Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα ξεκινήσει τη διαδικασία επαναφοράς των κυρώσεων του ΟΗΕ στο Ιράν από τις 29 Αυγούστου, εάν η Τεχεράνη δεν έχει σημειώσει πρόοδο - έως τότε - στον περιορισμό του πυρηνικού της προγράμματος, όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση.
Μιλώντας σε συνάντηση με τους Ευρωπαίους ομολόγους του, ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό δήλωσε: «Η Γαλλία και οι εταίροι της είναι… δικαιολογημένοι στο να επαναφέρουν τα παγκόσμια εμπάργκο σε όπλα, τράπεζες και πυρηνικό εξοπλισμό που είχαν αρθεί πριν από 10 χρόνια. Χωρίς σαφή, απτή και επαληθεύσιμη δέσμευση από το Ιράν, θα το πράξουμε μέχρι τα τέλη Αυγούστου το αργότερο.»
Οι Ευρωπαίοι έχουν σε μεγάλο βαθμό παραγκωνιστεί από το ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος διέταξε τον βομβαρδισμό ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων τον περασμένο μήνα, και αυτή η παρέμβαση μπορεί να θεωρηθεί ως προσπάθεια επανάκτησης της ευρωπαϊκής επιρροής.
Η προθεσμία στα τέλη Αυγούστου ξεκινά μια διαδικασία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε επαναφορά μιας σειράς κυρώσεων έως τις 15 Οκτωβρίου, δίνοντας στους Ευρωπαίους υπογράφοντες τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του 2015 – το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και τη Γερμανία – ένα συνεχιζόμενο διαπραγματευτικό μοχλό στις συνομιλίες με το Ιράν. Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις θέλουν να δουν την επιστροφή των επιθεωρητών του ΟΗΕ στο Ιράν, εν μέρει για να αποτραπεί το Ιράν από το να επιχειρήσει αναδιαμόρφωση του πυρηνικού του προγράμματος μετά τις ζημιές που προκάλεσαν τα αμερικανικά πλήγματα τον Ιούνιο.
Ο τρόπος με τον οποίο διαπραγματεύτηκε η πυρηνική συμφωνία του 2015 δεν επιτρέπει στους άλλους υπογράφοντες, την Κίνα ή τη Ρωσία, να ασκήσουν βέτο στην επαναφορά των κυρώσεων («snapback»), αλλά τα ευρωπαϊκά κράτη μπορούν να αναβάλουν την επιβολή τους πέραν του Οκτωβρίου για να δοθεί χρόνος για περαιτέρω διαβουλεύσεις.
Οι ΗΠΑ, αφού αποχώρησαν από τη συμφωνία το 2018, δεν μπορούν επίσης να ασκήσουν βέτο στην κίνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ή της Γαλλίας. Η επαναφορά των κυρώσεων θα ενεργοποιηθεί βάσει του κεφαλαίου 7 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, καθιστώντας υποχρεωτική την επαναφορά έξι ψηφισμάτων του ΟΗΕ, συμπεριλαμβανομένου ενός που απαιτεί από το Ιράν να αναστείλει όλες τις δραστηριότητες που σχετίζονται με τον εμπλουτισμό και την επεξεργασία ουρανίου, ακόμη και σε επίπεδο έρευνας και ανάπτυξης.
Ένα άλλο ψήφισμα θα απαιτεί από όλα τα κράτη μέλη του ΟΗΕ να αποτρέψουν τη μεταφορά οποιωνδήποτε αντικειμένων, υλικών ή τεχνολογιών που θα μπορούσαν να εξυπηρετήσουν αυτές τις δραστηριότητες ή το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν.
Η απάντηση του Ιράν
Ιρανοί ειδικοί σε θέματα κυρώσεων υποστηρίζουν ότι τα ψηφίσματα που θα επανέλθουν δεν θα σταματήσουν αυτόματα όλες τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, ούτε θα αποκόψουν την πρόσβαση της χώρας στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα ή τις γενικές εμπορικές συναλλαγές. Ωστόσο, όλες οι χώρες και τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να απέχουν από την παροχή χρηματοδοτικής βοήθειας, νέων δεσμεύσεων ή προνομιακών δανείων προς την ιρανική κυβέρνηση, εκτός αν αφορούν ανθρωπιστικούς ή αναπτυξιακούς σκοπούς.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί δήλωσε πρόσφατα ότι η επαναφορά κυρώσεων «θα σημαίνει το τέλος του ρόλου της Ευρώπης στο ιρανικό πυρηνικό ζήτημα και ίσως το πιο σκοτεινό σημείο στην ιστορία των σχέσεων του Ιράν με τις τρεις ευρωπαϊκές χώρες, ένα σημείο που ίσως να μην αποκατασταθεί ποτέ». Είπε: «Θα σηματοδοτούσε το τέλος του ρόλου της Ευρώπης ως διαμεσολαβητή μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ.»
Τόνισε σε διπλωμάτες το Σαββατοκύριακο: «Ένα από τα μεγάλα λάθη των Ευρωπαίων είναι ότι πιστεύουν ότι η δυνατότητα επαναφοράς των κυρώσεων τούς δίνει τη δύναμη να δράσουν στο ιρανικό πυρηνικό ζήτημα, ενώ αυτή είναι μια εντελώς λανθασμένη αντίληψη. Αν αυτές οι χώρες κινηθούν προς την επαναφορά κυρώσεων, θα κάνουν την επίλυση του ιρανικού πυρηνικού ζητήματος ακόμη πιο περίπλοκη και δύσκολη.»
Με πληροφορίες από Guardian
