Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε υποσχεθεί ότι θα έβαζε τέλος στον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας «μέσα σε 24 ώρες». Ωστόσο, αυτή η δήλωση αποδείχθηκε περισσότερο ένα προεκλογικό σύνθημα παρά μια ρεαλιστική δέσμευση.
Τώρα, ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ φαίνεται έτοιμος να κάνει μια σοβαρή προσπάθεια επίλυσης της σύγκρουσης. Όμως, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια αντίφαση: πώς θα επιτύχει μια ειρηνευτική συμφωνία χωρίς να προδώσει τη βασική αρχή της εξωτερικής του πολιτικής, που είναι η αποφυγή αμερικανικής στρατιωτικής εμπλοκής στο εξωτερικό, διερωτάται το Bloomberg;
Ο Τραμπ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχαν τηλεφωνική επικοινωνία χτες, συμφωνώντας να ξεκινήσουν συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου. Η συζήτηση ήρθε λίγες ημέρες μετά την απελευθέρωση από τη Ρωσία ενός Αμερικανού κρατούμενου, γεγονός που ο Τραμπ χαρακτήρισε ως «μήνυμα καλής θέλησης» από τη Μόσχα.
Ταυτόχρονα, η αμερικανική κυβέρνηση έστειλε αντιπροσωπεία στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ. Ο άνθρωπος του Τραμπ για το ουκρανικό ζήτημα, Κιθ Κέλογκ, αναμένεται να συλλέξει πληροφορίες για τις διαθέσιμες διαπραγματευτικές επιλογές.
Τραμπ - Πούτιν: Οι μεγάλες προκλήσεις στις συνομιλίες
Η προσπάθεια μετατροπής μιας αιματηρής σύγκρουσης σε ανακωχή δεν είναι εύκολη υπόθεση. Η συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Κορέα είχε διαρκέσει πάνω από ένα χρόνο, με τις εχθροπραξίες να συνεχίζονται στο μεσοδιάστημα. Στην περίπτωση της Ρωσίας και της Ουκρανίας, τα εμπόδια είναι πολυάριθμα:
- Εδαφικά ζητήματα: Θα κρατήσει η Ρωσία τα κατεχόμενα εδάφη; Θα γίνει ανταλλαγή με εδάφη που ελέγχει η Ουκρανία;
- Απαγωγές παιδιών από την Ουκρανία: Η Ρωσία κατηγορείται για μαζικές απαγωγές παιδιών, κάτι που οδήγησε στο διεθνές ένταλμα σύλληψης του Πούτιν.
- Απονομή δικαιοσύνης: Θα υπάρξει μηχανισμός για την τιμωρία των ρωσικών εγκλημάτων πολέμου;
Το πιο δύσκολο ζήτημα, ωστόσο, είναι η μεταπολεμική γεωπολιτική ταυτότητα της Ουκρανίας. Η ένταξη στην Ε.Ε. προσφέρει οικονομικά και πολιτιστικά οφέλη, αλλά ελάχιστη στρατιωτική προστασία. Η είσοδος στο ΝΑΤΟ έχει αποκλειστεί προσωρινά, κάτι που αφήνει ανοιχτό το ερώτημα της εγγύησης ασφαλείας της χώρας.
Το αδιέξοδο του Τραμπ: Πώς να αποτρέψει νέα ρωσική επίθεση;
Το μεγαλύτερο δίλημμα του Τραμπ είναι ότι οποιαδήποτε αξιόπιστη εγγύηση ασφαλείας απαιτεί στρατιωτική δύναμη αποτροπής. Οι επιλογές που δεν περιλαμβάνουν αμερικανικά στρατεύματα είναι περιορισμένες:
- Ειρηνευτική αποστολή του ΟΗΕ ή της Ε.Ε.: Ανάπτυξη ελαφρά οπλισμένων στρατευμάτων ως «ασπίδα αποτροπής», αν και είναι απίθανο να τρομάξει τον Πούτιν.
- Μοντέλο «tripwire»: Ανάπτυξη ευρωπαϊκών στρατευμάτων σε μικρούς αριθμούς, με την ελπίδα ότι μια ρωσική επίθεση θα προκαλέσει αντίποινα. Ωστόσο, το Κίεβο δεν θα αποδεχθεί μια στρατηγική που σημαίνει ότι η Ουκρανία θα πρέπει πρώτα να «κατακτηθεί» για να υπάρξει αντίδραση.
- Πλήρης στρατιωτική αποτροπή: Η ανάπτυξη ικανών στρατευμάτων και όπλων στα σύνορα για την άμεση απόκρουση κάθε ρωσικής επιθετικής κίνησης.
Η τελευταία επιλογή, που ζητά ο Ζελένσκι, απαιτεί περίπου 200.000 στρατιώτες. Όμως, καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν έχει τη στρατιωτική δύναμη για να καλύψει αυτόν τον αριθμό, ενώ χωρίς την αμερικανική αεροπορική και τεχνολογική υπεροχή, η αποτροπή δεν θα είναι αξιόπιστη.
Ο Τραμπ βρίσκεται σε ένα επικίνδυνο σταυροδρόμι:
- Αν υποχωρήσει στη Ρωσία, θα κατηγορηθεί ότι «πούλησε» την Ουκρανία και εγκατέλειψε τις δημοκρατικές αξίες της Δύσης.
- Αν επιδιώξει σοβαρή στρατιωτική αποτροπή, θα έρθει σε σύγκρουση με το βασικό αφήγημά του ότι θέλει να αποσύρει τις ΗΠΑ από ξένες συγκρούσεις.
Η αντίφαση αυτή ενδέχεται να τον εμποδίσει να βρει μια βιώσιμη λύση – ή να τον οδηγήσει σε έναν συμβιβασμό που θα εξυπηρετεί κυρίως τη Μόσχα. Ο ίδιος δήλωσε πρόσφατα ότι οι Ουκρανοί «ίσως να είναι Ρώσοι κάποια μέρα, ίσως και όχι», προκαλώντας ανησυχία για τη στάση του στις διαπραγματεύσεις.
Το ερώτημα παραμένει: μπορεί ο Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο, διατηρώντας παράλληλα τις προεκλογικές του υποσχέσεις, ή θα οδηγηθεί σε μια λύση που θα θέσει σε κίνδυνο την ανεξαρτησία της Ουκρανίας και τη διεθνή αξιοπιστία των ΗΠΑ;
