Την Τρίτη 8 Ιουλίου, στην επίσημη πρεμιέρα του Rencontres de la photographie, η Αμερικανίδα φωτογράφος Nan Goldin (εβραϊκής καταγωγής) ανέβηκε στη σκηνή για να καταγγείλει τον πόλεμο στη Γάζα, σε μια ομιλία σπάνιας έντασης, που συνδύαζε το πάθος, την οδύνη και την έκκληση για συλλογική ευθύνη. Το κοινό, περίπου 2.500 άτομα, περίμενε μια απλή παρουσίαση της ταινίας της Stendhal Syndrome, που προβλήθηκε στο πλαίσιο της έκθεσής της στην Αρλ, και την απονομή ενός βραβείου από τον Kehring. Αλλά η Nan Goldin εμφανίστηκε στη σκηνή μαζί με τον συγγραφέα Édouard Louis. Πίσω τους, εικόνες από τη Γάζα προβαλλόταν χωρίς ήχο: κυρίως βίντεο που είχαν αναρτηθεί στα κοινωνικά δίκτυα από Παλαιστίνιους πολίτες ή δημοσιογράφους, που έδειχναν την καθημερινή τους ζωή, χωρίς όμως τις φρικαλεότητες.
Στη συνέχεια, η φωτογράφος μίλησε για αρκετά λεπτά: «Αυτό που συμβαίνει στη Γάζα είναι η πρώτη γενοκτονία που μεταδίδεται ζωντανά. Κάθε μέρα, παρά την λογοκρισία των δημοσιογράφων, το κλείσιμο των λογαριασμών στα κοινωνικά μέσα και την αδυναμία πρόσβασης στα μέσα ενημέρωσης, μπορούμε να δούμε τι συμβαίνει. Αμφιβάλλετε για αυτό που βλέπετε; Πιστεύετε ότι είναι υπερβολικό; Γιατί χρειάζεστε πάντα περισσότερη επιβεβαίωση από τα mainstream μέσα ενημέρωσης για να πιστέψετε αυτό που συμβαίνει;» Και συνέχισε: «Το ίδιο το περιβάλλον μας μας πρόδωσε. Ο κόσμος του πολιτισμού σωπαίνει επίσης. Ποιος θα φανταζόταν ότι θα γινόταν τόσο δύσκολο να εκφράσει κανείς την άποψή του; Εκατοντάδες καλλιτέχνες, συγγραφείς, δάσκαλοι έχουν δει τις εκθέσεις, τις διαλέξεις ή τις παραστάσεις τους να ακυρώνονται επειδή αρνήθηκαν να παραμείνουν σιωπηλοί».
«Η βίωση του κόσμου σήμερα είναι η βίωση της ανημπόριας. Είμαστε στα σπίτια μας, στα κρεβάτια μας, στους καναπέδες μας, και παρακολουθούμε μια γενοκτονία ζωντανά στα κινητά μας. Και νομίζουμε ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Αλλά αυτό είναι που θέλουν να πιστέψουμε όσοι βρίσκονται στην εξουσία»
Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που η Nan Goldin δρα ακτιβιστικά. Ως ηγετική φυσιογνωμία στον αγώνα κατά των οπιοειδών στις Ηνωμένες Πολιτείες και ιδρύτρια της συλλογικότητας PAIN (Prescription Addiction Intervention Now), έχει χρησιμοποιήσει τα λόγια της ως όπλο διαμαρτυρίας. Το καλλιτεχνικό κύρος της Γκόλντιν προσδίδει ακόμη μεγαλύτερη δύναμη στα λόγια της. Δεν αρκέστηκε σε καταγγελίες, αλλά πρότεινε και ακτιβιστικές δράσεις: «Σταματήστε να αγοράζετε από τα Starbucks ή τα McDonald’s, ή τα προϊόντα άλλων εταιρειών που υποστηρίζουν αυτόν τον πόλεμο. Ψάξετε τι γίνεται. Δώστε τα χρήματά σας απευθείας στους ανθρώπους. Αυτός ο πόλεμος είναι και πόλεμος για τα λεφτά. Ψηφίστε όσους θέλουν να αλλάξουν την κατάσταση. Το να είσαι εξοργισμένος χωρίς να ψηφίζεις σημαίνει ότι είσαι συνένοχος».
Στη συνέχεια, απευθύνθηκε σε όσους πιστεύουν ότι δεν μπορούν να κάνουν τίποτα. Το μήνυμά της γίνεται πιο προσωπικό, ακόμα πιο αιχμηρό: «Η βίωση του κόσμου σήμερα είναι η βίωση της ανημπόριας. Είμαστε στα σπίτια μας, στα κρεβάτια μας, στους καναπέδες μας, και παρακολουθούμε μια γενοκτονία ζωντανά στα κινητά μας. Και νομίζουμε ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Αλλά αυτό είναι που θέλουν να πιστέψουμε όσοι βρίσκονται στην εξουσία».
«Και οι όμηροι; Δεν λες τίποτα για τους Ισραηλινούς ομήρους!»
Η παρέμβαση δεν έγινε χωρίς εντάσεις. Καθώς η Nan Goldin αποδοκίμαζε «την πρώτη γενοκτονία που μεταδόθηκε ζωντανά», μια γυναίκα από το κοινό την διέκοψε, φωνάζοντας από τις κερκίδες: «Και οι όμηροι; Δεν λες τίποτα για τους Ισραηλινούς ομήρους!» Η φωτογράφος έκανε μια παύση, αφήνοντας να κοπάσουν οι προσβολές των άλλων θεατών εναντίον της γυναίκας που παρενέβη, πριν απαντήσει με ήρεμη φωνή: «Δεν αρνούμαι τον πόνο και τους 1.000 περίπου Ισραηλινούς που σκοτώθηκαν στις 7 Οκτωβρίου, αλλά υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες από την πλευρά των Παλαιστινίων. Αυτοί οι άνθρωποι δολοφονούνται για τη γη τους. Η κουλτούρα του Ισραήλ είναι να θυματοποιείται. Αντιγράφουν πάνω στους Παλαιστινίους την ίδια γενοκτονία που υπέστησαν οι ίδιοι στα χέρια των Ναζί». Η απάντησή της ακολουθήθηκε από χειροκροτήματα, που κάλυψαν τις διαμαρτυρίες της γυναίκας, η οποία συνεχίζει να διαφωνεί με τη Ναν Γκόλντιν, και στη συνέχεια έφυγε από το αμφιθέατρο. Λίγοι την ακολούθησαν, αλλά η πλειοψηφία του κοινού παρέμεινε, εμφανώς συγκινημένη, μερικοί όρθιοι, άλλοι με δάκρυα στα μάτια. Αυτή η στιγμή της αντιπαράθεσης αποτύπωσε το συναισθηματικό φορτίο της βραδιάς, επιβεβαιώνοντας ότι η τέχνη, όταν εμπλέκεται, διχάζει όσο και κινητοποιεί. Η σκηνή, που μεταδόθηκε από τα γαλλικά μέσα ενημέρωσης, έκανε το γύρο των κοινωνικών δικτύων.
Κάποιοι το είδαν ως μια στροφή της τέχνης προς τον ακτιβισμό. Σε κάθε περίπτωση, μέσα σε λίγα λεπτά, η Nan Goldin υπενθύμισε με τον πιο δραματικό τρόπο ότι οι εικόνες δεν είναι απλώς μια ασκηση καλαισθησίας αλλά ένα μέσο να ζεις και να μάχεσαι μέσα στον κόσμο.
Τι λέει ο Εντουάρ Λουί για την βραδιά
Χθες στην Αρλ, με τη Nan Goldin, αποφασίσαμε να χρησιμοποιήσουμε τον χώρο που είχαμε στη διάθεσή μας για να μιλήσουμε για την Παλαιστίνη και τη γενοκτονία στη Γάζα. Θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για τέχνη και ομορφιά. Αλλά, όπως μου είπε κάποτε η Nan, σε ορισμένες περιπτώσεις ακραίας βίας, είναι πιο σημαντικό να έχεις φωνή παρά να είσαι καλλιτέχνης.
Χιλιάδες παιδιά σκοτώθηκαν, το 93% των νοσοκομείων καταστράφηκε, δημοσιογράφοι και υγειονομικοί υπάλληλοι έγιναν σκόπιμα στόχος του ισραηλινού στρατού. Αυτό πρέπει να σταματήσει. Ο κόσμος του πολιτισμού δεν πρέπει να παραμείνει σιωπηλός.
Ο κύριος σκοπός της δήλωσής μας ήταν ακριβώς να θέσουμε στον κόσμο του πολιτισμού την ανάγκη να δράσουμε. Αυτό που έχει σημασία τώρα δεν είναι μόνο να αποδοκιμάσουμε ή να εκφράσουμε την αποστροφή μας για την καταστροφή της Γάζας και το θάνατο των Παλαιστινίων, αλλά να αναλάβουμε δράση: να διαμαρτυρηθούμε, να ψηφίσουμε, να δώσουμε χρήματα στον χειμαζόμενο λαό.
Μια γυναίκα από το κοινό προσπάθησε να μας διακόψει, φωνάζοντας, μεταξύ άλλων, «δεν είναι αλήθεια» όταν μιλούσαμε για παιδιά που πεθαίνουν και δημοσιογράφους που δολοφονούνται, αναφέροντας τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και του ΟΗΕ. Αλλά δεν θα σταματήσουμε να μιλάμε. Δεν θα σταματήσουμε να λέμε την αλήθεια και να αγωνιζόμαστε.
Με στοιχεία από το blind
