Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ έχει θέσει στο δημόσιο διάλογο, το θέμα της διώρυγας του Παναμά και το κατά πόσο θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να την αγοράσουν, η Κίνα συνεχίζει την προσπάθεια να αυξήσει την επιρροή της στη χώρα.
Τον τελευταίο καιρό έγινε λόγος για μια σιδηροδρομική γραμμή υψηλής ταχύτητας που θα κατασκευάσει η Κίνα στον Παναμά. Μια νέα γραμμή μετρό στην πόλη του Παναμά. Ένα σύγχρονο λιμάνι εμπορευματοκιβωτίων. Η Κίνα εργάζεται για να οικοδομήσει δεσμούς και επιρροή στον Παναμά εδώ και χρόνια, ως μέρος της ευρύτερης φιλοδοξίας της να επεκτείνει το αποτύπωμά της στη Λατινική Αμερική. Η προσπάθεια είχε κάποιες επιτυχίες, αλλά και πολλές αποτυχίες.
Το 2017, η Κίνα σημείωσε μια σημαντική νίκη όταν ο Παναμάς διέκοψε τις διπλωματικές σχέσεις με την Ταϊβάν, το αυτοδιοικούμενο νησί που η Κίνα διεκδικεί ως έδαφός της. Ο Παναμάς ήταν μια από τις λίγες χώρες παγκοσμίως που αναγνώρισε την Ταϊβάν ως κυρίαρχο κράτος. Το επόμενο έτος, ο Παναμάς έγινε η πρώτη χώρα της Λατινικής Αμερικής που υπέγραψε στην Πρωτοβουλία Belt and Road, το διάσημο παγκόσμιο πρόγραμμα υποδομής του Κινέζου ηγέτη Σι Τζινπίνγκ, το οποίο στοχεύει στη διεύρυνση του γεωπολιτικού βάρους της Κίνας και στην αντιμετώπιση της αμερικανικής επιρροής.
Υποσχέσεις από την Κίνα στον Παναμά
Ακολούθησε ένα κύμα φιλόδοξων υποσχέσεων. Η Κίνα πρότεινε την κατασκευή μιας σιδηροδρομικής γραμμής υψηλής ταχύτητας μήκους 250 μιλίων από την πόλη του Παναμά, την πρωτεύουσα, προς τα δυτικά σύνορα με την Κόστα Ρίκα. Προσφέρθηκε να βοηθήσει στην κατασκευή μιας νέας γραμμής του μετρό στην Πόλη του Παναμά. Μια κοινοπραξία κινεζικών εταιρειών, με επικεφαλής τον όμιλο Landbridge, άρχισε να αναπτύσσει ένα λιμάνι εμπορευματοκιβωτίων που είχε υποσχεθεί ότι θα ήταν το πιο σύγχρονο στον Παναμά. Μια κινεζική κρατική εταιρεία κέρδισε επίσης συμβόλαιο 1,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την κατασκευή μιας τέταρτης γέφυρας πάνω από τη Διώρυγα του Παναμά. Τελικά, οι δύο χώρες δήλωσαν ότι θα διαπραγματευθούν μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου.
Το Πεκίνο κατέστησε σαφές ότι ήθελε να ενισχύσει την υποστήριξή του στην Πόλη του Παναμά. Στις αρχές του 2018, ένας επισκέπτης Κινέζος αξιωματούχος είπε στον τότε Πρόεδρο Χουάν Κάρλος Βαρέλα ότι «η σύναψη διπλωματικών σχέσεων με τον Παναμά ήταν το σημαντικότερο διπλωματικό επίτευγμα για την Κίνα το 2017», σύμφωνα με δελτίο τύπου της κυβέρνησης του Παναμά. Αργότερα το ίδιο έτος, ο Σι έγινε ο πρώτος Κινέζος ηγέτης που επισκέφθηκε.
Η Κίνα ενίσχυσε επίσης τις προσπάθειές της για ήπια δύναμη, ανοίγοντας ένα Ινστιτούτο Κομφούκιου για την προώθηση της κινεζικής κουλτούρας και γλώσσας και δωρίζοντας προμήθειες υγειονομικής περίθαλψης κατά τη διάρκεια της πανδημίας του Covid.
Αναποδιές για την Κίνα στον Παναμά
Αλλά καθώς η επιρροή της Κίνας μεγάλωνε, το ίδιο αυξήθηκε και η επιφυλακτικότητα μεταξύ των Παναμάς, καθώς και η πίεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον Παναμά να αποστασιοποιηθεί από το Πεκίνο. Μετά την αποχώρηση του Βαρέλα, ο διάδοχός του, Λαουρεντίνο Κορτίσο, ανέστειλε το προτεινόμενο σιδηροδρομικό έργο. Οι εμπορικές διαπραγματεύσεις έχουν σταματήσει.
Η κυβέρνηση του Παναμά ανακάλεσε τα δικαιώματα της Landbridge στο έργο του λιμανιού εμπορευματοκιβωτίων το 2021, μετά από έλεγχο που διαπίστωσε ότι η εταιρεία είχε παραβιάσει τους όρους της σύμβασής της, επενδύοντας λιγότερα χρήματα και απασχολώντας λιγότερο τοπικό εργατικό δυναμικό από ό,τι είχε υποσχεθεί.
Ωστόσο, η Κίνα είχε επίσης κάποιες επιτυχίες. Ο νέος πρόεδρος του Παναμά, Χοσέ Ραούλ Μουλίνο, αναβίωσε την ιδέα του σιδηροδρόμου και οι Κινέζοι διπλωμάτες και εταιρείες κατέστησαν σαφές ότι θέλουν να συμμετάσχουν. Η κατασκευή της τέταρτης γέφυρας πάνω από τη Διώρυγα του Παναμά ξεκίνησε ξανά, μετά από μια παύση.
Το 2021, η εταιρεία του Χονγκ Κονγκ CK Hutchinson κέρδισε μια 25ετή επέκταση του ελέγχου της σε δύο λιμάνια στις εισόδους του καναλιού. Η CK Hutchison είναι ένας εισηγμένος όμιλος ετερογενών δραστηριοτήτων του οποίου ο μεγαλύτερος ιδιοκτήτης είναι μια οικογένεια δισεκατομμυριούχων από το Χονγκ Κονγκ. Δεν είναι κινεζική κρατική εταιρεία. Ωστόσο, το Πεκίνο έχει ενισχύσει τον έλεγχό του στο Χονγκ Κονγκ τα τελευταία χρόνια και έχει τη δύναμη να υποχρεώσει τις ιδιωτικές εταιρείες να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις του στο όνομα της εθνικής ασφάλειας.
Ο Παναμάς έχει βρεθεί στο επίκεντρο της ιδιαίτερης προσοχής από την Κίνα, λόγω του καναλιού και των προηγούμενων δεσμών του με την Ταϊβάν, αλλά η Κίνα εργάζεται επίσης για να επεκτείνει την επιρροή της στη Λατινική Αμερική ευρύτερα. Έχει τοποθετηθεί ως εναλλακτική λύση έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών στην παγκόσμια ηγεσία, παρουσιάζοντας τον εαυτό της ως μια αναπτυσσόμενη χώρα που είναι πιο προσαρμοσμένη στις ανάγκες τέτοιων εθνών.
Το Πεκίνο έχει επίσης επενδύσει πολλά στο Περού, όπου άνοιξε ένα νέο λιμάνι με χρηματοδότηση από την Κίνα σε μια πόλη 40 μίλια βόρεια της Λίμα τον Νοέμβριο. Η Κίνα είναι ο κορυφαίος εμπορικός εταίρος της Νότιας Αμερικής και ο δεύτερος μεγαλύτερος, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, για τη Λατινική Αμερική ως σύνολο.
Προχωρώντας μπροστά
Σε απάντηση στις κατηγορίες του εκλεγμένου προέδρου Ντόναλντ Τζ. Τραμπ, Κινέζοι αξιωματούχοι αρνήθηκαν ότι έχουν συμφέρον να παραβιάσουν την κυριαρχία του Παναμά ή να κάμψουν την ηγεσία της χώρας προς όφελός τους και εναντίον της Ουάσιγκτον. Είπαν ότι η Κίνα θα σεβόταν πάντα το κανάλι ως μια μόνιμα ουδέτερη διεθνή πλωτή οδό. Κινέζοι μελετητές κατήγγειλαν τις αμερικανικές ανησυχίες για την αυξανόμενη παρουσία του Πεκίνου στη Λατινική Αμερική ως εκστρατείες συκοφαντίας.
Ο Zhou Bo, ένας απόστρατος συνταγματάρχης του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού της Κίνας, ο οποίος είναι τώρα ανώτερος συνεργάτης στο Κέντρο Διεθνούς Ασφάλειας και Στρατηγικής στο Πανεπιστήμιο Tsinghua στο Πεκίνο, είπε ότι οι πρόσφατες δηλώσεις του κ. Τραμπ για μια κινεζική στρατιωτική παρουσία στον Παναμά ήταν τόσο παράλογες που «δεν αξίζουν συγκεκριμένη απάντηση» από το Πεκίνο. «Η Κίνα έχει πολλές επενδύσεις σε όλο τον κόσμο. Δεν περιορίζονται από την περιοχή ή εάν είναι υποτιθέμενα «η αυλή της Αμερικής»», είπε.
Ο Cui Shoujun, διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου για τις Λατινοαμερικανικές Σπουδές στο Πανεπιστήμιο Renmin στο Πεκίνο, εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι οι σχέσεις της Κίνας με τον Παναμά θα συνεχίσουν να αναπτύσσονται, παρά τις αμερικανικές προσπάθειες να τις εμποδίσουν. Ο Τραμπ θα μπορούσε ακόμη και να ωθήσει τον Παναμά πιο κοντά στο Πεκίνο, πρόσθεσε. «Έχετε έναν εξαιρετικά δεσποτικό Αμερικανό πρόεδρο και έναν ρεαλιστικό Κινέζο εταίρο», είπε. Μπροστά σε αυτή την επιλογή, είπε, «η απάντηση είναι αυτονόητη».
Με πληροφορίες από New York Times
