Η υπερβολική έκθεση στα σύντομα, γρήγορα βίντεο που κυριαρχούν πλέον στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης φαίνεται να επηρεάζει αρνητικά τόσο την ικανότητα συγκέντρωσης όσο και τη γενικότερη ψυχική κατάσταση των χρηστών. Αυτό δείχνει νέα μετα-ανάλυση της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας (APA).
Η μελέτη, με τίτλο Feeds, Feelings, and Focus, συνδυάζει δεδομένα από 71 έρευνες και σχεδόν 100.000 συμμετέχοντες. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα, η συνεχής κατανάλωση βίντεο μικρής διάρκειας (short form content ή απλά SFV) συνδέεται σταθερά με δυσκολίες στη διατήρηση προσοχής και αυξημένη παρορμητικότητα.
Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, ο εγκέφαλος συνηθίζει στα γρήγορα, έντονα ερεθίσματα και δυσκολεύεται όλο και περισσότερο να παραμείνει συγκεντρωμένος σε δραστηριότητες που απαιτούν χρόνο και νοητική αντοχή, όπως η μελέτη ή η εργασία. Πολλοί χρήστες περιγράφουν αυτό το αίσθημα διάσπασης ως «brain rot», έναν χαρακτηρισμό που ξεκίνησε ως meme, αλλά, όπως φαίνεται, αποτυπώνει πραγματική γνωστική κόπωση.
Η μελέτη καταγράφει και επιπτώσεις στην καθημερινή ψυχολογική κατάσταση. Η συνεχής αναζήτηση άμεσης διέγερσης ενεργοποιεί επανειλημμένα το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, δημιουργώντας έναν κύκλο που ενισχύει την ανάγκη για ακόμη περισσότερη θέαση. Σύμφωνα με τα στοιχεία, αυτό συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα άγχους, χαμηλότερη αυτοεκτίμηση, μικρότερη ικανοποίηση από την καθημερινότητα και χειρότερη ποιότητα ύπνου.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα δεν αφορούν απλώς τη συμπεριφορά των χρηστών, αλλά έχουν και σαφείς προεκτάσεις για τη δημόσια υγεία, καθώς τα σύντομα βίντεο αποτελούν πλέον ένα από τα βασικά μέσα ψυχαγωγίας και ενημέρωσης διεθνώς. Όπως σημειώνουν, η συστηματική κατανάλωση αυτού του τύπου περιεχομένου «μπορεί να επηρεάζει ουσιαστικά την υγεία, τις καθημερινές συνήθειες και τη συνολική ευημερία».
Η APA σημειώνει ότι η μετα-ανάλυση ανοίγει τον δρόμο για πιο συστηματική έρευνα σε τομείς που μέχρι σήμερα έχουν εξεταστεί περιορισμένα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στη μνήμη, η επίδραση στην ικανότητα μάθησης και οι πιθανές συνέπειες για τη σωματική υγεία.
Παράλληλα, οι ειδικοί τονίζουν ότι χρειάζονται νέες πολιτικές και εργαλεία που θα ενισχύσουν μια πιο ισορροπημένη σχέση με τις ψηφιακές πλατφόρμες. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στις νεότερες ηλικίες, όπου η κατανάλωση σύντομου βίντεο παραμένει στα υψηλότερα επίπεδα και αφορά κυρίως εφήβους και νεαρούς ενήλικες.
Το βασικό συμπέρασμα της ομάδας των ερευνητών συνοψίζεται στη διαπίστωση ότι η υπερβολική έκθεση σε γρήγορο, χαμηλής ποιότητας περιεχόμενο «μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος δίνει προσοχή και επεξεργάζεται πληροφορίες».
Για πολλούς χρήστες που αναρωτιούνται γιατί δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο να διαβάσουν ή να εργαστούν χωρίς να στρέφουν το βλέμμα στο κινητό, η απάντηση, όπως δείχνουν τα νέα δεδομένα, ίσως βρίσκεται σε αυτήν ακριβώς τη συνήθεια.
Με πληροφορίες από Euronews
