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς θεωρήθηκε ότι έδινε προβάδισμα στη Μόσχα. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν το είχε χαρακτηρίσει «βάση για συμφωνία», ενώ ο Ζελένσκι είχε μιλήσει για ένα ενδεχόμενο δίλημμα: απώλεια αξιοπρέπειας ή ρήξη με έναν βασικό σύμμαχο.
Ανανεωμένο πλαίσιο ειρήνης από ΗΠΑ και Ουκρανία
Οι δύο πλευρές ανακοίνωσαν ότι κατέληξαν σε «ενημερωμένο και βελτιωμένο πλαίσιο ειρήνης», δεσμευόμενες να συνεχίσουν εντατικές διαβουλεύσεις. Στόχος στη Γενεύη ήταν η διευθέτηση των «ανοιχτών ζητημάτων» του αμερικανικού σχεδίου 28 σελίδων, με τον Ρούμπιο να εκτιμά ότι έχει σημειωθεί «ουσιαστική» πρόοδος. Οποιαδήποτε τελική συμφωνία θα χρειαστεί την έγκριση του Προέδρου Τραμπ και του Ζελένσκι πριν σταλεί στη Μόσχα.
Η κοινή ανακοίνωση Λευκού Οίκου–Κιέβου υπογραμμίζει ότι η όποια συμφωνία πρέπει να σέβεται «απόλυτα την εθνική κυριαρχία της Ουκρανίας».
Στο αμερικανικό σχέδιο περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων:
- Απόσυρση ουκρανικών δυνάμεων από μέρος του Ντονέτσκ.
- Αποδοχή de facto ρωσικού ελέγχου σε Ντονέτσκ, Λουχάνσκ και Κριμαία.
- Πάγωμα των συνόρων σε Χερσώνα και Ζαπορίζια.
- Περιορισμός των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων σε 600.000 στρατιώτες.
- Μη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, με αντάλλαγμα ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας.
- Προοπτική άρσης κυρώσεων και επανένταξης της Ρωσίας στην παγκόσμια οικονομία.
- Ο Πρόεδρος Τραμπ έχει δώσει προθεσμία μέχρι την Πέμπτη στο Κίεβο να απαντήσει, χωρίς ωστόσο να μιλά για «τελεσίγραφο».
Η Ευρώπη παρουσίασε δική της, σαφώς πιο ευνοϊκή προς την Ουκρανία πρόταση. Προβλέπει ότι οι διαπραγματεύσεις για τα εδάφη θα αρχίσουν μετά την κατάπαυση του πυρός, στη βάση της υφιστάμενης γραμμής επαφής. Δεν ζητά από την Ουκρανία να αποχωρήσει από πόλεις της Ανατολικής Ουκρανίας και δεν αποκλείει την ένταξή της στο ΝΑΤΟ.
Η ευρωπαϊκή πρόταση περιλαμβάνει επίσης:
- Τοποθέτηση του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια υπό τον έλεγχο του ΙΑΕΑ, με ισότιμη κατανομή ενέργειας σε Κίεβο και Μόσχα.
- Ουκρανικό στρατό έως 800.000 σε καιρό ειρήνης.
- Χρήση των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
- Σταδιακή άρση κυρώσεων και επιστροφή της Ρωσίας στην G8 σε περίπτωση «βιώσιμης ειρήνης».
Οι κόκκινες γραμμές του Κιέβου
Η ουκρανική κυβέρνηση τονίζει ότι:
- Δεν θα νομιμοποιήσει τον ρωσικό έλεγχο σε Ντονέτσκ, Λουχάνσκ, Χερσώνα και Ζαπορίζια.
- Τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν δεσμευμένα μέχρι την πλήρη αποζημίωση.
- Απαιτούνται στέρεες εγγυήσεις ασφάλειας και διατήρηση της ευρωατλαντικής πορείας.
Ο Ζελένσκι ξεκαθαρίζει ότι η Ουκρανία δεν θα παραχωρήσει εδάφη για μια προσωρινή ανακωχή, ζητώντας μια «δίκαιη και βιώσιμη ειρήνη».
Σχεδιασμός συνάντησης Ζελένσκι – Τραμπ στην Ουάσιγκτον
Οι δύο πλευρές εξετάζουν το ενδεχόμενο ο Ουκρανός πρόεδρος να μεταβεί στην Ουάσιγκτον εντός της εβδομάδας, ώστε να συζητήσει προσωπικά με τον Ντόναλντ Τραμπ τα πιο ευαίσθητα σημεία της πρότασης, μεταξύ αυτών και τα εδαφικά ζητήματα. Δεν υπάρχει ακόμη επιβεβαιωμένη ημερομηνία.
Τη νύχτα, ρωσικά drones έπληξαν το Χάρκοβο, σκοτώνοντας τέσσερις ανθρώπους και τραυματίζοντας αρκετούς. Ο Ζελένσκι επισήμανε ότι η χώρα αντιμετωπίζει ένα δύσκολο δίλημμα ανάμεσα στην προστασία των εθνικών συμφερόντων και τη διατήρηση των σχέσεων με τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με ειδικούς, η ουκρανική κοινή γνώμη απορρίπτει την αμερικανική πρόταση και στηρίζει την ευρωπαϊκή, παρά το «πάγωμα» των γραμμών του μετώπου που συνεπάγεται.
Όπως σημειώνει ο καθηγητής Ολέξι Χάραν, «καμία ειρηνευτική συμφωνία δεν μπορεί να περιλαμβάνει σημεία που παραβιάζουν την κυριαρχία της Ουκρανίας».
