Οι Ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να αποφασίσουν, εάν θα χρησιμοποιήσουν τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για τη χρηματοδότηση της άμυνας της Ουκρανίας, σε μια περίοδο άνευ προηγουμένου πίεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στην κρίσιμη σύνοδο κορυφής που διεξάγεται σήμερα στις Βρυξέλλες, οι ηγέτες της ΕΕ θα κληθούν να τηρήσουν τη δέσμευσή τους για την εξεύρεση επειγόντως αναγκαίων πόρων για την Ουκρανία, την ώρα που το Κίεβο δέχεται πιέσεις να παραχωρήσει εδάφη και η Ρωσία καταγράφει μικρές αλλά σταθερές προόδους στο πεδίο της μάχης.
Απευθυνόμενη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την παραμονή της συνόδου, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε: «Δεν υπάρχει σημαντικότερη πράξη ευρωπαϊκής άμυνας από τη στήριξη της άμυνας της Ουκρανίας. Οι επόμενες ημέρες θα είναι καθοριστικές για τη διασφάλιση αυτού του στόχου».
Η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για τη δική της ασφάλεια σε έναν κόσμο που χαρακτήρισε «επικίνδυνο και συναλλακτικό», προσθέτοντας: «Αυτό δεν είναι πλέον επιλογή. Είναι αναγκαιότητα».
Οι δύο προτάσεις της φον ντερ Λάιεν
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η φον ντερ Λάιεν πρότεινε δύο επιλογές για τη χρηματοδότηση των επειγουσών αμυντικών και πολιτικών αναγκών της Ουκρανίας για το 2026 και το 2027:
- κοινό δανεισμό της ΕΕ
- ή ένα λεγόμενο «δάνειο αποζημιώσεων», με εγγύηση τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία εντός της Ένωσης.
Το Βέλγιο, που φιλοξενεί το μεγαλύτερο μέρος των 210 δισ. ευρώ (185 δισ. στερλίνες) ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που έχουν παγώσει στην ΕΕ, δηλώνει ότι δεν διαθέτει επαρκείς εγγυήσεις πως τα κράτη-μέλη θα το στηρίξουν αν το σχέδιο αποτύχει, αφήνοντας τις Βρυξέλλες αντιμέτωπες με έναν λογαριασμό πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η ρωσική κεντρική τράπεζα ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα ότι διεκδικεί αποζημιώσεις ύψους 230 δισ. δολαρίων (202 δισ. στερλίνες) από την Euroclear, τον χρηματοπιστωτικό θεματοφύλακα με έδρα τις Βρυξέλλες. Το Βέλγιο εκφράζει ανησυχία και για το ότι δικαστήρια σε χώρες που πρόσκεινται στη Ρωσία θα κινηθούν για την κατάσχεση δυτικών περιουσιακών στοιχείων, ώστε να επιβάλουν αξιώσεις κατά της Euroclear.
Η Ιταλία έχει αναδειχθεί σε σημαντικό σύμμαχο. Η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε ότι η χρήση των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που έχουν παγώσει στην Ευρώπη για να βοηθηθεί η Ουκρανία, χωρίς στέρεη νομική βάση, θα έδινε στη Μόσχα «την πρώτη νίκη από την έναρξη του πολέμου». Όπως και το Βέλγιο, η Ιταλία υποστηρίζει ότι ο κοινός δανεισμός της ΕΕ αποτελεί ασφαλέστερο τρόπο χρηματοδότησης της Ουκρανίας.
«Η Ιταλία, φυσικά, θεωρεί ιερή την αρχή ότι η Ρωσία πρέπει πρωτίστως να πληρώσει για την ανοικοδόμηση της χώρας όπου επιτέθηκε, αλλά αυτό το αποτέλεσμα πρέπει να επιτευχθεί με στέρεη νομική βάση», δήλωσε η Μελόνι σε Ιταλούς πολιτικούς.
Ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, είπε ότι θα συνεχίσει να αγωνίζεται ώστε έως και 90 δισ. ευρώ (79 δισ. στερλίνες) σε ρωσικά περιουσιακά στοιχεία να καταστούν «αξιοποιήσιμα για την άμυνα της Ουκρανίας». Σε συνέντευξή του στη δημόσια τηλεόραση την Τρίτη, εκτίμησε τις πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας στο «50/50».
Ο Μερτς δήλωσε στους νομοθέτες ότι το ποσό αυτό θα χρηματοδοτούσε τον ουκρανικό στρατό για «τουλάχιστον ακόμη δύο χρόνια», ενώ η χρήση του θα έστελνε σαφές μήνυμα στον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν.
Πρόσθεσε ότι λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις ανησυχίες του Βελγίου. «Γι’ αυτό προσπαθώ με τους εταίρους μας να τις αμβλύνουμε», είπε, υποστηρίζοντας ότι το σχέδιο της Επιτροπής είναι «σε πλήρη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς υποχρεώσεις».
Το σχέδιο της ΕΕ για την Ουκρανία και τα 90 δις.
Σύμφωνα με το σχέδιο, η ΕΕ θα χορηγούσε στο Κίεβο δάνειο 90 δισ. ευρώ, το οποίο θα χρηματοδοτείτο μέσω δανεισμού από την Euroclear. Το δάνειο θα αποπληρωνόταν μόνο εάν και όταν η Μόσχα κατέβαλλε αποζημιώσεις στην Ουκρανία.
Αξιωματούχοι της ΕΕ αναφέρουν ότι η αξίωση της Ρωσίας επί των περιουσιακών στοιχείων στην Euroclear, τα οποία πάγωσαν λίγο μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή το 2022, δεν θα επηρεαζόταν. Η Μόσχα, ωστόσο, υποστηρίζει ότι το μέτρο ισοδυναμεί με κλοπή και έχει δεσμευτεί να απαντήσει με αντίποινα. Συμμετέχοντες στην προετοιμασία της συνόδου εκτιμούν ότι το δάνειο αποζημιώσεων αποτελεί τη μοναδική ρεαλιστική επιλογή, καθώς η χρήση του προϋπολογισμού της ΕΕ θα απαιτούσε ομοφωνία.
Η κυβέρνηση της Ουγγαρίας, που διατηρεί εχθρική στάση απέναντι στην Ουκρανία, έχει υποσχεθεί να ασκήσει βέτο σε κάθε προσπάθεια χρήσης του προϋπολογισμού της ΕΕ ως εγγύηση για δάνειο προς το Κίεβο. Αντιθέτως, το δάνειο αποζημιώσεων θα απαιτούσε μόνο πλειοψηφία των κρατών-μελών, αν και ορισμένοι διπλωμάτες σημειώνουν ότι θα ήταν αδιανόητο να απομονωθεί το Βέλγιο.
Με πληροφορίες από The Guardian
