Οι Χιλιανοί προσέρχονται στις κάλπες την Κυριακή για τον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών, με φαβορί έναν υποψήφιο που αντλεί έμπνευση από τον Ντόναλντ Τραμπ και έχει δεσμευτεί να υψώσει τείχος στα σύνορα της χώρας για να αναχαιτίσει τη μετανάστευση.
Ο 59χρονος Χοσέ Αντόνιο Καστ, υπερσυντηρητικός πρώην βουλευτής, έχει οικοδομήσει την προεκλογική του εκστρατεία πάνω σε μια σκληρή ατζέντα ασφάλειας και στην υπόσχεση απέλασης δεκάδων χιλιάδων παράτυπων μεταναστών. Αντίπαλός του είναι η 51χρονη Ζανέτ Χάρα, πρώην υπουργός Εργασίας στην κυβέρνηση του κεντροαριστερού προέδρου Γκαμπριέλ Μπόριτς.
Στον πρώτο γύρο, η Χάρα κατέλαβε την πρώτη θέση με 26,9%, έναντι 23,9% του Καστ. Ωστόσο, καθώς η ίδια ήταν η ενιαία υποψήφια της Αριστεράς, τα κόμματα της Δεξιάς συγκέντρωσαν συνολικά πάνω από το 50% των ψήφων, γεγονός που –σε συνδυασμό με τις δημοσκοπήσεις– ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι ο Καστ μπορεί να επικρατήσει.
Χιλή: Η υποχρεωτική ψήφος ίσως φέρει εκπλήξεις
Γιος πρώην μέλους του ναζιστικού κόμματος, δηλωμένος θαυμαστής του δικτάτορα Αουγκούστο Πινοτσέτ και βαθιά θρησκευόμενος καθολικός, ο Καστ είναι γνωστός για τις θέσεις του κατά των αμβλώσεων και του γάμου ομοφύλων. Παρ’ όλα αυτά, αναλυτές επισημαίνουν ότι ένα στοιχείο καθιστά το αποτέλεσμα λιγότερο προβλέψιμο: για πρώτη φορά έπειτα από περισσότερα από δέκα χρόνια, η ψήφος είναι και πάλι υποχρεωτική.
Στις προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις, περίπου το ένα τρίτο των 15 εκατομμυρίων εγγεγραμμένων ψηφοφόρων απείχε. «Πρόκειται για περίπου 5 εκατομμύρια πολίτες που τείνουν να δυσπιστούν απέναντι στην πολιτική», σημειώνει η πολιτική επιστήμονας Κλαούντια Χάις από το Πανεπιστήμιο της Χιλής, εκτιμώντας ότι στον πρώτο γύρο ένα μέρος αυτού του “νέου” εκλογικού σώματος προσέλκυσε η λαϊκιστική ρητορική της Δεξιάς.
Η Χάις, ωστόσο, τονίζει ότι η συμπεριφορά αυτών των ψηφοφόρων στον δεύτερο γύρο παραμένει αβέβαιη. Ένα ενδεικτικό παράδειγμα ήταν η επίδοση του οικονομολόγου Φράνκο Παρίζι, 58 ετών, ο οποίος κατέλαβε απροσδόκητα την τρίτη θέση με περίπου 20% των ψήφων, παρότι διεκδικούσε την προεδρία για τρίτη φορά. Παρουσιάστηκε και πάλι ως «αντισυστημικός» υποψήφιος, προσελκύοντας ψηφοφόρους που έως τώρα απείχαν από την πολιτική.
«Ο Παρίζι απευθύνθηκε κυρίως σε νεαρούς άνδρες με ελάχιστη ή μηδενική πολιτική συμμετοχή», σημειώνει η πολιτική επιστήμονας Ροσάνα Καστιλιόνι από το Πανεπιστήμιο Diego Portales. Όπως εξηγεί, παραμένει ασαφές προς ποια κατεύθυνση θα κινηθούν αυτές οι ψήφοι στον δεύτερο γύρο, καθώς –σε αντίθεση με άλλους δεξιούς υποψηφίους που αποκλείστηκαν– ο Παρίζι δεν στήριξε ανοιχτά τον Καστ.
Αντιθέτως, διατήρησε το σύνθημα της εκστρατείας του «ούτε φασισμός ούτε κομμουνισμός», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο πολλοί από τους υποστηρικτές του να επιλέξουν αποχή ή λευκό ως μορφή διαμαρτυρίας. Παρ’ όλα αυτά, «αν βασιστούμε στις δημοσκοπήσεις, όλα δείχνουν ότι ο Καστ έχει το προβάδισμα», εκτιμά η Καστιλιόνι.
Μετανάστευση και εγκληματικότητα έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην άνοδο του Καστ
Καθοριστικό ρόλο στην άνοδο του Καστ φαίνεται να παίζει το κλίμα ανασφάλειας γύρω από το ζήτημα της εγκληματικότητας και της μετανάστευσης. Ο μεταναστευτικός πληθυσμός στη Χιλή έχει υπερδιπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία, κυρίως λόγω της άφιξης περίπου 700.000 Βενεζουελάνων που εγκατέλειψαν τη χώρα τους εξαιτίας της οικονομικής κατάρρευσης.
La campaña terminó.
— José Antonio Kast Rist 🖐️🇨🇱 (@joseantoniokast) December 14, 2025
Los politicos dejamos de hablar.
Hoy es hora de la ciudadanía, para que se exprese con libertad y fuerza.
Viva Chile! 🇨🇱 pic.twitter.com/CIcrHjvOVK
«Υπάρχει φόβος που συνδέεται με την εμφάνιση μορφών εγκληματικότητας που δεν ήταν συνηθισμένες στη Χιλή, όπως οι εκτελέσεις κατά παραγγελία, οι απαγωγές και οι εκβιασμοί», εξηγεί η Χάις. «Αυτά τα φαινόμενα σχετίζονται με τη δράση ξένων οργανωμένων εγκληματικών ομάδων, αλλά δεν αντιπροσωπεύουν τη συντριπτική πλειονότητα των μεταναστών που φτάνουν στη χώρα».
Σύμφωνα με την ίδια, το κλίμα φόβου έχει δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για «ποινικό λαϊκισμό» και πολιτικές «σιδερένιας πυγμής». Στο πλαίσιο αυτό, ο Καστ έχει επανειλημμένα προχωρήσει σε υπερβολικούς ή ανακριβείς ισχυρισμούς: σε προεκλογικό ντιμπέιτ υποστήριξε δύο φορές ότι «1,2 εκατομμύρια άνθρωποι δολοφονούνται κάθε χρόνο στη Χιλή», όταν στην πραγματικότητα οι ανθρωποκτονίες ανέρχονται περίπου στις 1.200 ετησίως, παρά την αύξηση των τελευταίων ετών.
Παρά τη σχετική επιδείνωση, η Χιλή εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις ασφαλέστερες χώρες της Λατινικής Αμερικής. Ωστόσο, όπως και άλλοι δεξιοί ηγέτες στην περιοχή, ο Καστ δηλώνει θαυμαστής του προέδρου του Ελ Σαλβαδόρ, Ναγίμπ Μπουκέλε, ο οποίος έχει φυλακίσει τουλάχιστον το 2% του ενήλικου πληθυσμού της χώρας του στο πλαίσιο μιας αμφιλεγόμενης εκστρατείας κατά των συμμοριών.
«Αν ο Μπουκέλε ήταν υποψήφιος στη Χιλή, κάθε Χιλιανός θα τον ψήφιζε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Καστ σε τηλεοπτικό debate.
Η αντίπαλος του Καστ επίσης εστιάζει στην πάταξη του εγκλήματος
Η Ζανέτ Χάρα, από την πλευρά της, έχει επίσης υιοθετήσει σκληρή ρητορική για την ασφάλεια, δηλώνοντας ότι αποτελεί την «απόλυτη προτεραιότητά» της. Μεταξύ άλλων, έχει δεσμευτεί για την κατασκευή πέντε νέων φυλακών και για την απέλαση μεταναστών που έχουν καταδικαστεί για διακίνηση ναρκωτικών.
Σε αντίθεση με τον Καστ, η Χάρα προτείνει την καταγραφή περίπου 330.000 παράτυπων μεταναστών μέσω βιομετρικής ταυτοποίησης. Ο αντίπαλός της, ωστόσο, έχει δώσει τελεσίγραφο στους παράτυπους μετανάστες να εγκαταλείψουν τη χώρα πριν από την ανάληψη της εξουσίας από τον νέο πρόεδρο, στις 11 Μαρτίου, αλλιώς –όπως έχει δηλώσει– θα απελαθούν «με μόνο ό,τι φοράνε».
Η μετανάστευση αποτελεί κεντρικό άξονα του προγράμματος Καστ, το οποίο περιλαμβάνει σχέδια εμπνευσμένα από τον Ντόναλντ Τραμπ, όπως κέντρα κράτησης και τείχη ύψους πέντε μέτρων, ηλεκτροφόρα συρματοπλέγματα, τάφρους βάθους τριών μέτρων και ενισχυμένη στρατιωτική παρουσία στα βόρεια σύνορα με το Περού και τη Βολιβία.
Παρά τις συχνές αναφορές και τον θαυμασμό του προς τον Τραμπ, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχει εκφράσει δημόσια στήριξη προς τον Χιλιανό υποψήφιο, σε αντίθεση με άλλες εκλογικές αναμετρήσεις στη Λατινική Αμερική. Αυτό, ωστόσο, δεν έχει αποτρέψει τον Καστ από το να υιοθετεί τη ρητορική και τις θέσεις του πολιτικού του προτύπου.
Με πληροφορίες από Guardian
