Ένα μεγάλο κομμάτι μιας πλαγιάς του ηφαιστειώδους νησιού Ανάκ Κρακατόα έπεσε στον ωκεανό και προκάλεσε τσουνάμι το οποίο έπληξε τις ινδονησιακές ακτές, σκοτώνοντας εκατοντάδες ανθρώπους, δήλωσαν σήμερα αξιωματούχοι και επιστήμονες.
Τουλάχιστον 281 άνθρωποι σκοτώθηκαν, εκατοντάδες τραυματίστηκαν και πολλά κτίρια υπέστησαν σοβαρές ζημιές όταν σημειώθηκε το τσουνάμι, σχεδόν χωρίς προειδοποίηση, στα Στενά Σοντ, ανάμεσα στα νησιά Ιάβα και Σουμάτρα, αργά το βράδυ του Σαββάτου.
Το Ανάκ Κρακατόα εκτόξευε στάχτη και λάβα για μήνες προτού καταρρεύσει ένα τμήμα της νοτιοδυτικής πλευράς του ηφαιστείου, 0,64 τετραγωνικών χιλιομέτρων, δήλωσε Ινδονήσιος αξιωματούχος.
«Αυτό προκάλεσε μια υποθαλάσσια κατολίσθηση και τελικά προκάλεσε το τσουνάμι», είπε η Ντουικορίτα Καρναουάτι, επικεφαλής της μετεωρολογικής υπηρεσίας, η οποία πρόσθεσε πως τα κύματα έπληξαν τις ακτές 24 λεπτά αργότερα.
Εικόνες που μετέδωσε ο δορυφόρος της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Υπηρεσίας Stentinel-1 δείχνουν ένα μεγάλο κομμάτι της νότιας πλευράς του ηφαιστείου να πέφτει στον ωκεανό, δήλωσαν επιστήμονες.
«Όταν αυτό το κομμάτι γης πέφτει στον ωκεανό... εκτοπίζει την επιφάνεια του ωκεανού προκαλώντας την κάθετη μετατόπιση που προκάλεσε το τσουνάμι», δήλωσε ο Σαν Τέιλορ-Όφορντ, σεισμολόγος στην GNS Science στο Ουέλινγκτον, αναφερόμενος στις υποθαλάσσιες κατολισθήσεις.
Ο Τέιλορ-Όφορντ είπε πως η έκρηξη και το «περιβάλλον υψηλού θορύβου» μπορεί να είναι ο λόγος για τον οποίο η κατολίσθηση δεν καταγράφηκε σεισμικά.
Το γεγονός ότι το τσουνάμι προκλήθηκε από ηφαίστειο, και όχι από σεισμό, μπορεί να είναι ο λόγος για τον οποίο δεν προκλήθηκε ειδοποίηση για τσουνάμι, είπαν επιστήμονες.
Κάτοικοι των παραλιακών περιοχών ανέφεραν πως δεν είδαν ούτε αισθάνθηκαν οποιαδήποτε προειδοποιητικά σήματα, όπως έναν σεισμό ή το νερό που υποχωρεί κατά μήκος της παραλίας προτού υψωθούν κύματα ύψους έως και τριών μέτρων.
Ο Χοσέ Μπορέο, μηχανολόγος των ακτών που ειδικεύεται στους κινδύνους από τσουνάμι στην eCoast Marine Consulting, είπε πως το προκαλούμενο από κατολίσθηση ηφαιστειακό τσουνάμι ενέχει περισσότερο μυστήριο απ΄ό,τι ένα τσουνάμι που προκαλείται από σεισμό, το οποίο έχει μελετηθεί καλύτερα.
Υπάρχουν τόσες πολλές διαφορετικές μεταβλητές σε σχέση με τσουνάμι που προκαλούνται από κατολισθήσεις και ένα συγκεκριμένο σημείο με την ακριβή ταχύτητα και τον όγκο των βράχων που αποκολλούνται και πέφτουν στη θάλασσα προκειμένου να προκαλέσουν ένα κύμα.
«Στην Ινδονησία, περιμέναμε όλοι άλλον ένα μεγάλο τσουνάμι από σεισμό και στη συνέχεια έκρηξη, εδώ έχουμε μια ηφαιστειακή κατολίσθηση», είπε ο Μπορέρο.
«Έχω δει κάποιες εικόνες που δείχνουν ότι μπορεί να υπάρχει κάποιο είδος επικλινούς κατολίσθησης που μπορεί να εκτείνεται υποθαλασσίως αλλά καμία από αυτές δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί μέχρις ότου υπάρξει μια μελέτη χαρτογράφησης τον πυθμένα της θάλασσας».
Μία απρόβλεπτη διαδοχή γεγονότων σε συνδυασμό με τις αστοχίες του συστήματος προειδοποίησης «εξηγούν τον φονικό χαρακτήρα του τσουνάμι» που κατέστρεψε τις ακτές του Στενού του Σοντ στην Ινδονησία, λένε σήμερα εμπειρογνώμονες και αρχές.
Το φονικό κύμα έπληξε με την καταστροφική του μανία το βράδυ του Σαββάτου τις ακτές και στις δύο πλευρές του στενού που χωρίζει της νήσους Ιάβα και Σουμάτρα, αιφνιδιάζοντας τους κατοίκους, αλλά και το σύστημα παρακολούθησης.
Σε μία σειρά από tweet, τα οποία στην συνέχεια σβήστηκαν για να αντικατασταθούν από την έκφραση συγγνώμης, η Εθνική Υπηρεσία Διαχείρισης Καταστροφών έδινε την διαβεβαίωση ότι «δεν υπάρχει απειλή για τσουνάμι» την ώρα που το παλιρροϊκό κύμα κατευθυνόταν προς τις νότιες ακτές της Σουμάτρα και το δυτικό άκρο της Ιάβας.
«Η απουσία συστήματος έγκαιρου συναγερμού εξηγεί τους λόγους για τους οποίους δεν εντοπίσθηκε το τσουνάμι», παραδέχεται ο εκπρόσωπος της Υπηρεσίας Σουτόπο Πούρβο Νουγκρόχο. «Τα σήματα έλευσης ενός τσουνάμι δεν ανιχνεύθηκαν και οι άνθρωποι δεν είχαν τον χρόνο να απομακρυνθούν.»
Η Ινδονησία είναι η πλέον ευάλωτη στις φυσικές καταστροφές χώρα του κόσμου. Σχηματισμένο από την σύγκλιση τεκτονικών πλακών, το αρχιπέλαγος βρίσκεται στην ζώνη του πυρός του Ειρηνικού, μία περιοχή με υψηλή σεισμική και ηφαιστειακή δραστηριότητα.
Οι σταθμοί μέτρησης της παλίρροιας και η μοντελοποίηση των δεδομένων είναι τα κύρια εργαλεία που χρησιμοποιούνται από τις ινδονησιακές υπηρεσίες για την πρόβλεψη των τσουνάμι, που εκδηλώνονται κυρίως έπειτα από σεισμούς.
Ακόμη και όταν όλοι οι σταθμοί παρακολούθησης βρίσκονται σε λειτουργία, οι αστοχίες του δικτύου είναι πολύ σημαντικές. Οι άνθρωποι συχνά δεν έχουν παρά ελάχιστο χρόνο για να φύγουν. Οι προσπάθειες για την βελτίωση του συστήματος δεν καρποφορούν εξαιτίας πλήθους προβλημάτων, από την έλλειψη εξοπλισμού μέχρι τις γραφειοκρατικές δυσλειτουργίες.
Σύμφωνα με τους εμπειρογνώμονες, η καταστροφή αποτελεί συνέπεια μίας μέτριας ισχύος έκρηξης του ηφαιστείου Ανακ Κρακατόα, που βρίσκεται στο Στενό του Σοντ. Η έκρηξη προκάλεσε υποθαλάσσια κατολίσθηση μέρους του ηφαιστείου και την μετατόπιση τεράστιων ποσοτήτων νερού.
«Δεν υπήρχε χρόνος για να τρέξεις»
«Τέτοια σήματα δεν θα είχαν ανιχνευθεί από το σύστημα έγκαιρου συναγερμού της Ινδονησίας, διότι είναι κατασκευασμένο για να ανιχνεύει τσουνάμι που προκαλούνται από σεισμούς», λέει ο Ρίτσαρντ Τιού, του Πανεπιστημίου του Πόρτσμουθ.
«Το γεγονός ότι συνέβη την νύκτα επιδείνωσε το χάος. Υπήρχε ελάχιστη πιθανότητα να δει κανείς το τσουνάμι να έρχεται και να τρέξει να καλυφθεί».
Το ηφαίστειο Ανακ Κρακατόα ήταν ενεργό εδώ και πολλούς μήνες, τόσο που μία σχετικά ασήμαντη έκρηξη σαν αυτή που συνέβη το Σάββατο δεν έπρεπε να προκαλέσει υπέρμετρη ανησυχία στον πληθυσμό.
Μετά το καταστροφικό τσουνάμι του 2004, η Ινδονησία έθεσε σε λειτουργία πολλούς σταθμούς παρακολούθησης για τσουνάμι, αλλά, σύμφωνα με τον επικεφαλής της Εθνικής Υπηρεσία Διαχείρισης Καταστροφών, βρίσκονται εκτός λειτουργίας εδώ και έξι χρόνια.
«Οι βανδαλισμοί, η έλλειψη πόρων, τεχνικά προβλήματα είναι όλα λόγοι για τους οποίους δεν έχουμε σταθμούς συναγερμού για τσουνάμι... Πρέπει να τους ξαναφτιάξουμε για να ενισχύσουμε το σύστημα προειδοποίησης στην Ινδονησία», λέει.
Αυτοί οι σταθμοί συνήθως είναι εγκατεστημένοι στα όρια των υποθαλάσσιων τεκτονικών πλατών και έχουν ως αποστολή την ανίχνευση μάλλον των τσουνάμι που προέρχονται από τους σεισμούς, παρά εκείνων που προκαλούνται από την ηφαιστειακή δραστηριότητα, εξηγεί ο Ντέιβιντ Ρόθερι, του ανοικτού πανεπιστημίου του Ηνωμένου Βασιλείου.
«Ακόμη και αν υπήρχε ένας από τους σταθμούς αυτούς δίπλα στο Ανακ Κρακατόα, το χρονικό περιθώριο του συναγερμού θα ήταν πολύ μικρό σε σχέση με την ταχύτητα των κυμάτων του τσουνάμι».
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ
σχόλια