Η διφθερίτιδα επιστρέφει απειλητικά, μετά από δεκαετίες κατά τις οποίες θεωρούνταν ότι είχε εξαλειφθεί χάρη στον εμβολιασμό, επιφέροντας σοβαρά φαινόμενα επιδημιών σε χώρες της Αφρικής και της Ασίας, ενώ αυξημένη ανησυχία επικρατεί και στην Ευρώπη λόγω εισροής μη εμβολιασμένων μεταναστών.
Το νέο αυτό κύμα της διφθερίτιδας αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στη Σομαλία, όπου νοσοκομεία όπως το Demartino στο Μογκαντίσου βρίσκονται υπό ασφυκτική πίεση, εξαιτίας της συρροής κρουσμάτων σε παιδιά, με συστήματα υγείας αποδιοργανωμένα από εμφυλίους, προσφυγικό και ταυτόχρονη μείωση επισιτιστικής βοήθειας.
Η διφθερίτιδα προκαλείται από το βακτήριο Corynebacterium diphtheriae, το οποίο απελευθερώνει ισχυρή τοξίνη, οδηγώντας στο σχηματισμό παχιάς μεμβράνης νεκρού ιστού στον λαιμό, το οποίο με τη σειρά του προκαλεί συχνά ασφυξία ειδικά σε μικρά παιδιά. Ο εμβολιασμός, που περιλαμβάνει τρεις δόσεις συνδυασμένου εμβολίου, αποτελεί τη θεμελιώδη άμυνα απέναντι στην ασθένεια. Ωστόσο, λόγω της πανδημίας COVID-19 και των πολεμικών συγκρούσεων, καταγράφηκαν σημαντικά κενά στην εμβολιαστική κάλυψη, με αποτέλεσμα η νόσος να ανακάμψει δυναμικά.
Οι περιπτώσεις θανάτων σε οικογένειες αναδεικνύουν τον ανθρώπινο πόνο και τις δυσκολίες των προσφυγικών πληθυσμών στην πρόσβαση σε υγειονομική φροντίδα. Πολλά παιδιά υποβάλλονται σε μακρινές και πολυέξοδες νοσηλείες, ενώ οι μητέρες συχνά αδυνατούν να παρακολουθήσουν το εμβολιαστικό ιστορικό λόγω αναλφαβητισμού ή λόγω πολλών παιδιών.
Διφθερίτιδα στις μέρες μας: αίτια και διασπορά
Οι πρόσφατες αναζωπυρώσεις της διφθερίτιδας σε χώρες όπως η Σομαλία, το Σουδάν, η Υεμένη, η Τσαντ, η Βενεζουέλα και η Νιγηρία συνδέονται ευθέως με χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη, μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών και ασθενή συστήματα επιδημιολογικής επιτήρησης. Τα εμβολιαστικά προγράμματα, όταν εφαρμόζονται συστηματικά, περιορίζουν τον κίνδυνο θνησιμότητας στο 5%, ενώ στις αναπτυσσόμενες χώρες το ποσοστό ανεβαίνει έως και στο 25% λόγω ελλείψεων σε διαγνωστική και θεραπευτική υποδομή.
Ανησυχητικός είναι ο σταθερός περιορισμός των ποσοστών εμβολιασμού ακόμη και στις ΗΠΑ (πτώση από 95% σε 92% μεταξύ 2020 και 2025), αλλά και στην Ευρώπη, με μεμονωμένες εστίες στις κοινότητες μεταναστών. Οι επιδημίες της διφθερίτιδας αποκαλύπτουν τις εύθραυστες ισορροπίες μεταξύ συλλογικής ανοσίας και κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών φαινομένων που θέτουν εμπόδια στη δημόσια υγεία.
Πώς αντιμετωπίζεται η διφθερίτιδα – Προτάσεις και προοπτικές
Η αντιμετώπιση της διφθερίτιδας απαιτεί έγκαιρη διάγνωση, χορήγηση αντιβιοτικών και, όπου υπάρχει, αντιτοξίνης, ενώ ο εμβολιασμός παραμένει κρίσιμος για την πρόληψη. Ο οργανισμός Gavi αξιολογεί νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για ενισχυτικές δόσεις εμβολίων σε περιοχές με έξαρση, ενισχύοντας την άμυνα κυρίως σε παιδιά 2-15 ετών.
Οι οικογένειες που δοκιμάζονται σκληρά από τη νόσο βιώνουν σημαντική οικονομική και ψυχολογική επιβάρυνση. Η ενημέρωση των γονέων, ο περιοδικός έλεγχος του εμβολιασμού και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στη δημόσια υγεία αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες περιορισμού των επιδημιών.
Συνοψίζοντας, η επιστροφή της διφθερίτιδας αναδεικνύει την ανάγκη για ολική προσέγγιση και ενίσχυση εμβολιαστικών προγραμμάτων, παγκόσμια συνεργασία, βελτίωση υποδομών και κοινωνική αλληλεγγύη για την προστασία της νέας γενιάς.
Με πληροφορίες από New York Times
