Θα μπορούσε να θεωρηθεί «μεταθανάτια ανακωχή» μεταξύ του Πάμπλο Πικάσο και της συντρόφου και μητέρας των δυο παιδιών του, Φρανσουάζ Ζιλό.
Η Ζιλό επιστρέφει στο Παρίσι μετά τον θάνατό της το 2023 με μια έκθεση στο Μουσείο Πικάσο, στο μουσείο του άντρα που λάτρεψε και ο οποίος την κυνήγησε όσο καμία άλλη όταν τον εγκατέλειψε, επιχειρώντας να την καταστρέψει ως ζωγράφο.
Σε αντίθεση με όσα της είπε τότε, ότι «δεν θα ήταν τίποτα χωρίς αυτόν», η Φρανσουάζ Ζιλό διέφυγε στην Αμερική και ήταν η μόνη γυναίκα που μίλησε ανοιχτά για τις απειλές του: «Φαντάζεσαι ότι οι άνθρωποι θα ενδιαφερθούν για σένα; Δεν θα το κάνουν ποτέ, πραγματικά, μόνο για σένα… Θα είναι απλώς ένα είδος περιέργειας που θα έχουν για ένα άτομο του οποίου η ζωή άγγιξε τη δική μου τόσο στενά» της έλεγε ο Πικάσο. Ο πόλεμος που κήρυξε εναντίον της ο πανίσχυρος τότε ζωγράφος την απέκλεισε από την Ευρώπη.
Η Ζιλό ταξίδεψε στην Αμερική, έχτισε τη ζωή και την καριέρα της από την αρχή και συνέχισε να ζωγραφίζει και να πουλά έργα της μέχρι τον θάνατό της το 2023 σε ηλικία 101 ετών.
Τώρα, στο Παρίσι, τη γενέτειρά της, και στο μουσείο που διαχειρίζονται και τα παιδιά της, το οποίο είναι αφιερωμένο στη μνήμη και το έργο του πατέρα τους, η έκθεση των έργων της θα επιχειρήσει να αποκαταστήσει μια γυναίκα που το έργο της επισκιάστηκε για δεκαετίες από τον μεγαλύτερο Ευρωπαίο ζωγράφο και έναν από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες του 20ού αιώνα.
Πρόκειται για μια επανόρθωση ηθική και καλλιτεχνική. Τα έργα της Ζιλό θα εκτίθενται μόνιμα σε μια αίθουσα του μουσείου όταν ανοίξει ξανά, μετά την αναθεώρηση της μόνιμης συλλογής του.
Το έργο της Ζιλό θα παρουσιαστεί με τρόπο ισότιμο, όχι ως μούσας ή έμπνευσης του Πικάσο, αλλά ως έργο μιας καλλιτέχνιδας που δημιουργούσε κοντά του. Αυτό θα συμβεί για πρώτη φορά και αναμένεται να δημιουργήσει ένα νέο ενδιαφέρον για το παρισινό μουσείο.
Το Μουσείο Πικάσο στο Παρίσι, το οποίο φιλοξενεί τη μεγαλύτερη συλλογή έργων του Ισπανού καλλιτέχνη στον κόσμο, ανοίγει ξανά την Τρίτη 12 Μαρτίου με μια ανανεωμένη έκθεση, μια νέα επιλογή από τα 400 έργα του Πάμπλο Πικάσο στις 22 αίθουσές του και το πρώτο αφιέρωμα στη διάσημη σήμερα ζωγράφο Φρανσουάζ Ζιλό.
Η ιστορία μιας εκρηκτικής σχέσης
Η Ζιλό γνώρισε τον Πικάσο σε ένα παρισινό καφέ το 1943, στο απόγειο της ναζιστικής κατοχής. Εκείνη ήταν 21 και εκείνος 61. Όμορφη, ανεξάρτητη, η Ζιλό έκανε αυτό που καμία από τις πολλές άλλες γυναίκες του Πικάσο δεν τόλμησε ποτέ: έφυγε μακριά του, καταπιεσμένη από την αφόρητη πίεση, χειραγώγηση και ζήλεια του, αλλά και τις θρυλικές απιστίες του. Έζησαν έναν θυελλώδη έρωτα που διήρκεσε από το 1943 έως το 1953, έκαναν δύο παιδιά, αλλά δεν παντρεύτηκαν ποτέ. Ο Πικάσο ήταν σε όλη τη διάρκεια της σχέσης τους παντρεμένος με την Όλγα Χοχλόβα. Δεν της έδινε διαζύγιο γιατί αυτό θα σήμαινε ότι θα έπρεπε να αποχωριστεί ένα μεγάλο μέρος της περιουσίας του.
Χρόνια αργότερα, μιλώντας γι' αυτή την περίοδο, η Ζιλό έλεγε: «Ο Πικάσο ήταν μια ηφαιστειακή δύναμη της φύσης, κι έτσι φέραμε στον κόσμο τα δυο παιδιά μας: την Παλόμα, που είναι φημισμένη σχεδιάστρια, και τον Κλοντ, που είναι φτυστός ο πατέρας του».
Όταν αποφάσισε να δώσει τέλος στη σχέση τους, ο Πικάσο τρελάθηκε. Αυτός και μόνο αυτός θα μπορούσε να αποφασίσει κάτι τέτοιο, και η Ζιλό τον πρόλαβε. Εκείνη τον αποκάλεσε δημοσίως σαδιστή και εκείνος έκανε τα πάντα για να την εξαφανίσει, την κυνήγησε, την πίεσε, της έκανε μποϊκοτάζ, τη διέσυρε κι έκανε τα πάντα προκειμένου να την καταστρέψει.
Ο Πικάσο κατέστρεψε τα υπάρχοντά της, συμπεριλαμβανομένων επιστολών προς αυτήν από τον Ματίς, ζήτησε από την γκαλερί Louise Leiris να σταματήσει να την εκπροσωπεί και επέμεινε να μην καλείται πλέον να εκθέσει στο διάσημο Salon de Mai (ανοιξιάτικο Σαλόνι Τέχνης).
Η Φρανσουάζ Ζιλό έγινε διάσημη για την ατάκα της: «Είμαι η μοναδική γυναίκα που σώθηκε από τον Πικάσο και δεν έχω μετανιώσει ούτε μια στιγμή γι' αυτό. Πώς; Παρατώντας τον». Τελικά, όπως απέδειξε η ιστορία, ήταν η μοναδική γυναίκα που έμεινε σώα και αβλαβής από την επίδρασή του. Από τις γυναίκες που πέρασαν από τη ζωή του, η Μαρί Τερέζ κρεμάστηκε, η Ζακλίν Ροκ, η τελευταία του σύζυγος, αυτοκτόνησε με πιστόλι, ενώ η Όλγα Χοχλόβα, η πρώτη σύζυγός του, και η Ντόρα Μάαρ έχασαν τα λογικά τους.
Η Γαλλία, η πατρίδα της, τη μήνυσε το 1964 για να αποτρέψει τη δημοσίευση της βιογραφίας της, «Life with Picasso», ενώ 80 εξέχοντες διανοούμενοι και καλλιτέχνες έγραψαν μια επιστολή στην κομμουνιστική εφημερίδα «Les Lettres Françaises» ζητώντας την απαγόρευση του βιβλίου. Το βιβλίο πούλησε ένα εκατομμύριο αντίτυπα και μεταφράστηκε σε 16 γλώσσες. Η ίδια περιέγραψε τη διαρκή απαγόρευση του έργου της στη Γαλλία ως «εμφύλιο θάνατο».
Δέκα χρόνια μετά την ανακαίνισή του, το μουσείο Πικάσο θα εκθέσει έργα της ώστε να πάρει τη θέση που της αξίζει ως καλλιτέχνιδα και να αποκατασταθεί, από σύντροφος του Πικάσο, σε καλλιτέχνιδα και ζωγράφος που δρα στις ΗΠΑ από τη δεκαετία του ’70. «Ήταν μια καλλιτέχνιδα με μια πολύ μεγάλη καριέρα, κατά την οποία η δουλειά της εξελίχθηκε. Αυτό που δείχνουμε εδώ είναι η ποικιλομορφία της δουλειάς της», λένε οι επιμελητές της έκθεσης.
«Είναι αλήθεια ότι μετά τη δημοσίευση του βιβλίου της για τον Πικάσο πολλοί άνθρωποι στην καλλιτεχνική κοινότητα της Γαλλίας την απέφευγαν. Θεωρήσαμε σημαντικό να δείξουμε όχι μόνο τη θέση της στη ζωή του Πικάσο, αλλά και ότι ήταν κάτι πολύ περισσότερο από σύντροφός του» προσθέτουν.
Με στοιχεία από Musée Picasso
