Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ επαναλαμβάνει ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται» τη Γροιλανδία, η Ουάσινγκτον ανοίγει παράλληλα ένα δεύτερο μέτωπο στην Αρκτική, πολύ πιο πρακτικό. Την ενίσχυση του στόλου παγοθραυστικών. Και για να το πετύχει, στρέφεται στη χώρα που θεωρείται σημείο αναφοράς για τέτοια πλοία, τη Φινλανδία.
Η Φινλανδία έχει χτίσει τεχνογνωσία από ανάγκη. Τον χειμώνα μπορούν να παγώσουν όλα τα λιμάνια της χώρας και η συντριπτική πλειονότητα των εμπορευμάτων της φτάνει διά θαλάσσης. Τα παγοθραυστικά κρατούν ανοικτές τις θαλάσσιες προσβάσεις και λειτουργούν ως «οδηγοί» για μεγάλα φορτηγά πλοία. Αυτό το μοντέλο, με μόνιμο κύκλο σχεδιαστών, ναυπηγείων και χειριστών, εξηγεί γιατί οι φινλανδικές εταιρείες έχουν συμμετάσχει στον σχεδιασμό της μεγάλης πλειονότητας των παγοθραυστικών που λειτουργούν σήμερα.
Αυτή την εμπειρία θέλουν τώρα να αξιοποιήσουν οι ΗΠΑ. Ο Τραμπ έχει ανακοινώσει ότι η Ακτοφυλακή σχεδιάζει να προμηθευτεί τέσσερα παγοθραυστικά από τη Φινλανδία. Επιπλέον, προβλέπεται η κατασκευή ακόμη επτά σκαφών στις ΗΠΑ, με φινλανδικό σχεδιασμό και τεχνική υποστήριξη. Τα πλοία αυτά εμφανίζονται ως «Arctic Security Cutters», δηλαδή σκάφη που συνδέονται με την ασφάλεια στην Αρκτική και όχι μόνο με την εμπορική ναυσιπλοΐα.
Εδώ υπάρχει και μια κρίσιμη λεπτομέρεια. Η αμερικανική νομοθεσία προβλέπει ότι πλοία του Ναυτικού και της Ακτοφυλακής πρέπει να ναυπηγούνται εγχώρια. Στην περίπτωση αυτή, ο Τραμπ έδωσε εξαίρεση, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας και «επιθετική στρατιωτική στάση» και «οικονομική διείσδυση» από αντιπάλους, με το βλέμμα σε Ρωσία και Κίνα.
Πώς η κλιματική αλλαγή ενισχύει το ενδιαφέρον για την Αρκτική
Το ενδιαφέρον για την Αρκτική ενισχύεται όσο η κλιματική αλλαγή κάνει την περιοχή πιο βατή για ναυσιπλοΐα, έστω με συνοδεία παγοθραυστικών. Ανοίγουν προοπτικές για διαδρομές εμπορίου από την Ασία προς την Ευρώπη είτε πάνω από τη Ρωσία είτε βορειότερα της Αλάσκας και του Καναδά, με πέρασμα κοντά στη Γροιλανδία. Παράλληλα, η υποχώρηση των πάγων κάνει πιο προσβάσιμους ενεργειακούς πόρους κάτω από την αρκτική ζώνη.
Οι πρώτες συμβάσεις, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, δόθηκαν στα τέλη Δεκεμβρίου. Φινλανδικό ναυπηγείο στο λιμάνι του Ράουμα αναλαμβάνει την κατασκευή δύο παγοθραυστικών για την Ακτοφυλακή των ΗΠΑ, με ορίζοντα παράδοσης το 2028. Άλλα τέσσερα προβλέπεται να ναυπηγηθούν στη Λουιζιάνα. Τα έξι αυτά σκάφη θα είναι πετρελαιοηλεκτρικά και θα βασιστούν σε σχεδίαση φινλανδικής εταιρείας σε συνεργασία με καναδικό εταίρο.
Στο παρασκήνιο βρίσκεται και ο συσχετισμός δυνάμεων. Η Ρωσία διαθέτει περίπου 40 παγοθραυστικά, ανάμεσά τους και οκτώ πυρηνοκίνητα. Οι ΗΠΑ έχουν σήμερα τρία σε λειτουργία. Η Κίνα έχει λίγα πολικά σκάφη που μπορούν να κινηθούν σε πάγο, αν και ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν πληρούν όλα τα αυστηρά κριτήρια ενός «κανονικού» παγοθραυστικού.
Στο παρασκήνιο είναι και ο συσχετισμός δυνάμεων στην Αρκτική. Η Ρωσία διαθέτει περίπου 40 παγοθραυστικά, ανάμεσά τους και οκτώ πυρηνοκίνητα, ενώ οι ΗΠΑ έχουν σήμερα τρία σε λειτουργία. Η Κίνα έχει λίγα πολικά σκάφη ικανά να κινηθούν σε πάγο, αν και ειδικοί σημειώνουν ότι δεν πληρούν όλα τις προδιαγραφές ενός παγοθραυστικού. Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο επιχειρησιακό. Όπως επισημαίνει η Λιν Μόρτενσγκααρντ, ερευνήτρια στο Δανικό Ινστιτούτο Διεθνών Μελετών, τα παγοθραυστικά είναι ουσιαστικά το μόνο ναυτικό μέσο με το οποίο ένα κράτος μπορεί να δείξει παρουσία στον κεντρικό Αρκτικό Ωκεανό και να στηρίξει στην πράξη την εικόνα «αρκτικής δύναμης».
Με πληροφορίες από BBC
