Οι πολύτιμοι λίθοι στην τεράστια δημοπρασία του Christie's προέρχονται από την περιουσία μιας γυναίκας της οποίας ο σύζυγος αγόρασε επιχειρήσεις από Εβραίους που πιέστηκαν να τις πουλήσουν λόγω των ναζιστικών διώξεων.
Φλεγόμενα ζαφείρια και πλούσια σμαράγδια κρέμονται στα κολιέ, τις καρφίτσες και τα βραχιόλια που θα δημοπρατηθούν. Ένα ξεχωριστό κομμάτι, το «Briolette of India», περιλαμβάνει ένα διαμάντι 90 καρατίων και έχει υψηλή εκτίμηση 7,8 εκατομμύρια δολάρια.
Συνολικά τα 700 κοσμήματα ανήκουν στην περιουσία μιας αυστριακής κληρονόμου, της Χάιντι Χόρτεν, που πέθανε πέρυσι και θα αποφέρουν περισσότερα από 150 εκατομμύρια δολάρια, ξεπερνώντας τα 137 εκατομμύρια δολάρια που εισπράχθηκαν κατά την πώληση της συλλογής της Ελίζαμπεθ Τέιλορ το 2011.
Τα έσοδα θα διατεθούν υπέρ ενός φιλανθρωπικού ιδρύματος που ίδρυσε η Χόρτεν, ο σύζυγος της οποίας ήταν Γερμανός δισεκατομμυριούχος του λιανεμπορίου, με ειδικότητα τα πολυκαταστήματα. Το Ίδρυμα Χάιντι Χόρτεν χρηματοδοτεί ιατρικές έρευνες και διαχειρίζεται ένα μουσείο στην καρδιά της Βιέννης που διαθέτει την εκτεταμένη συλλογή έργων τέχνης που δημιούργησε.
Όμως ο οίκος δημοπρασιών αναγνώρισε ότι, αποφασίζοντας να φιλοξενήσει την πώληση, έπρεπε επίσης να αντιμετωπίσει το γεγονός ότι η επιχειρηματική αυτοκρατορία του Χέλμουτ Χόρτεν χτίστηκε πάνω στην αγορά εταιρειών από Εβραίους που πιέστηκαν να πουλήσουν από τους ναζί.
Αρκετοί ιστορικοί και η κόρη ενός επιχειρηματία που εργαζόταν για μια εβραϊκής ιδιοκτησίας εταιρεία που είχε στοχοποιηθεί για εξαγορά από τον Χέλμουτ Χόρτεν κατά τη διάρκεια της ναζιστικής περιόδου δήλωσαν ότι τα φιλανθρωπικά οφέλη σήμερα δεν επαρκούν για να δικαιολογήσουν μια εκδήλωση πώλησης που έχει ως αποτέλεσμα να συσκοτίζονται οι ρίζες της περιουσίας της οικογένειας.
Ο Χόρτεν αγόραζε έναντι ευτελών ποσών από Εβραίους επιχειρηματίες, όπως το πολυκατάστημα Alsberg στο Ντούισμπουργκ της Γερμανίας το 1936, ενώ οι εφημερίδες έγραφαν ότι περιήλθε στα χέρια της αρίας φυλής.
Μετά το 1938, οι πωλήσεις ήταν συνήθως αναγκαστικές και οι τιμές που καταβάλλονταν συχνά έπεφταν ακόμη πιο χαμηλά. Ο Χόρτεν συμμετείχε σε συμφωνίες που κάλυπταν την κατάληψη της Ευρώπης από τους ναζί από το Άμστερνταμ έως την Ανατολική Πρωσία.
Πέρυσι, ένας ιστορικός που προσέλαβε η Χάιντι Χόρτεν για να διερευνήσει τη φύση της περιουσίας του συζύγου της δημοσίευσε μια μακροσκελή έκθεση στην οποία ανέφερε ότι ο Χέλμουτ Χόρτεν είχε σαφώς επωφεληθεί από την απόκτηση εβραϊκών επιχειρήσεων που πωλήθηκαν υπό πίεση, ωστόσο ο ιστορικός Peter Hoeres ανέφερε στην έκθεσή του ότι οι ενέργειες του Χόρτεν διέπονταν από μια καιροσκοπική επιχειρηματική αίσθηση και όχι από τη ναζιστική ιδεολογία και ανέφερε αρκετές περιπτώσεις στις οποίες ο Χόρτεν διατήρησε ορισμένους Εβραίους είτε ως υπαλλήλους είτε ως προμηθευτές, σε αντίθεση με τις προσπάθειες της κυβέρνησης.
Η Χάιντι Χόρτεν ήταν 19 ετών όταν γνώρισε τον μελλοντικό της σύζυγο, ο οποίος ήταν πάνω από τρεις δεκαετίες μεγαλύτερος. Παντρεύτηκαν το 1966 και όταν ο Χέλμουτ Χόρτεν πέθανε το 1987, κληρονόμησε σχεδόν ένα δισεκατομμύριο δολάρια. Η συμπεριφορά του συζύγου της κατά τη διάρκεια του πολέμου ήρθε στην επιφάνεια ως θέμα συζήτησης τα τελευταία χρόνια, καθώς εργάστηκε για να ανοίξει ένα μουσείο για τη συλλογή έργων τέχνης της στη Βιέννη, το οποίο λειτουργεί από το Ίδρυμα Χάιντι Χόρτεν.
Τώρα τα ερωτήματα αυτά έχουν αναδυθεί ξανά καθώς ο οίκος Christie's προετοιμάζεται για την πώληση. Πολλοί υποστηρίζουν ότι θα ήθελαν περισσότερη διαφάνεια στο υλικό μάρκετινγκ που προώθησε η Christie's για να προωθήσει την πώληση του Χόρτεν. Κανένα από αυτά δεν ανέφερε αρχικά τις συναλλαγές του Χέλμουτ Χόρτεν με Εβραίους επιχειρηματίες.
«Μπορείτε να πείτε ότι τα ίδια τα κοσμήματα δεν είναι λεηλατημένα. Αλλά τα χρήματα συνδέονται με το ναζιστικό παρελθόν, και αυτό είναι ένα γεγονός που πρέπει να αναφέρεται στις βιογραφίες των συλλεκτών».
Μετά την εμφάνιση ορισμένων επικρίσεων για την πώληση, ο οίκος Christie's πρόσθεσε μια αναφορά στην αγορά από τον Χόρτεν εβραϊκών επιχειρήσεων που «πωλήθηκαν υπό πίεση» και δήλωσε ότι θα δωρίσει μέρος των εσόδων από την πώληση στην έρευνα και την εκπαίδευση για το Ολοκαύτωμα.
Με πληροφορίες από ΝΥΤ
