«Όσο υπάρχει καιρός»: Αντιπροσωπευτικά ποιήματα του Φίλιπ Λάρκιν σε νέα μετάφραση

«Όσο υπάρχει καιρός»: Αντιπροσωπευτικά ποιήματα του Φίλιπ Λάρκιν σε νέα μετάφραση Facebook Twitter
Είναι γνωστό ότι ο Λάρκιν δεν αφορμάται από τις μεγάλες ιδέες. Τουναντίον, προσαρμόζει τη χαμηλόφωνη ποίησή του σε καθημερινές διαπιστώσεις, που συνήθως σκοπό έχουν να αποδομήσουν όλες τις βεβαιότητες. © Barry Wilkinson via Getty Images/ Ideal Image
0



ΕΙΝΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΠΟΡΙΑΣ ΑΞΙΟ πως ο δημοφιλέστερος μεταπολεμικός ποιητής της Αγγλίας έχει μεταφραστεί ελάχιστα στα ελληνικά: σάμπως να μη μας αφορά η βρετανική larkimania, όπως την αποκαλούν στην Αλβιόνα, που επιτάσσει κάθε χρόνο είτε τη δημοσίευση ενός ακόμα βιβλίου με ανέκδοτες επιστολές/έγγραφα, είτε τη διοργάνωση μίας ακόμα έκθεσης με αντικείμενα, είτε μια βιογραφία για τον εκρηκτικό Φίλιπ Λάρκιν.

Είναι, βέβαια, άπειροι οι λόγοι που οι Βρετανοί αγαπούν κυριολεκτικά να μισούν αυτόν τον αδιανόητο είρωνα με το ποιητικό αίμα και την αντιιδεολογική σκοπιά, που ήταν τόσο φανατικός Βρετανός, ώστε να αποδομήσει με τον φιλοσοφικό τρόπο του Χιουμ και του λατρεμένου του Τόμας Χάρντι τα ιερά και τα όσια της βρετανικότητας: είτε της πατρίδας με ποιήματα όπως το Τιμή σε μια κυβέρνηση, είτε της οικογένειας («Απογεύματα»), είτε της θρησκείας («Νερό»).

Ο βαθύς, ελεατικού τύπου σκεπτικισμός, ωστόσο, δεν έκανε τον Λάρκιν να πέσει σε κάποιο ηφαίστειο, αλλά να γράψει στίχους που έδωσαν υπόσταση ακόμα και στο μηδέν, αποθεώνοντας έτσι τη δημιουργική δύναμη της αμφιβολίας.

Παρότι, λοιπόν, είναι ελάχιστες και σχεδόν αποσπασματικές οι μεταγραφές του Λάρκιν στα ελληνικά, από τον Χάρη Βλαβιανό, που μας τον πρωτοσύστησε το 1988, έως τους Νίκο Φωκά, Ευριπίδη Απέργη, Αντώνη Ζέρβα, Σπύρο Δόικα και Κώστα Κουτσουρέλη, ήρθε ο καιρός να αποδοθεί με τον δέοντα τρόπο από έναν ποιητή που δείχνει να έχει αντιληφθεί την ακρίβεια της εκλεπτυσμένης ειρωνείας ή ακόμα και της αντιφατικά τρυφερής ποιητικής επιθετικότητας του Λάρκιν.

Στην άκρως φροντισμένη έκδοση που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη με τον τίτλο Όσο υπάρχει καιρός ο Θοδωρής Ρακόπουλος επιλέγει όχι μόνο μερικά από τα πιο αντιπροσωπευτικά ποιήματα από τη συλλογική έκδοση των Collected Poems της Faber & Faber (2003) του Λάρκιν αλλά και αθησαύριστα, τα οποία μεταφράζει με εγνωσμένη ακρίβεια. Όπως επισημαίνει ο ίδιος ο μεταφραστής: «Η παρούσα έκδοση εξυπηρετεί τον σκοπό της επίδοσης ενός συνεκτικού αντι-οράματος για την ποίηση του Φίλιπ Λάρκιν».

Είναι γνωστό ότι ο Λάρκιν δεν αφορμάται από τις μεγάλες ιδέες. Τουναντίον, προσαρμόζει τη χαμηλόφωνη ποίησή του σε καθημερινές διαπιστώσεις, που συνήθως σκοπό έχουν να αποδομήσουν όλες τις βεβαιότητες. Ανεπαίσθητα, και με αφορμή ένα τυχαίο γεγονός ‒πηγαίνοντας προς τα μηχανήματα της Coca-Cola ή ύστερα από ένα κατούρημα‒ διαπιστώνει πόσο ανώφελες είναι οι μεγαλεπήβολες θεωρίες, όταν «η σκληρότητα και η φωτεινότητα και η απλή / ως πέρα απλωμένη απλότητα του ανοιχτού βλέμματος / υπενθυμίζει την ισχύ και τον πόνο της νιότης / που για σένα δεν μπορεί να επιστρέψει / μα που για άλλους είναι ακόμα αμείωτη», αλλά και όταν κανείς ξέρει πως «σου γαμάνε τη ζωή ο μπαμπάς και η μαμά / Το κάνουν, κι ας μην το θέλουνε, κανονικά» (στο διάσημο πλέον «Ας είναι αυτός ο στίχος»).


Κανένας εξωραϊσμός, σκληρές αλήθειες κι αυτό που οι Άγγλοι ονόμασαν πορνογραφική επισκόπηση του θανάτου δεσπόζουν στους στίχους αυτού του απόλυτα αντι-κοσμοπολίτη και εσκεμμένα «περιφερειακού», όπως εύστοχα τον αποκαλεί ο Ρακόπουλος, ποιητή (εξού και η κωμόπολη Χαλ, όπου δούλευε επί σειρά ετών ως βιβλιοθηκάριος, θεωρείται σημείο αναφοράς για τους Βρετανούς).

Πρόκειται για μια ποίηση που ακυρώνει όλα τα ρεύματα: «Αυτό που φαίνεται να τη συγκροτεί ως ταυτοτικό και απόλυτα αποτελεσματικό όργανο είναι ένα είδος ακυρωμένου λυρισμού, μια πεισιθάνατη σχεδόν στάση που παραθέτει την ποιητική ενατένιση στην άτολμη καθημερινότητα αλλά και στην πομπώδη ηθικολογία της στράτευσης. Αυτή η αντι-ηρωική ποιητική απηχεί και την περίφημη δήλωσή του πως "η στέρηση είναι για εμένα ο,τι ήταν τα κρίνα για τον Wordsworth» γράφει με ακρίβεια στην εισαγωγή του ο Ρακόπουλος.

Ο βαθύς, ελεατικού τύπου σκεπτικισμός, ωστόσο, δεν έκανε τον Λάρκιν να πέσει σε κάποιο ηφαίστειο, αλλά να γράψει στίχους που έδωσαν υπόσταση ακόμα και στο μηδέν, αποθεώνοντας έτσι τη δημιουργική δύναμη της αμφιβολίας. Άλλωστε, «όλη η μοναξιά είναι εγωιστική» και πέρα για πέρα επιβεβλημένη.

ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΔΩ

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

Το νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Η μπαλάντα του ενοχικού «μαμάκια»

Φίλιπ Λάρκιν / Η μπαλάντα του ενοχικού «μαμάκια»

Μια νέα έκδοση ανθολογεί την αλληλογραφία δεκαετιών ανάμεσα στον διάσημο – κυρίως για τον στίχο «Σε γαμούν ο μπαμπάς κι η μαμά σου» - και σταθερά δημοφιλέστερο Άγγλο ποιητή Φίλιπ Λάρκιν και στη μητέρα του
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
H τελευταία συνέντευξη του Τάκη Κανελλόπουλου στον Χρήστο Παρίδη

Οθόνες / H τελευταία συνέντευξη του Τάκη Κανελλόπουλου στον Χρήστο Παρίδη

Το 33ο Ευρωπαϊκό Πανόραμα Κινηματογράφου, με αφορμή τα 30 χρόνια από τον θάνατό του σημαντικού Σαλονικιού σκηνοθέτη, προβάλει online τις ταινίες του «Εκδρομή», «Ουρανός», «Ρομαντικό σημείωμα».
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

 ΤΡΙΤΗ 17/05 - ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ-Ο Διονύσιος Σολωμός χάνει το έδαφος κάτω από τα πόδια του

Βιβλία και Συγγραφείς / Ο Διονύσιος Σολωμός χάνει το έδαφος κάτω από τα πόδια του

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητά με την ιστορικό Κωνσταντίνα Ζάνου για το πώς η γεωπολιτική αλλάζει τους ανθρώπους αλλά και τις έννοιες, όπως η πατρίδα, το έθνος, η γλώσσα και τα σύνορα.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Νιαζί Κιζιλγιουρέκ

European LiFO / Νιαζί Κιζιλγιουρέκ: «Η Κύπρος δεν είναι ούτε ελληνική ούτε τουρκική, είναι μια ανεξάρτητη κρατική οντότητα»

Ο πρώτος Τουρκοκύπριος ευρωβουλευτής της Κυπριακής Δημοκρατίας μιλά για όλα στη LiFO με αφορμή την κυκλοφορία του τελευταίου του βιβλίου «Μια ιστορία βίας και μνησικακίας – η γένεση και η εξέλιξη της εθνοτικής διένεξης στην Κύπρο» (εκδ. Heteroτοπία).
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
CHECK ΚΥΡΙΑΚΗ Η Φερνάντα Μελτσόρ, ένα βιβλίο ωμής βίας που προκαλεί ενθουσιώδεις αντιδράσεις σε όλη την υφήλιο και ένα μεθύσι στην Αθήνα

Βιβλίο / Φερνάντα Μελτσόρ: Η συγγραφέας του συγκλονιστικού βιβλίου «Η Εποχή των Τυφώνων» μιλά στη LiFO

Μία από τις σπουδαιότερες φωνές της νέας λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας (και υποψήφια για Μπούκερ 2022) σε μια συζήτηση κάτω από την Ακρόπολη για τη βία στο Μεξικό, τις γυναικοκτονίες (χωρίς τιμωρία) και τον φόβο του διαφορετικού σε μια πουριτανική κοινωνία ακραίας φτώχειας και διαφθοράς.
M. HULOT
Στίβεν Κινγκ «Περί συγγραφής»

Το πίσω ράφι / «Περί συγγραφής»: Ο οδηγός του Στίβεν Κινγκ προς φερέλπιδες πεζογράφους

«Αν θέλετε να γίνετε συγγραφέας, πρέπει πάνω απ’ όλα να κάνετε δύο πράγματα. Να διαβάζετε πολύ και να γράφετε πολύ. Δεν γνωρίζω κανέναν τρόπο να παρακάμψετε αυτά τα δύο».
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Το Μπάουχαους στην Ελλάδα του ’30

Βιβλία και Συγγραφείς / Το Μπάουχαους στην Ελλάδα του ’30

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον Ανδρέα Γιακουμακάτο για το εγχείρημα της Βαϊμάρης και του Ντεσάου που έφτασε πολύ νωρίς στην Ελλάδα και άφησε τη σφραγίδα του στο κτισμένο περιβάλλον της χώρας μας.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
ΤΡΙΤΗ 10/05 - ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ-Ένα podcast για το παρόν: Μια χειρονομία για την Ουκρανία

Αναγνώσεις / Ένα podcast για το παρόν - Μια χειρονομία για την Ουκρανία

Ο ΜΙΧΑΗΛ ΜΑΡΜΑΡΙΝΟΣ συλλέγει θραύσματα από σπουδαία κείμενα των Ιάκωβου Μάγιερ, Σπυρίδωνος Τρικούπη, Νικόλαου Κασομούλη, ντοκουμέντα από τις εκκλήσεις προς τη Διοίκηση για βοήθεια, μαρτυρίες αγωνιστών, αλλά -κυρίως- αποσπάσματα από το έργο «Ελεύθεροι Πολιορκημένοι» του Διονύσιου Σολωμού.
THE LIFO TEAM
ΤΡΙΤΗ Αντώνης Γεωργίου

Βιβλίο / Αντώνης Γεωργίου: «Η κυπριακή διάλεκτος είναι ο γλωσσικός μας πλούτος»

Ένας από πιο σημαντικούς συγγραφείς της Κύπρου γράφει ιστορίες απλών, καθημερινών ανθρώπων με μεγαλείο, τραγωδία και πάθος, αγνοημένες από την επίσημη ιστορία, και ο τολμηρός, παραληρηματικός του λόγος ξεπερνά τα σύνορα της χώρας του.
M. HULOT
ΔΕΥΤΕΡΑ 09/05- ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ-«Ονειρεύτηκα τη Διδώ»: Γιατί το τελευταίο βιβλίο της Λένας Διβάνη βρίσκεται στην πρώτη θέση των ευπώλητων;

The Review / «Ονειρεύτηκα τη Διδώ»: Γιατί το τελευταίο βιβλίο της Λένας Διβάνη βρίσκεται στην πρώτη θέση των ευπώλητων;

Ο Χρήστος Παρίδης και η δημοσιογράφος Σταυρούλα Παπασπύρου συζητούν για το τελευταίο βιβλίο της Λένας Διβάνη «Ονειρεύτηκα τη Διδώ» και για τη μοναδική περίπτωση της Διδώς Σωτηρίου.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
ΣΑΙΞΠΗΡ

Βιβλίο / Ποιος ήταν πραγματικά ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ;

Στη βιογραφία του «Σαίξπηρ - Όλη η αλήθεια για τη ζωή του» από τις εκδόσεις Μεταίχμιο ο ιστορικός και δημοσιογράφος των «Times» Μπιλ Μπράισον αποδομεί τις παρερμηνείες και τις θεωρίες συνωμοσίας γύρω από έργο και τον βίο του κορυφαίου βάρδου και εστιάζει στην αστείρευτη ευρηματικότητά του.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ