Σχεδόν δύο χρόνια έχουν περάσει από την πιο θανατηφόρα επίθεση στην ιστορία του Ισραήλ, όταν η παλαιστινιακή ένοπλη οργάνωση Χαμάς εισέβαλε στη χώρα στις 7 Οκτωβρίου 2023. Η επίθεση άφησε πίσω της περίπου 1.200 νεκρούς και 250 ομήρους, ενώ καταγράφηκαν ωμότητες που, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, ενδέχεται να συνιστούν εγκλήματα πολέμου ή και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Παρά τη σοβαρότητα των γεγονότων, κανείς δεν έχει ακόμα καταδικαστεί ή καν δικαστεί για την επίθεση της Χαμάς. Περίπου 200 Παλαιστίνιοι παραμένουν υπό κράτηση με υποψίες άμεσης εμπλοκής, ενώ συνολικά 2.700 κρατούνται από το Ισραήλ από την έναρξη του πολέμου, κυρίως με την κατηγορία της «συμμετοχής» στη Χαμάς ή σε άλλες ένοπλες οργανώσεις, χωρίς να υπάρχουν αποδείξεις άμεσης συμμετοχής στην επίθεση.
Ορισμένοι από τους ηγέτες της Χαμάς που θεωρούνταν «εγκέφαλοι» της σφαγής έχουν σκοτωθεί από ισραηλινές επιχειρήσεις, ωστόσο οι καθυστερήσεις στις διώξεις προκαλούν ανησυχία ότι κάποιοι δράστες μπορεί να γλιτώσουν την τιμωρία. Δικηγόροι και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν παρατεταμένη κράτηση χωρίς δίκη, κακομεταχείριση, περιορισμένη πρόσβαση σε νομική υποστήριξη και σχεδόν πλήρη απουσία δημοσίων στοιχείων για πολλούς κρατούμενους.
Ισραήλ: Πολιτικές σκοπιμότητες, νομικά εμπόδια και ειδικό δικαστήριο
Η ισραηλινή κυβέρνηση επικαλείται το χάος που επικράτησε αμέσως μετά την επίθεση ως λόγο για τις καθυστερήσεις: αποδείξεις συλλέχθηκαν αποσπασματικά, ο όγκος των υποθέσεων ξεπέρασε τις δυνατότητες του δικαστικού συστήματος και η κατάσταση πολλών τεκμηρίων ήταν προβληματική. Ορισμένα θύματα θάφτηκαν πριν εξεταστούν ιατροδικαστικά, ενώ οι μαρτυρίες διασκορπίστηκαν και χάθηκαν.
Αντιπολιτευόμενοι βουλευτές εκτιμούν ότι η κυβέρνηση φοβάται πως η έναρξη δικών θα φέρει στο προσκήνιο τις αποτυχίες της στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας ή θα περιπλέξει τις διαπραγματεύσεις για ανταλλαγή κρατουμένων με τους εναπομείναντες ομήρους.
Τον Μάιο, η Κνεσέτ ενέκρινε σε πρώτη ψηφοφορία τη δημιουργία ειδικού δικαστηρίου με 15 δικαστές και εξουσίες να παρακάμπτει τυπικές διαδικασίες, ώστε να εκδικάσει υποθέσεις σχετικές με την 7η Οκτωβρίου, με κατηγορίες που μπορεί να φτάσουν μέχρι και τη γενοκτονία — έγκλημα που επισύρει τη θανατική ποινή στο Ισραήλ. Ωστόσο, θα χρειαστούν αρκετοί μήνες μέχρι να ξεκινήσουν οι πρώτες δίκες.
Στο μεταξύ, τουλάχιστον 48 κρατούμενοι έχουν πεθάνει στη φυλακή, ενώ πρώην κρατούμενοι καταγγέλλουν ξυλοδαρμούς, σπασμένα κόκαλα και βασανιστήρια, κατηγορίες που ο ισραηλινός στρατός και οι υπηρεσίες ασφαλείας αρνούνται ως «συστημικές πρακτικές». Παράταση έκτακτων διατάξεων έως τον Ιανουάριο του 2026 δείχνει ότι πολλοί από τους συλληφθέντες ενδέχεται να μείνουν για χρόνια χωρίς να δικαστούν — μια κατάσταση που, σύμφωνα με ειδικούς, ισοδυναμεί με «ισόβια χωρίς τις εγγυήσεις της ποινικής δίκης».
Με πληροφορίες από New York Times
