Ο τελευταίος γνωστός πίνακας του Καραβάτζιο, τον οποίο φιλοτέχνησε λίγο πριν τον θάνατό του, είναι το «Μαρτύριο της Αγίας Ούρσουλας» (1610).
Στο ερώτημα για τον πρώτο πίνακα του εμβληματικού μπαρόκ ζωγράφου, οι μελετητές διχάζονται. Τώρα, ο Ιταλός ερευνητής της Μπαρόκ,Gianni Papi, ισχυρίζεται ότι ανακάλυψε τον παλαιότερο γνωστό πίνακα του Καραβάτζιο.
«Το Αγόρι που Καθαρίζει Φρούτο» έχει πολλές εκδοχές, αλλά ο Papi, λέει ότι τελικά εντόπισε το χαμένο πρωτότυπο, σύμφωνα με το Art Net. «Εάν αυτό αληθεύει, μια ανάλυση με ακτίνες Χ έφερε στην επιφάνεια διάφορες τροποποιήσεις στον καμβά που δείχνουν ότι ο διάσημος Ιταλός καλλιτέχνης τον είχε χρησιμοποιήσει αρχικά, για να ζωγραφίσει ένα μικρό σκύλο» γράφει το δημοσίευμα.
Οι ερμηνείες κλασικών βιβλικών σκηνών, το δράμα των οποίων ενισχύεται από την αριστοτεχνική χρήση του φωτός και της σκιάς από τον Καραβάτζιο, είχαν ως αποτέλεσμα, αριστουργήματα όπως την Ιουδήθ που αποκεφαλίζει τον Ολοφέρνη (περ. 1598) και τον Δαβίδ με το κεφάλι του Γολιάθ (περ. 1609) που άλλαξαν την πορεία της ιταλικής μπαρόκ ζωγραφικής και συνεχίζουν να εντυπωσιάζουν το σύγχρονο κοινό.
Πριν ο Καραβάτζιο αναδειχθεί στην ιδιοφυΐα της Μπαρόκ και σε έναν από τους πιο εμβληματικούς εκπροσώπους της Αναγεννησιακής Τέχνης, ήταν ένας ακόμη «εξαθλιωμένος καλλιτέχνης που αγωνιζόταν να επιβιώσει στη Ρώμη». Είχε φτάσει από τη γενέτειρά του, το Μιλάνο, σε ηλικία 20 ετών το 1592.. Τελικά βρήκε δουλειά δημιουργώντας απλές ζωγραφιές λουλουδιών και φρούτων στο μεγάλο εργαστήριο του καλλιτέχνη Τζουζέπε Τσέζαρι, (Giuseppe Cesari).
Για εκείνη την περίοδο της ζωής του, ελάχιστα έργα έχουν τεκμηριωθεί ως αυθεντικά, από τους ειδικούς. Ένα από αυτά, αφορά το «Αγόρι που Καθαρίζει Φρούτο», το οποίο θεωρείται το παλαιότερο γνωστό έργο του. Εκτιμάται ότι ο πίνακας χρονολογείται στο 1592, πριν ο Καραβάτζιο ενταχθεί στο εργαστήριο του Τσέζαρι, ή λίγο αργότερα, στο 1593.
Μια ομάδα μελετητών, πιστεύει, ότι ο Καραβάτζιο κατασκεύασε και πούλησε αρκετές εκδοχές του έργου για μικροποσά και δεν αποκλείεται, ορισμένες εξ΄αυτών, να ήταν αντίγραφα που δημιουργήθηκαν από άλλους.
Ορισμένες από τις πιο προβεβλημένες εκδόσεις, ανήκουν στο Μουσείο Longhi στη Φλωρεντία, στη Συλλογή Ishizuka του Τόκιο και στη Βασιλική Συλλογή του Ηνωμένου Βασιλείου. Για ορισμένες από τις περίπου δέκα που έχουν διασωθεί, έχουν διατυπωθεί στο παρελθόν υποθέσεις, πως θα μπορούσαν να είναι το αρχικό πρωτότυπο.
Ο Papi έρχεται να προστεθεί σε αυτές τις υποθέσεις. Ο πίνακας περιγράφηκε ως αντίγραφο δημιουργημένο «μετά» τον Καραβάτζιο, όταν πωλήθηκε σε δημοπρασία στην Ευρώπη πέρυσι. Όταν ο νέος κάτοχός του υποψιάστηκε κάτι διαφορετικό, ζήτησε τη γνώμη του Papi. Μετά τη διενέργεια διαφόρων δοκιμών, ο κορυφαίος μελετητής της τέχνης του 17ου αιώνα υποστήριξε δημοσίως το έργο.
Πιστεύει ότι πρόκειται για το χαμένο πρωτότυπο «Αγόρι που Καθαρίζει Φρούτα», σύμφωνα με δημοσίευμα της El Pais.
Η ανάλυση που «εμφάνισε» έναν σκύλο πίσω από το «Αγόρι που Καθαρίζει Φρούτο»
Έπειτα από την αρχική μελέτη του έργου, ο Papi κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα καλύτερα διατηρημένα τμήματα συνάδουν με «την ποιότητα του χεριού» του Καραβάτζιο. Ωστόσο, όταν το έργο υποβλήθηκε σε ανάλυση με ακτίνες Χ, ο ιστορικός τέχνης βρέθηκε προ εκπλήξεως. Προς το κάτω μέρος του καμβά, περίπου ανάμεσα στα χέρια του αγοριού και τα φρούτα που ξεφλουδίζει, υπάρχει η σιλουέτα ενός μικρού σκύλου που κοιτάζει προς τα επάνω το αγόρι με το στόμα μισάνοιχτο.
Την ίδια ώρα, άλλες περιοχές παρουσιάζουν «τα απομεινάρια ενός τοπίου, υποστηρίζοντας τη θεωρία ότι ο καμβάς επαναχρησιμοποιήθηκε». Κάποια στιγμή, φέρεται το στήριγμα να έχει τροποποιηθεί για να προσαρμοστεί το μέγεθός του στις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις του ζωγράφου.
Για τον Papi, αυτό το «εύρημα» είναι το «ουσιώδες στοιχείο για την εξακρίβωση της συγγραφής», όπως δήλωσε στην ισπανική εφημερίδα. Παρέχει κάποιες ενδείξεις ότι ο καλλιτέχνης πειραματιζόταν με διάφορες ιδέες πριν επινοήσει τη σύνθεση του «Boy Peeling Fruit» και ότι ήταν αναγκασμένος να είναι λιτός.
«Ίσως ο σκύλος να ήταν μέρος μιας προηγούμενης σύνθεσης», σκέφτηκε ο Papi.
Πιστεύει, ότι η μουσούδα του σκύλου μετατράπηκε τελικά στις σκιές που έριξε στο πουκάμισο του αγοριού το χέρι του και το φρούτο. Στην περίπτωση που ο Ιταλός μελετητής έχει δίκιο, «τώρα καταλαβαίνουμε γιατί αυτές οι ίδιες περιοχές σκιών επαναλαμβάνονται στις υπόλοιπες διαφορετικές παραλλαγές και ποια είναι η προέλευσή τους».
Ενώ ο ιδιοκτήτης του πίνακα παραμένει ανώνυμος, φαίνεται ότι είχε ισχυρή διαίσθηση πως είναι πιθανό να έχει στην κατοχή του έναν αυθεντικό Καραβάτζιο.
«Μήπως ο πίνακας είναι ο ίδιος ακριβώς πίνακας με την ένδειξη Le jeune marchand de fruits, "μετά Καραβάτζιο", που πωλήθηκε από τον οίκο δημοπρασιών Horta των Βρυξελλών στις 23 Ιανουαρίου 2024;» διερωτάται το Art Net. Εκείνη η παρτίδα απέφερε το εντυπωσιακό ποσό των 135.000 ευρώ (146.182 δολάρια).
Εάν ο πίνακας επαληθευτεί, ακόμη και η τιμή των 150.000 δολαρίων «θα ήταν κλέψιμο» σχολιάζει το Art Net. Πέρυσι, ο πίνακας Ecce Homo του Καραβάτζιο πωλήθηκε σε Βρετανό συλλέκτη έναντι 36 εκατομμυρίων ευρώ (39 εκατομμυρίων δολαρίων). Πριν επικυρωθεί η αυθεντικότητά του η τιμή του ανερχόταν μόλις στα 1.500 ευρώ.
Με πληροφορίες από EL PAÍS, Art Net
