Ένα σπάνιο σχέδιο του 18ου αιώνα του Τζιανμπατίστα Τιέπολο, ενός από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες του δέκατου όγδοου αιώνα, βρέθηκε στη σοφίτα ενός αγγλικού αρχοντικού. Ο Τιέπολο με την ποικιλία των θεμάτων, από κομψούς πίνακες με μυθολογικά ή ιστορικά θέματα μέχρι δραματικές θρησκευτικές εικόνες καθώς και καρικατούρες, σχέδια και χαρακτικά, μας υπενθυμίζει το κλέος και τη μεγαλοπρέπεια της βενετσιάνικης τέχνης και σε αυτόν οφείλουμε κυρίως την αναγέννηση της ιταλικής παράδοσης της τοιχογραφίας.

 

Το σχέδιο ήταν τυλιγμένο σε χαρτί και ξεχασμένο για δεκαετίες σε μια από τις εννέα σοφίτες του Weston Hall είχε μαζέψει σκόνη καθώς ήταν εκεί για δεκαετίες.

 

Πρόκειται για ένα σχέδιο με λεπτές κοκκινωπές γραμμές σε κιτρινισμένο χαρτί που αναπαριστά τις φιγούρες πολλών μικρών ανδρών με μεγάλα κωνικά καπέλα που τρώνε και διασκεδάζουν. Βρέθηκε στην κατοχή της εύπορης οικογένειας Σίτγουελ το 1936, αλλά το ιδιότροπο έργο τέχνης ξεχάστηκε σε ένα από τα πολλά δωμάτια στο Weston Hall, το μεγάλο κτήμα της οικογένειας στο Northamptonshire. Σήμερα εκτιμάται ότι αυτό το σχέδιο αξίζει περισσότερες από 200.000 λίρες Αγγλίας. Όταν η κληρονόμος της λογοτεχνικής οικογένειας των Σίτγουελ αποφάσισε να πουλήσει το περιεχόμενο του Weston Hall έπεσε επάνω στο μικρό έργο τέχνης τυλιγμένο σε προστατευτικό περιτύλιγμα και ακουμπισμένο στον τοίχο.

 

Οι ειδικοί εντόπισαν τελικά το σχέδιο ως το σχέδιο του Ιταλού ζωγράφου Τζιοβάνι Μπατίστα Τιέπολο (1696-1770), του οποίου οι τοιχογραφίες μεγάλης κλίμακας «ενσάρκωσαν» το υπερβολικό ιταλικό στυλ ροκοκό. Με τίτλο A Large Group of Punchinelli, το μικρό σχέδιο με μελάνι απεικονίζει μια έντονη ομάδα από κλόουν με μεγάλες μύτες, με καμπούρα που γιορτάζουν και τρώνε νιόκι. Ο συγγραφέας Όσμπερτ Σίτγουελ αγόρασε το σχέδιο του Τιέπολο σε δημοπρασία του Christie’s το 1936.

 

Ένα σπάνιο σχέδιο του Τιέπολο με μια γιορτή με νιόκι βρέθηκε σε αγγλικό αρχοντικό
Η συνάντηση Αντωνίου και Κλεοπάτρας, νωπογραφία, 1747, Βενετία, Palazzo Labia

 

Κατά τη διάρκεια του 18ου αιώνα, ο Tιέπολο απολάμβανε μια επιτυχημένη καριέρα ως ζωγράφος και χαρτογράφος από τη Βενετία. Γεμάτα κοσμοπολίτικη λαμπρότητα, μακριά από συμβάσεις, έκανε τα έργα του με ασύλληπτη ταχύτητα και παρουσίαζε ένα σύνολο που ακόμα και σήμερα είναι ασύγκριτης δεξιοτεχνίας. Ο κανόνας και το καπρίτσιο που ακολουθεί διαμορφώνουν την εικαστική φαντασία του, αυτή με την οποία ο θεατής του έργου του ακόμα και σήμερα επεξεργάζεται τα μυθικά του τοπία, τις αλληγορίες και τις παραβολές, τις λυρικές απεικονίσεις και τους αρχαίους θριάμβους των θεμάτων του.

 

Ένα σπάνιο σχέδιο του Τιέπολο με μια γιορτή με νιόκι βρέθηκε σε αγγλικό αρχοντικό
Το συμπόσιο της Κλεοπάτρας, 1743-1745, Μελβούρνη, National Gallery of Victoria

 

Τα μεγαλύτερα έργα του Τιέπολο είναι οι τοιχογραφίες του στις εκκλησίες, τις βίλες και τα παλάτια της Βενετίας, της Γερμανίας και της Ισπανίας που το αποτέλεσμα της εργασίας του μοιάζει εκθαμβωτικό και ονειρικό, επουράνιο. Διάσημος ήδη από την ηλικία των 20 ετών όταν κέρδισε ένα διαγωνισμό με το έργο «Το Πέρασμα της Ερυθράς Θάλασσας», έναν πίνακα που τον έκανε διάσημο και περιζήτητο ανάμεσα στους ομοτέχνους του, ο Τζανμπαττίστα Τιέπολο γεννήθηκε στη Βενετία το 1696 και έμεινε ορφανός σε ηλικία ενός έτους. Η μητέρα του μεγάλωνε έξι παιδιά με ένα πενιχρό εισόδημα και ο νεαρός Τιέπολο έδειξε από νωρίς το ταλέντο του σχεδιάζοντας γρήγορα και χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια. Σε ηλικία 21 ετών έγινε μέλος της Fraglia, του επαγγελματικού σωματείου των ζωγράφων της Δημοκρατίας της Βενετίας και δυο χρόνια αργότερα παντρεύτηκε τη Σεσίλια Γκουάρντι που αν και ποτέ δεν έκανε το πορτραίτο της απεικόνισε σε πολλά έργα του.

 

Η φήμη του για τη φαντασία και την ταχύτητα με την οποία εκτελούσε τα έργα του έφτασε στον Αρχιεπίσκοπο του Ούντινε που του ανέθεσε να διακοσμήσει την πινακοθήκη του Αρχιεπισκοπικού Μεγάρου με τοιχογραφίες από τη Βίβλο, δημιουργώντας τα πρώτα από μια σειρά αξεπέραστα έργα του. Η φήμη και η δόξα τον ακολούθησαν, ο Τιέπολο ήταν ένας εύπορος ζωγράφος της εποχής του και η οικογένεια Λάμπια τον κάλεσε να ζωγραφίσει τις τοιχογραφίες του επιβλητικού μεγάρου τους στη Βενετία. Η διακόσμηση του Παλάτσο Λάμπια ήταν η μεγαλύτερη παραγγελία που είχε πάρει και ο Τιέπολο ξεκίνησε τις δυο τεραστίων διαστάσεων τοιχογραφίες στην κεντρική αίθουσα του Μεγάρου, την απεικόνιση της «Συνάντησης του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας» και το «Το Συμπόσιο της Κλεοπάτρας με τον Αντώνιο». Η πολυτέλεια της σύνθεσης είναι υποβλητική. Ο Τιέπολο παρουσιάζει ένα όργιο πολυτέλειας και χλιδής στις σκηνές που ζωγραφίζει με την Κλεοπάτρα να είναι ντυμένη μέσα σε μετάξια, σε επιβλητικά μπαρόκ ρούχα, στολισμένη με μαργαριτάρια και όλο τον χρυσό του κόσμου σε ένα όργιο φιληδονίας, ερωτικής επίδειξης και αποπλάνησης.

 

Ένα σπάνιο σχέδιο του Τιέπολο με μια γιορτή με νιόκι βρέθηκε σε αγγλικό αρχοντικό
Η Ραχήλ κρύβει τα είδωλα, νωπογραφία, 1726-29, Ούντινε, Palazzo Patriarcale

 

Σε σύγκριση με τις περίτεχνες τοιχογραφίες του και με τα  θεμελιώδη θέματέ του  όπως η Δόξα της Ισπανίας και Η Αποθέωση της Ισπανικής Μοναρχίας, ο Τιέπολο πιθανότατα δημιούργησε αυτό το μικρό σχέδιο με τους κλόουν για δική του απόλαυση. Οι κοντές φιγούρες της σύνθεσης βασίστηκαν στο κωμικό κορμί του Πουντσινέλο, έναν βασικό χαρακτήρα με ρίζες στην commedia dell’arte, μια πρώιμη μορφή επαγγελματικού θεάτρου δημοφιλούς σε όλη την Ευρώπη μεταξύ του 16ου και του 18ου αιώνα. Ο Τιέπολο άντλησε έμπνευση και από τη γιορτή Venerdì Gnocolar (Η Παρασκευή των νιόκι),  μια γιορτή αιώνων στη Βερόνα με τα πλήθη να γλεντούν με πολέντα, κρασί και νιόκι σε μια ολονύκτια γιορτή. Ο Τιέπολο που έχει δημιουργήσει αριστουργήματα σε παλάτια και εκκλησίες γοητεύτηκε από τον Πουντσινέλο και σχεδίαζε το θέμα σε όλη τη διάρκεια της καριέρας του.