Σε ένα μικροσκοπικό νησί στα ανοικτά του Παναμά, περίπου 300 οικογένειες μαζεύουν τα υπάρχοντά τους προετοιμάζονται για μια δραματική αλλαγή.
Γενιές Gunas που έχουν μεγαλώσει στο Gardi Sugdub σε μια ζωή αφιερωμένη στη θάλασσα και τον τουρισμό, θα ανταλλάξουν όλα αυτά, την επόμενη εβδομάδα, με το στέρεο έδαφος της ηπειρωτικής χώρας. Κατά έναν τρόπο πηγαίνουν οικειοθελώς.
Οι Gunas του Gardi Sugdub είναι οι πρώτες από τις 63 κοινότητες κατά μήκος των ακτών του Παναμά σε Καραϊβική και του Ειρηνικό Ωκεανό που κυβερνητικοί αξιωματούχοι και επιστήμονες αναμένουν ότι θα αναγκαστούν να μετεγκατασταθούν λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας τις επόμενες δεκαετίες.
«Είμαστε λίγο λυπημένοι, γιατί θα αφήσουμε πίσω τα σπίτια που ξέρουμε όλη μας τη ζωή, τη σχέση με τη θάλασσα, που ψαρεύουμε, που κάνουμε μπάνιο και που έρχονται οι τουρίστες, αλλά η θάλασσα βουλιάζει το νησί σιγά σιγά», είπε η Ναντίν Μοράλες, 24 ετών, που ετοιμάστηκε να μετακομίσει με τη μητέρα, τον θείο και τον φίλο της.
Ένας αξιωματούχος του υπουργείου στέγασης του Παναμά είπε ότι ορισμένοι άνθρωποι αποφάσισαν να μείνουν στο νησί μέχρι να μην είναι πλέον ασφαλές, χωρίς να αποκαλύψει συγκεκριμένο αριθμό. Οι αρχές δεν θα τους αναγκάσουν να φύγουν, είπε ο αξιωματούχος υπό τον όρο να μην κατονομαστεί.
Το Gardi Sugdub είναι ένα από τα περίπου 50 κατοικημένα νησιά στο αρχιπέλαγος της επικράτειας Guna Yala. Έχει έκταση μόνο περίπου 366 μέτρα μήκος επί 137 μέτρα πλάτος. Από ψηλά, είναι περίπου ένα αγκαθωτό οβάλ που περιβάλλεται από δεκάδες κοντές αποβάθρες όπου οι κάτοικοι δένουν τις βάρκες τους.
Κάθε χρόνο, ειδικά όταν οι ισχυροί άνεμοι φουσκώνουν τη θάλασσα τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο, το νερό γεμίζει τους δρόμους και μπαίνει στα σπίτια. Η κλιματική αλλαγή δεν οδηγεί μόνο σε άνοδο της στάθμης της θάλασσας, αλλά θερμαίνει επίσης τους ωκεανούς και ως εκ τούτου τροφοδοτεί ισχυρότερες καταιγίδες. Οι Gunas προσπάθησαν να ενισχύσουν την άκρη του νησιού με βράχους, πασσάλους και κοράλλια, αλλά το θαλασσινό νερό συνεχίζει να έρχεται.
«Τελευταία, έχω δει ότι η κλιματική αλλαγή είχε σημαντικό αντίκτυπο», είπε ο Μοράλες. «Τώρα η παλίρροια φτάνει σε επίπεδο που δεν είχε πριν και η ζέστη είναι αφόρητη».
Η αυτόνομη κυβέρνηση των Gunas αποφάσισε πριν από δύο δεκαετίες ότι έπρεπε να σκεφτούν να φύγουν από το νησί, αλλά εκείνη την εποχή ήταν επειδή το νησί είχε πολύ κόσμο. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής επιτάχυναν αυτή τη σκέψη, είπε ο Εβέλιο Λόπες, ένας 61χρονος δάσκαλος στο νησί. Σχεδιάζει να μετακομίσει με συγγενείς του στη νέα τοποθεσία στην ηπειρωτική χώρα που ανέπτυξε η κυβέρνηση με κόστος 12 εκατομμύρια δολάρια. Τα τσιμεντένια σπίτια βρίσκονται σε ένα πλέγμα από πλακόστρωτα δρομάκια λαξευμένα από την καταπράσινη τροπική ζούγκλα λίγο περισσότερο από 2 χιλιόμετρα από το λιμάνι, όπου μια βόλτα οκτώ λεπτών με βάρκα τα μεταφέρει στο Gardi Sugdub. Το να φύγουμε από το νησί είναι «μια μεγάλη πρόκληση, γιατί περισσότερα από 200 χρόνια του πολιτισμού μας προέρχεται από τη θάλασσα, οπότε η έξοδος από αυτό το νησί σημαίνει πολλά πράγματα», είπε ο Λόπες. «Φεύγοντας από τη θάλασσα, τις οικονομικές δραστηριότητες που έχουμε εκεί στο νησί, και τώρα θα είμαστε σε στέρεο έδαφος, στο δάσος. Θα δούμε ποιο θα είναι το αποτέλεσμα μακροπρόθεσμα».
Ο Στίβεν Πάτον, διευθυντής του προγράμματος φυσικής παρακολούθησης του Ινστιτούτου Smithsonian στον Παναμά, είπε ότι η επικείμενη κίνηση «είναι άμεση συνέπεια της κλιματικής αλλαγής μέσω της αύξησης της στάθμης της θάλασσας». «Τα νησιά είναι κατά μέσο όρο μόλις μισό μέτρο πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, και καθώς αυτό το επίπεδο ανεβαίνει, αργά ή γρήγορα οι Gunas θα πρέπει να εγκαταλείψουν όλα τα νησιά σχεδόν σίγουρα μέχρι το τέλος του αιώνα ή νωρίτερα». «Όλες οι ακτές του κόσμου επηρεάζονται από αυτό με διαφορετικές ταχύτητες», είπε ο Πάτον.
Οι κάτοικοι μιας μικρής παράκτιας κοινότητας στο Μεξικό μετακόμισαν στην ενδοχώρα πέρυσι αφού οι καταιγίδες συνέχισαν να τους αφαιρούν τα σπίτια. Οι κυβερνήσεις αναγκάζονται να αναλάβουν δράση, από την ιταλική λιμνοθάλασσα της Βενετίας μέχρι τις παράκτιες κοινότητες της Νέας Ζηλανδίας.
Μια πρόσφατη μελέτη από τη διεύθυνση Κλιματικής Αλλαγής του Υπουργείου Περιβάλλοντος του Παναμά, με την υποστήριξη πανεπιστημίων στον Παναμά και την Ισπανία, υπολόγισε ότι μέχρι το 2050, ο Παναμάς θα έχανε περίπου το 2,01% της παράκτιας επικράτειάς του λόγω της αύξησης της στάθμης της θάλασσας.
Ο Παναμάς εκτιμά ότι θα κοστίσει περίπου 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια για τη μετεγκατάσταση των 38.000 περίπου κατοίκων που θα αντιμετωπίσουν βραχυπρόθεσμη και μεσοπρόθεσμη άνοδο της στάθμης της θάλασσας, δήλωσε η Λίγκια Κάστρο, διευθύντρια κλιματικής αλλαγής για το Υπουργείο Περιβάλλοντος.
Με πληροφορίες από ΑΡ
