Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει κλιμακώσει έντονα το τελευταίο διάστημα τις απειλές του κατά του NATO, καθώς εντείνεται η δυσαρέσκειά του προς τους συμμάχους των ΗΠΑ, λόγω της άρνησής τους να συμμετάσχουν στον πόλεμο κατά του Ιράν.
Μάλιστα κατά τη διάρκεια δηλώσεών του, ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε πως εξετάζει στα αλήθεια το ενδεχόμενο αποχώρησης από το ΝΑΤΟ.
Οι συγκεκριμένες δηλώσεις είναι από τις πιο έντονες μέχρι σήμερα, υπογραμμίζοντας τη δυσφορία του για τη Συμμαχία, καθώς όπως έχει επισημάνει, δεν είναι βέβαιος πως θα στέκονταν στο πλευρό των ΗΠΑ αν χρειάζονταν βοήθεια.
Παρότι μέχρι στιγμής δεν έχει προβεί σε συγκεκριμένες ενέργειες αποχώρησης, κάτι που απαιτεί έγκριση από το Κογκρέσο, η στάση του, η ρητορική του και προηγούμενες κινήσεις, όπως η πρόταση προσάρτησης της Γροιλανδίας από τη Δανία, δείχνουν μια χώρα που δεν βλέπει πλέον τον εαυτό της ως αναπόσπαστο μέρος της Συμμαχίας που ίδρυσε.
Πέντε πιθανά σενάρια κλιμάκωσης με το NATO
Αναλυτές, νομικοί και αξιωματούχοι του NATO περιγράφουν μιλώντας στο POLITICO, πέντε βασικά σενάρια για το πώς οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να υλοποιήσουν τις απειλές αυτές και πόσο ρεαλιστικά ή επικίνδυνα είναι.
1. Κλιμάκωση της ρητορικής
Το πιο πιθανό σενάριο είναι η συνέχιση και ενίσχυση της επιθετικής ρητορικής.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη αμφισβητήσει επανειλημμένα το Άρθρο 5, τη ρήτρα συλλογικής άμυνας της Συμμαχίας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να μη στηρίξει συμμάχους σε περίπτωση επίθεσης.
Ο Γάλλος πρόεδρος, προειδοποίησε από την πλευρά του ότι η αξία τέτοιων συμμαχιών βασίζεται στην εμπιστοσύνη και ότι η συνεχής αμφισβήτηση αποδυναμώνει την ουσία τους.
Ειδικοί τονίζουν ότι η αποτρεπτική ισχύς του NATO είναι σε μεγάλο βαθμό ψυχολογική: αν αντίπαλοι όπως ο Βλαντίμιρ Πούτιν ή ο Σι Τζινπίνγκ θεωρήσουν τη Συμμαχία αδύναμη, ενδέχεται να δοκιμάσουν τα όριά της.
2. Υπονόμευση εκ των έσω
Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να δυσκολέψουν τη λειτουργία της Συμμαχίας εκ των έσω, μπλοκάροντας αποφάσεις ή καθυστερώντας διαδικασίες.
Ήδη, σύμφωνα με διπλωμάτες, η Ουάσινγκτον έχει εμποδίσει εκθέσεις σε τομείς όπως η κλιματική αλλαγή και η ανθρώπινη ασφάλεια.
Επιπλέον, θα μπορούσε να αρνηθεί την καταβολή της συνεισφοράς της στον κοινό προϋπολογισμό ή να ασκήσει πίεση για ένα σύστημα «πληρώνω για να συμμετέχω», περιορίζοντας τον ρόλο χωρών που δεν καλύπτουν τους στόχους δαπανών.
3. Απόσυρση στρατευμάτων
Ένα ακόμη ενδεχόμενο είναι η μερική απόσυρση αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη. Σήμερα, οι ΗΠΑ διατηρούν δεκάδες χιλιάδες στρατιώτες στην ήπειρο.
Ωστόσο, οι νομικοί περιορισμοί και οι επιχειρησιακές ανάγκες καθιστούν ένα τέτοιο σενάριο λιγότερο πιθανό.
Επιπλέον, μια περιορισμένη αποχώρηση δεν θα ήταν καταστροφική, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες θα μπορούσαν να καλύψουν μέρος του κενού.
4. «Ήπια» αποχώρηση
Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν σοβαρά τη Συμμαχία, χωρίς επίσημη αποχώρηση.
Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να αποσυρθούν από τον στρατιωτικό σχεδιασμό του NATO ή να μποϊκοτάρουν συνεδριάσεις.
Μια πιο δραστική κίνηση θα ήταν η αποχώρηση από τη στρατιωτική δομή διοίκησης, όπως είχε κάνει η Γαλλία υπό τον Σαρλ ντε Γκωλ το 1966. Σε αυτή την περίπτωση, οι επιπτώσεις για τη Συμμαχία θα ήταν ιδιαίτερα σοβαρές.
5. Πλήρης αποχώρηση
Το πιο ακραίο σενάριο, είναι η επίσημη αποχώρηση των ΗΠΑ από το NATO.
Αυτό απαιτεί σημαντικά νομικά βήματα, όπως έγκριση από τη Γερουσία και ενεργοποίηση της σχετικής διαδικασίας που διαρκεί ένα έτος.
Αν και υπάρχει το ενδεχόμενο μονομερούς αποχώρησης, κάτι τέτοιο θα προκαλούσε έντονες νομικές και πολιτικές αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Παράλληλα, πολλοί σύμμαχοι προειδοποιούν ότι είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ένα NATO χωρίς τις ΗΠΑ, γεγονός που καθιστά μια τέτοια απόφαση εξαιρετικά κρίσιμη για το μέλλον της Συμμαχίας.
Με πληροφορίες από POLITICO
